700 năm thiền phái của người Việt Thứ sáu, 27/2/2026, 11:27 (GMT+7) Quảng Ninh- Được thái thượng hoàng Trần Nhân Tông sáng lập, Thiền phái Trúc Lâm từng phát triển cực thịnh vào triều Trần, song có nhiều thế kỷ bị quên lãng. Nhân dịp Lễ hội xuân Yên Tử 2026, tỉnh Quảng Ninh tổ chức triển lãm hệ thống cổ vật và tư liệu về Thiền phái Trúc Lâm - dòng thiền thuần Việt do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập đã trải qua hơn 700 năm hình thành và phát triển.Triết lý thiền không phải trốn tránh thực tạiTheo tư liệu tại triển lãm, trước khi Thiền phái Trúc Lâm ra đời, Đại Việt tồn tại ba dòng thiền chính là Tỳ Ni Đa Lưu Chi (từ Ấn Độ), Vô Ngôn Thông và Thảo Đường (từ Trung Hoa). Dù đã được các thiền sư đương đại và tông thất nhà Trần nghiên cứu, thực hành để có sự giao thoa nhất định, các dòng thiền này vẫn rời rạc, chưa thực sự phản ánh hết tâm thức của người Việt.Khi thái thượng hoàng Trần Nhân Tông rời cung điện lên núi Yên Tử tu hành năm 1299, ông đã chắt lọc tinh hoa từ ba dòng thiền cũ để thống nhất thành Thiền phái Trúc Lâm. Ông lập ra một Giáo hội thống nhất, có hệ thống đào tạo tăng tài, quy củ rõ ràng cùng triết lý mới.Nội dung cốt lõi của Thiền phái Trúc Lâm nằm ở hai chữ "Nhập thế". Với Trần Nhân Tông, thiền không phải là sự trốn tránh thực tại, không phải là rũ bỏ trách nhiệm với gia đình và đất nước để tìm kiếm sự giải thoát cá nhân. Trong bài phú nổi tiếng Cư trần lạc đạo (Ở đời vui đạo), ông viết: "Cư trần lạc đạo thả tùy duyên/ Cơ tắc xôn hề khốn tắc miên/ Gia trung hữu bảo hưu tầm mịch/ Đối cảnh vô tâm mạc vấn thiền". (Sống đời vui đạo hãy tùy duyên/ Đói cứ ăn đi, mệt ngủ liền/ Trong nhà có báu thôi tìm kiếm/ Đối cảnh vô tâm chớ hỏi thiền). Tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông trên núi Yên Tử. Ảnh: Giang Huy Triết lý này khẳng định bụt ở trong nhà, Phật tính nằm ngay trong tâm mỗi người. Một người có thể tu hành ngay giữa đời thường thông qua việc thực hành đạo đức, lòng từ bi và trách nhiệm xã hội. Sau này, thiền sư Thích Nhất Hạnh trong cuốn Việt Nam Phật giáo sử luận đã đánh giá: "Đạo Phật đời Trần trở thành yếu tố tâm lý liên kết toàn dân lại trong mục đích xây dựng và bảo vệ quốc gia". Tư tưởng này đã tạo nên một thế hệ quân dân nhà Trần vua tôi đồng lòng, anh em hòa thuận, tạo nên sức mạnh vô song bảo vệ bờ cõi.Hành trình thăng trầmSau khi ra đời, Thiền phái Trúc Lâm được duy trì bền vững bởi tam tổ. Đó là Sơ tổ Trần Nhân Tông (Phật hoàng), Đệ nhị Tổ Pháp Loa và Đệ tam Tổ Huyền Quang. Sự kết hợp giữa tư tưởng lãnh đạo (Trần Nhân Tông), khả năng tổ chức (Pháp Loa) và tâm hồn văn chương (Huyền Quang) đã đưa Thiền phái Trúc Lâm đạt đến đỉnh cao, trở thành Quốc đạo của Đại Việt.Hồ sơ đề cử UNESCO quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn Kiếp Bạc nêu rõ Thiền phái Trúc Lâm không chỉ là một tôn giáo mà đã hình thành nên hệ thống giá trị văn hóa vô cùng đặc sắc. Hệ thống này bao gồm các chùa, thiền viện, am, tháp, pho tượng và di vật trải dài từ Yên Tử đến các vùng lân cận; hệ thống tư tưởng, giáo lý, phương pháp tu tập và lễ hội, diễn xướng liên quan.Sau thời đại hoàng kim của nhà Trần (1226-1400), dòng thiền này bước vào giai đoạn thử thách. Thời kỳ thuộc Minh đến triều Nguyễn, Thiền phái Trúc Lâm