Đây là lần đầu thành phố lập một trung tâm đổi mới sáng tạo theo mô hình công ty cổ phần có vốn nhà nước chi phối. HiHUB có ba cổ đông sáng lập: UBND TP Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội và tập đoàn công nghệ CMC. Thành phố nắm giữ 70% vốn, hai đối tác còn lại nắm 30%. Trung tâm được xác định không chạy theo lợi nhuận ngắn hạn, mà hướng tới xây dựng động lực tăng trưởng dựa trên tri thức cho Thủ đô.

Theo Phó chủ tịch Hà Nội Trương Việt Dũng, việc thành lập HiHUB "không đơn thuần là thêm một đơn vị". Đây là bước kiến tạo một mô hình mới: Nhà nước định hướng, doanh nghiệp vận hành; từ cấp phát sang đồng đầu tư và chia sẻ rủi ro; từ hỗ trợ rời rạc sang điều phối hệ sinh thái.

Điểm khác biệt đầu tiên nằm ở mô hình tổ chức. HiHUB là công ty cổ phần có vốn nhà nước, nhưng vận hành theo chuẩn quản trị doanh nghiệp hiện đại: Minh bạch tài chính, kiểm soát rủi ro, chịu trách nhiệm trước cổ đông và pháp luật. Thay vì mỗi sở, ngành triển khai chương trình riêng lẻ, HiHUB sẽ đóng vai trò đầu mối điều phối. Các bài toán phát triển đô thị được đưa tới viện, trường. Doanh nghiệp khởi nghiệp được kết nối với nhà đầu tư và thị trường. Sáng kiến công nghệ gắn với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Dữ liệu trở thành nền tảng cho sản phẩm và sở hữu trí tuệ cụ thể.

Những vấn đề trong các lĩnh vực như đô thị thông minh, y tế số, giáo dục số, văn hóa số, môi trường, an ninh đô thị... sẽ được chuyển thành "đề bài mở". Doanh nghiệp, viện, trường cùng tham gia giải quyết. "Thành phố muốn quản lý vốn nhà nước theo chuẩn mực hiện đại, minh bạch nhưng không làm nghẽn sáng tạo; kiểm soát rủi ro nhưng vẫn chấp nhận thử nghiệm trong giới hạn cho phép", ông Dũng nói.

Ở góc độ vận hành, ông Trần Quang Hưng, Chủ tịch HiHUB, cho rằng Hà Nội đang có cơ hội định vị thành một "hub" thử nghiệm công nghệ và mô hình kinh doanh mới có kiểm soát cho nhà sáng tạo toàn cầu. Theo ông, thị trường nội địa đủ lớn, dân số trẻ và sẵn sàng đón nhận cái mới là lợi thế của Hà Nội. Nếu tận dụng tốt, thành phố có thể thu hút dòng vốn, công nghệ và kinh nghiệm quốc tế, đồng thời tạo cơ hội cho nhà sáng lập trẻ Việt Nam trưởng thành nhanh hơn.

Ông Hưng cho biết trọng tâm chiến lược đầu tiên của HiHUB là thay đổi tư duy. Hà Nội không chỉ giải bài toán của mình bằng nguồn lực tại chỗ, mà cần thu hút cộng đồng sáng tạo toàn cầu, mang công nghệ và mô hình tiên tiến nhất về thử nghiệm tại đây.

"Chúng ta phải trở thành một hub toàn cầu về thử nghiệm công nghệ và mô hình kinh doanh mới", ông nói. Các lĩnh vực có thể triển khai là ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xe tự lái, công nghệ tài chính, tài sản số, hay công nghiệp sáng tạo gắn với bản sắc Hà Nội.

Trọng tâm thứ hai là chiến lược đối ngoại để biến tư duy thành hành động. HiHUB muốn "lót ổ" cho doanh nghiệp công nghệ và người Việt ở nước ngoài trở về làm việc, khởi nghiệp. Ngoài ra, trung tâm cũng đóng vai trò điều phối, bảo hộ các ngành công nghiệp sáng tạo nội địa quan trọng.

Để hiện thực hóa các định hướng trên, trung tâm xây dựng mô hình bốn giai đoạn. Ở giai đoạn cuối, HiHUB hướng tới trở thành điểm thu hút các quỹ đầu tư trong và ngoài nước. Khi đó, nguồn vốn của trung tâm không chỉ để đầu tư trực tiếp, mà còn đóng vai trò bảo chứng, dẫn dắt các dòng vốn xã hội tham gia.

Ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch CMC, cổ đông sáng lập công ty, đánh giá HiHUB là bước cụ thể hóa mô hình "ba nhà" (Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp) trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Trong cấu trúc đó, CMC đại diện khối doanh nghiệp công nghệ, đóng vai trò cầu nối giữa khoa học, chính sách và thị trường, giúp các kết quả nghiên cứu và chủ trương đi vào thực tiễn.

Trọng Đạt

• Những chính sách lớn tác động tới nhà khoa học
• Những chính sách công nghệ tác động tới người dân năm 2026
• Giải pháp 'theo vết bằng AI' của công ty Việt nhận bằng sáng chế tại Mỹ