Cá sư tử thực chất không phải món ăn truyền thống tại Hy Lạp. Nhiều nước thuộc khu vực Địa Trung Hải, bao gồm Hy Lạp, và thuộc châu Mỹ coi đây là sinh vật ngoại lai xâm lấn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái nên cần diệt trừ. Tuy nhiên gần đây, quán ăn duy nhất trên đảo Elafonisos (Hy Lạp) thường xuyên phục vụ cá sư tử. Chủ quán Pavlos Liaros, 62 tuổi, thường xuyên tự lái thuyền đi đánh cá, nhưng không giống nhiều ngư dân khác, ông không vứt bỏ cá sư tử mắc lưới. Thay vào đó, Liaros mang chúng về nấu súp.

Trước đó hàng loạt giải pháp được đưa ra để làm chậm sự lây lan của cá sư tử. Ví dụ, RELIONMED, dự án triển khai từ năm 2017, tuyển dụng khoảng 100 thợ lặn để tiêu diệt cá sư tử xung quanh xác tàu đắm, rạn san hô và khu bảo tồn biển ở Địa Trung Hải. Nhưng theo Cơ quan Thủy sản Síp, việc tổ chức đánh bắt, tiêu diệt thường xuyên chỉ giúp sinh vật bản địa có thêm thời gian để phục hồi, không phải giải pháp lâu dài.

Tại các khu bảo tồn biển thuộc Caribbean, nhà chức trách dỡ bỏ hạn chế, cho phép đánh bắt cá sư tử. Bahamas thưởng tiền cho những cuộc thi loại bỏ cá sư tử, với các đội tham gia bắt được tới 2.000 con một ngày, nhưng vẫn không đem lại khác biệt đáng kể. Một số công ty thử nghiệm robot săn bắt tự động, trong khi các kỹ sư chế tạo bẫy cá sư tử, nhưng việc triển khai diện rộng gặp khó khăn lớn về hậu cần và chi phí.

Nhiều nhà bảo vệ môi trường đang tìm đến giải pháp gần gũi hơn. "Lựa chọn khả thi nhất là ăn chúng", Karachle nói với Washington Post. Karachle khuyến khích ngư dân đánh bắt số lượng lớn và cho rằng việc này sẽ làm chậm sự phát triển của cá sư tử.

"Bằng cách đưa động vật xâm lấn như cá sư tử vào thực đơn, chúng ta có thể biến thách thức thành cơ hội cho ngành thủy sản, đồng thời giúp hạn chế mối đe dọa đến môi trường", Costas Kadis, Ủy viên ngư nghiệp của Liên minh châu Âu (EU), nói với AP.

NOAA kêu gọi: "Nếu không thể đánh bại chúng, hãy ăn thịt". Gai độc của cá sư tử có thể loại bỏ an toàn, để lại phần thịt mềm hoàn toàn ăn được. Một số nhà hàng Mỹ đã phục vụ món ăn này. Nhà hàng GW Fins ở New Orleans thậm chí đưa món cá sư tử chiên nguyên con vào thực đơn đặc biệt.

Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (WWF) cũng tài trợ các buổi trình diễn nấu cá sư tử do đầu bếp thực hiện tại Hy Lạp. Trên hai đảo lớn Rhodes và Crete, nhiều khu chợ đã bày bán loại cá này.

Với đa số người Síp, quán rượu địa phương với thực đơn món ăn nhẹ phong phú gồm nhiều loại cá khác nhau rất được ưa chuộng. Dù cá sư tử chưa phổ biến, một số quán rượu và nhà hàng hải sản bắt đầu đưa món này vào thực đơn. Chúng cũng có ưu điểm là giá cả cạnh tranh. Tại chợ cá cảng Larnaca, chúng rẻ bằng một nửa so với những loại cá phổ biến hơn như cá vược.

Stephanos Mentonis, chủ quán hải sản nổi tiếng ở Larnaca, đưa cá sư tử vào thực đơn món ăn nhẹ nhằm giới thiệu chúng đến nhiều thực khách hơn. Mentonis cho biết, hầu hết khách hàng chưa quen với cá sư tử, nhưng ông cho rằng thịt chúng mềm và xốp, có thể sánh ngang với những món được ưa chuộng lâu năm ở quán rượu như cá tráp biển.

"Khi họ nếm thử, nó cũng ngon không kém những loại cá khác", ông nói với AP.

Cá sư tử (Pterois) vốn là sinh vật bản địa ở vùng biển nhiệt đới Nam Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Kẻ săn mồi này sở hữu vẻ ngoài ấn tượng với nhiều đường sọc đầy màu sắc. Chúng có hàng gai độc chạy dọc sống lưng và những chiếc vây rực rỡ xòe rộng. "Chúng rất đẹp", Paraskevi Karachle, nhà ngư học tại Trung tâm Nghiên cứu Biển Hy Lạp, nhận xét.

Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cho biết, cá sư tử xâm nhập vùng biển ven bờ Đại Tây Dương của Mỹ, Biển Caribbean và Vịnh Mexico vào những năm 1980, sau đó lan rộng. Đây là trường hợp đầu tiên được ghi chép về cá biển ngoại lai thiết lập quần thể thành công ở vùng Tây Bắc Đại Tây Dương/Caribbean. Theo AZ Animals, giới khoa học chưa chắc chắn về con đường xâm nhập, nhưng có thể chúng đã thoát ra từ các thủy cung và bể cá. Hiện nay, chúng sinh sống ở rạn san hô, xác tàu đắm và cấu trúc khác dưới vùng nước ấm của Đại Tây Dương.

Không chỉ ở châu Mỹ, cá sư tử còn xâm nhập Địa Trung Hải qua kênh đào Suez hơn một thập kỷ trước. Ủy ban Ngư nghiệp Địa Trung Hải năm ngoái cho biết, vùng biển này ấm lên nhanh hơn khoảng 20% so với mức trung bình toàn cầu. Trong bối cảnh này, giới nghiên cứu dự đoán lãnh thổ của cá sư tử, vốn đang mở rộng từng ngày, có thể vươn tới Tây Ban Nha.

Địa Trung Hải giống như bất cứ vùng biển nào khác, đều có nhiều sinh vật ngoại lai, nhưng cá sư tử gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng và có khả năng làm đảo lộn vùng biển rộng lớn đã nuôi dưỡng các nền văn minh suốt hàng thiên niên kỷ này. Chúng ăn tôm, cua cùng những loài cá nhỏ hơn với dạ dày có thể phình to gấp 30 lần. Cá sư tử cũng rất bền bỉ, có thể nhịn ăn một tháng và khiến kẻ thù e ngại với hàng gai độc. Chúng sinh sản rất nhanh, con cái có thể đẻ tới hai triệu trứng mỗi năm.

"Chúng sẽ gây xáo trộn lớn với hệ sinh thái. Đây là loại cá xâm lấn nhanh nhất thế giới", Jason Hall-Spencer, nhà sinh vật biển tại Đại học Plymouth, nói với Washington Post.

Theo Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), chỉ một con cá sư tử sống ở rạn san hô có thể làm giảm tới 79% số lượng cá bản địa mới gia nhập quần thể. Một tác hại khác là chúng ăn thịt những loài hữu ích cho sự phát triển của rạn san hô, khiến rạn san hô suy yếu. Ngoài ra, chúng còn săn con mồi vốn là thức ăn của cá hồng, cá mú và nhiều loài cá bản địa có giá trị thương mại khác, ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động đánh bắt thương mại và giải trí.

Thu Thảo tổng hợp