Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ báo Chính phủ cho phép việc xử lý ô nhiễm tại hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải vào danh mục dự án cấp bách. Bộ này dự kiến tổng kinh phí khoảng 38.500 tỷ đồng (chưa bao gồm giải phóng mặt bằng và chỉnh trang).

Các giải pháp được triển khai gồm ba nhóm, thứ nhất là hoàn thiện hạ tầng và hiện đại hóa quản lý, gồm cải tạo 13 công trình đầu mối lớn như Xuân Quan, Cầu Cát, An Thổ, Nam Kế Sặt; lắp đặt hệ thống quan trắc tự động; gia cố các đoạn kênh xung yếu.

Thứ hai, kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng nước, với trọng tâm xây dựng hệ thống xử lý nước thải tại 18 điểm đầu kênh, thu gom nguồn thải phân tán và phân cấp rõ trách nhiệm quản lý.

Nhóm thứ ba là khai thác đa tầng không gian, phát triển đô thị sinh thái dọc kênh, chỉnh trang các công trình trọng điểm, kết nối du lịch, tạo quỹ đất khoảng 2.150 ha để phát triển đô thị và dịch vụ.

Với dự toán trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự kiến phân trách nhiệm đầu tư 6.000 tỷ đồng cho Bộ này, 2.185 tỷ cho Hà Nội, 2.670 tỷ cho Bắc Ninh, 13.425 tỷ cho Hưng Yên và 14.125 tỷ cho Hải Phòng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết nếu được Chính phủ đồng ý sẽ yêu cầu các địa phương lập kế hoạch đáp ứng tiêu chuẩn chung, không để xảy ra việc mỗi địa phương làm một kiểu, đặc biệt trong việc xử lý hệ thống xả thải, quan trắc.

Những năm gần đây, hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải ô nhiễm, nhiều thời điểm chất lượng nguồn nước không đạt yêu cầu tối thiểu cho tưới nông nghiệp. Theo thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, thách thức lớn đầu tiên là nguồn nước cấp cho hệ thống suy giảm mạnh, tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh nguồn nước.

Nguồn chủ yếu từ sông Hồng qua cống Xuân Quan thời gian gần đây chỉ đạt khoảng 20% lưu lượng thiết kế do mực nước sông hạ thấp. Cùng với đó, xâm nhập mặn có xu hướng gia tăng, độ mặn trên 3‰ xuất hiện thường xuyên hơn, trong khi ngưỡng cho phép để lấy nước chỉ dưới 1‰.

Việc giải quyết ô nhiễm ở Bắc Hưng Hải đã được đặt ra từ nhiều năm nay, tuy nhiên chưa đạt hiệu quả. "Dưới sức ép của đô thị hóa, công nghiệp hóa và biến đổi khí hậu, hệ thống đang đối mặt nhiều thách thức nghiêm trọng. Nổi bật nhất là tình trạng ô nhiễm môi trường nước kéo dài, trở thành điểm nóng nhưng chưa được xử lý triệt để, làm ảnh hưởng lớn đến chức năng cấp, tiêu nước cũng như tiềm năng phát triển đa mục tiêu của công trình", ông Hiệp nói thêm.

Thời điểm xây dựng năm 1958, Bắc Hưng Hải là hệ thống thủy lợi lớn nhất miền Bắc gồm kênh, đập dài hơn 200 km, trạm bơm, đê điều phục vụ tưới tiêu, thoát úng cho bốn tỉnh, thành là Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Dương. Hệ thống có nhiệm vụ cấp nước tưới cho hơn 116.600 ha đất nông nghiệp, tạo nguồn cho nuôi trồng thủy sản, dân sinh và các ngành kinh tế.

Gia Chính