Vợ chồng Bill và Jane ở bang Texas (Mỹ) tìm đến tiến sĩ tâm lý học Avrum Weiss khi hôn nhân bên bờ vực thẳm. Bill trầm lặng, hiếm khi chia sẻ, còn Jane hướng ngoại và luôn bộc phát suy nghĩ.

Jane thấy cô đơn dù chồng ngay bên cạnh. Cô càng lớn tiếng tìm cách kết nối, Bill càng thu mình. Trong buổi tư vấn, Bill mới thú nhận anh thà chịu đựng còn hơn mạo hiểm gây ra một "vụ nổ". Anh sợ nói ra sẽ khiến mọi chuyện tồi tệ hơn, trong khi Jane chọn ly hôn vì không thể chịu đựng sự im lặng đó.

Theo Tiến sĩ Avrum Weiss, đây là bi kịch phổ biến xuất phát từ những rào cản tâm lý và sinh học đặc thù của nam giới.

Nỗi sợ và sự xấu hổ

Tiến sĩ Weiss chỉ ra hai nguyên nhân cốt lõi khiến đàn ông ngại lên tiếng: sự xấu hổ và nỗi sợ bị bỏ rơi.

Đàn ông thường được giáo dục phải tự lập cảm xúc. Họ coi việc thừa nhận mình cần điều gì đó từ người khác là sự yếu đuối. Bên cạnh đó, nhiều người tin rằng lên tiếng khi xung đột chỉ làm tình hình xấu đi. Để tránh rủi ro, họ chọn cách trở thành "máy dò" cảm xúc của vợ. Bất kỳ dấu hiệu không hài lòng nào từ vợ cũng được họ hiểu là một thất bại cá nhân.

Câu nói "Vợ vui, đời vui" (Happy wife, happy life) trở thành kim chỉ nam khiến họ luôn cố gắng làm dịu cơn giận của bạn đời như một ưu tiên duy nhất, dẫn đến việc đánh mất bản sắc cá nhân và chọn cách im lặng để yên thân.

Não bộ "ngắt kết nối"

Không chỉ là tâm lý, khoa học chứng minh não bộ nam giới phản ứng khác biệt với căng thẳng. Một nghiên cứu năm 2010 của Đại học Nam California (USC) chỉ ra, khi đối mặt với các cuộc thảo luận gay gắt, vùng não chịu trách nhiệm về sự đồng cảm ở nam giới có xu hướng giảm hoạt động.

Tiến sĩ Mara Mather, giám đốc phòng thí nghiệm Cảm xúc và Nhận thức tại USC, giải thích: "Khi căng thẳng cấp tính, não bộ nam giới giảm khả năng xử lý các biểu cảm khuôn mặt như sợ hãi hay giận dữ. Họ bị quá tải và não bộ tự động chuyển sang chế độ nghỉ ngơi".

Ngược lại, não phụ nữ khi căng thẳng lại tăng cường hoạt động ở vùng nhận diện khuôn mặt và đồng cảm. Điều này tạo ra vòng lặp tai hại: Vợ càng căng thẳng càng muốn đối thoại và kết nối, chồng càng áp lực lại càng mất khả năng thấu hiểu và muốn rút lui.

Hiểu được cơ chế sinh học này giúp các cặp đôi có cái nhìn bao dung hơn. Sự im lặng của đàn ông đôi khi là phản xạ bất khả kháng của não bộ chứ không phải sự chối bỏ tình cảm. Thay vì ép buộc đối phương phải nói ngay lập tức, việc tạo ra khoảng không gian an toàn, ít áp lực sẽ giúp nam giới dễ mở lòng hơn.

Nhật Minh (Theo Yourtango, Psychology Today)