Mọi sự kiện nguyệt thực đều xảy ra vào cùng thời điểm trên toàn cầu, nhưng giờ diễn ra tại địa phương cũng như khả năng quan sát từng giai đoạn lại phụ thuộc vào vị trí của người quan sát trên Trái Đất. Nguyệt thực toàn phần lần này sẽ nằm trong tầm quan sát của hàng tỷ người tại châu Mỹ, châu Á và châu Đại Dương.

Nguyệt thực bắt đầu với pha nửa tối lúc 15h44, tiếp đến là pha một phần lúc 16h50. Theo Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA), Mặt Trăng bắt đầu mọc lúc 17h57 tại Hà Nội (sớm hơn một chút với địa phương lệch về phía đông và muộn hơn nếu lệch về phía tây Thủ đô), nên người quan sát tại Việt Nam sẽ lỡ mất các pha này.

Tuy nhiên, theo ông Đặng Vũ Tuấn Sơn, Chủ tịch VACA, Việt Nam vẫn sẽ quan sát được hầu hết pha toàn phần, vốn đáng chú ý hơn. Nguyệt thực toàn phần bắt đầu lúc 18h04 và khoảng nửa tiếng sau sẽ đạt cực đại - thời điểm Mặt Trăng đi qua gần tâm bóng Trái Đất nhất. Pha toàn phần kết thúc lúc 19h02. Đến 21h23, toàn bộ hiện tượng nguyệt thực kết thúc.

Ông Sơn cho biết, về cơ bản, mọi nơi ở Việt Nam đều có thể quan sát nguyệt thực, nhưng lý tưởng nhất là khu vực bờ biển, có hướng nhìn về phía đông, hoặc nơi cao như đồi, núi, nhà cao tầng. Ông giải thích: "Thời điểm Mặt Trăng bắt đầu mọc, người quan sát cần góc nhìn rộng cho phép nhìn xuống gần chân trời phía đông. Người quan sát ở dưới thấp trong các khu vực đô thị nhiều khả năng sẽ lỡ mất giai đoạn Mặt Trăng mới mọc".

Khi trăng tròn di chuyển hoàn toàn vào trung tâm phần bóng của Trái Đất, hay vùng tối (umbra) được gọi là nguyệt thực toàn phần. Thay vì biến mất trong bóng tối, Mặt Trăng chuyển sang màu đỏ - tạo nên hiện tượng "trăng máu".

Trong sự kiện thiên văn này, người quan sát sẽ thấy Mặt Trăng chuyển dần từ màu xám bạc sang sắc đỏ thẫm, cam, thậm chí màu đồng trước khi di chuyển ra khỏi vùng tối của Trái Đất và trở lại trạng thái bình thường. Nguyên nhân dẫn đến sự đổi màu này là khí quyển Trái Đất bẻ cong và lọc ánh sáng Mặt Trời, tán xạ ánh sáng xanh lam trong khi vẫn cho phép các bước sóng đỏ và cam chiếu tới Mặt Trăng.

Sự kiện tối nay là nguyệt thực toàn phần duy nhất trong năm 2026. Nguyệt thực một phần sẽ diễn ra vào ngày ngày 28/8, nhưng chỉ người dân ở Bắc Mỹ, Nam Mỹ, châu Âu và châu Phi mới có tầm quan sát thuận lợi. Lần nguyệt thực toàn phần gần đây nhất quan sát được tại Việt Nam diễn ra vào tháng 9 năm ngoái.

Thu Thảo