mất dần vị thế ở triều đình, chỉ còn sự truyền thừa trong dân gian và nhiều thế kỷ sau đó gần như bị quên lãng, mất dần dấu tích.Từ những năm 1970, Thiền phái Trúc Lâm trở lại nhờ công của hòa thượng Thích Thanh Từ. Trong bối cảnh đất nước chiến tranh, Phật giáo gặp nhiều khó khăn, nhưng ông vẫn ra sức phục hưng thiền học, tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm và tinh thần chư Tổ Trúc Lâm thời Trần, tư liệu tại Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử (chùa Lân) có nêu.Năm 1975, ông thành lập Thiền viện Chơn Không, thiền viện đầu tiên của dòng thiền Trúc Lâm tại Vũng Tàu. Đây chính là bước ngoặt quan trọng, đánh dấu sự trở lại chính thức của một dòng thiền thuần Việt.Khôi phục vị thếHiện dòng thiền Trúc Lâm đã phát triển thành hệ thống thiền viện quy mô, không chỉ là nơi tu tập của tăng ni mà còn là trung tâm văn hóa, tâm linh thu hút đông đảo Phật tử và du khách. Nổi bật là Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt (Lâm Đồng), Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử (Quảng Ninh), Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên (Vĩnh Phúc), Thiền viện Trúc Lâm Phụng Hoàng (Đồng Nai) và Trúc Lâm Bạch Mã (TP Huế). Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử ở Quảng Ninh. Ảnh: Tùng Lâm Tại các thiền viện này, phương châm "Thiền - Giáo song hành" được áp dụng triệt để. Người tu tập không chỉ tọa thiền để tìm sự an lạc mà còn phải học tập kinh điển, trau dồi trí tuệ để hiểu rõ gốc rễ của đạo pháp.Hệ thống di tích và giá trị văn hóa của Thiền phái Trúc Lâm đã góp phần quan trọng vào sự phát triển của du lịch tâm linh tại Việt Nam. Hàng năm, quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn Kiếp Bạc thu hút hàng triệu lượt khách đến vãn cảnh, cầu an, tìm hiểu về lịch sử và tư tưởng của một vị vua hóa Phật.Du lịch tâm linh tại các điểm di tích Trúc Lâm không chỉ mang lại giá trị kinh tế cho địa phương mà còn là con đường ngắn nhất để quảng bá hình ảnh văn hóa Việt Nam ra thế giới. Thông qua những tour tỉnh thức, du khách quốc tế có cơ hội hiểu hơn về bản sắc Việt, dân tộc yêu hòa bình, đề cao đạo đức và có chiều sâu tâm linh.Theo ông Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, Yên Tử trở thành điểm hội tụ linh thiêng, thu hút đông đảo nhân dân, phật tử và du khách thập phương hành hương lên non thiêng không chỉ để lễ Phật, cầu an mà còn để tìm về cội nguồn lịch sử, để lắng lại giữa nhịp sống hiện đại, nuôi dưỡng khát vọng hướng thiện và tri ân tiền nhân."Chính sự tiếp nối bền bỉ ấy đã làm nên sức sống trường tồn của Yên Tử - nơi giá trị tâm linh hòa quyện cùng tinh thần dân tộc Việt Nam", ông nói trong Lễ khai hội Xuân Yên Tử năm nay.Lê TânTài liệu tham khảo:- GS.TS Lại Quốc Khánh: "Thiền phái Trúc Lâm ở Việt Nam hiện nay - Những vấn đề đặt ra", Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo số 1. - Thiền sư Thích Nhất Hạnh: "Việt Nam Phật giáo sử luận". - Hồ sơ đề cử UNESCO quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn Kiếp Bạc. Link bài viết: https://vnexpress.net/700-nam-thien-phai-cua-nguoi-Viet-5044069.html Facebook Google Tweet Danh mục tin tức Tin tức liên quan Quốc hội dự kiến dành một tuần làm công tác nhân sự tại Kỳ họp thứ nhất Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa 16 sẽ diễn ra 2 đợt, trong đó đợt 1 dự kiến dành khoảng một tuần để làm công tác nhân sự. Ông Nguyễn Anh Tuấn làm Bí thư Đảng ủy Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Phó ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Anh Tuấn được Bộ Chính trị điều động giữ chức Bí thư Đảng ủy Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, thay ông Nguyễn Đình Khang chuyển công tác. Ông Nguyễn Đình Khang giữ chức Thứ trưởng Thường trực Bộ Dân tộc và Tôn giáo Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Nguyễn Đình Khang được Thủ tướng bổ nhiệm giữ chức Thứ trưởng Thường trực Bộ Dân tộc và Tôn giáo sau 7 năm đảm nhiệm cương vị người đứng đầu tổ chức công đoàn. Không khí lạnh tràn xuống miền Bắc Không khí lạnh đang di chuyển xuống, khoảng đêm nay 2/3 sẽ tràn đến Đông Bắc Bộ, sau đó mở rộng ra đồng bằng và Tây Bắc Bộ. Xe giường nằm 38 chỗ, nhưng chở tới 53 khách Xe khách 38 chỗ chở 53 người bị CSGT Đà Nẵng lập biên bản, yêu cầu sang tải hành khách vì vi phạm quy định an toàn. Ám ảnh kẹt xe, tiếng ồn khi đường Nguyễn Huệ, Lê Lợi tổ chức lễ hội Việc tổ chức dày đặc các lễ hội, chương trình âm nhạc trên đường Nguyễn Huệ và Lê Lợi khiến giao thông khu trung tâm thường ùn tắc, tiếng ồn ảnh hưởng đến người dân. Nhà thầu thay công nghệ, đẩy nhanh tiến độ cao tốc Bắc Nam Tại dự án cao tốc Bắc Nam, đoạn Vũng Áng - Bùng đi qua Quảng Trị, nhà thầu Phương Thành đã bỏ chi phí 40 tỷ đồng thay đổi phương án xử lý nền đất yếu, hoàn thành cao tốc theo kế hoạch. Ôtô giường nằm chở 44 khách bốc cháy Sau khi lốp trước phát nổ, xe khách giường nằm chở hàng chục người bất ngờ bốc cháy khi đang chạy trên đường tránh Đông, đoạn qua xã Ea Knuêc, tối 1/3. Nhiều chuyến bay từ Việt Nam đến Trung Đông bị hủy Do một số nước ở Trung Đông đóng không phận từ 28/2, hai máy bay của Qatar Airways và một của Emirates đang nằm lại Nội Bài, dẫn tới nhiều chuyến bay bị hủy hoặc chờ. Ôtô lật khi ôm cua, hai bà cháu tử vong Xe 7 chỗ chở ba người đang lưu thông trên tỉnh lộ 753, đoạn qua xã Tân Lợi, bất ngờ lật ngang lúc vào cua, khiến hai bà cháu tử vong, người ông bị thương, ngày 1/3. 83 chuyến bay bị ảnh hưởng bởi flycam trong một tuần Trong một tuần nghỉ Tết, 83 chuyến bay đến và đi từ Đà Nẵng bị ảnh hưởng do flycam xâm nhập trái phép khu vực sân bay. Gần 1.000 người Hoa hóa trang diễu hành ở TP HCM Đoàn người rước tượng Quan Công hoá trang thành tiên nữ, Thần Tài, quân lính, ngựa xích thố, diễu hành quanh Chợ Lớn sáng 1/3 (13 tháng Giêng). Kỷ niệm 120 năm ngày sinh cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng Thủ tướng Phạm Minh Chính và nhiều lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự lễ kỷ niệm 120 năm ngày sinh cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng (1/3/1906 - 1/3/2026), sáng 1/3. Hàng không Việt Nam điều chỉnh đường bay qua Trung Đông Cục Hàng không Việt Nam yêu cầu các hãng bay chủ động đánh giá rủi ro, kịp thời điều chỉnh kế hoạch khai thác, phương án bay, đường bay thay thế để bảo đảm an toàn. Thu phí 5 tuyến cao tốc Bắc Nam từ 22h ngày 2/3 Năm tuyến cao tốc Bắc Nam phía Đông do Nhà nước đầu tư sẽ bắt đầu thu phí từ 22h ngày 2/3, với mức thấp nhất khoảng 40.500 đồng và cao nhất gần 519.000 đồng. Xem tất cả