Với Cassie Fenton chăm sóc bãi cỏ chưa bao giờ là "vùng cấm". Lớn lên cùng mẹ là phụ nữ đơn thân, Fenton sớm làm quen với máy cắt cỏ và các dụng cụ làm vườn. Chỉ khi trưởng thành, cô mới nhận ra xã hội vẫn mặc định đây là "việc của đàn ông".

"Tôi vẫn làm mà chẳng bận tâm người khác nghĩ gì. Thế hệ mới cần hướng tới sự bình đẳng trong mọi đầu việc, kể cả việc tay chân nặng nhọc", Fenton, 29 tuổi, ở Sydney nói.

Xu hướng phụ nữ đảm nhận các công việc gia đình nặng nhọc, đòi hỏi sức khỏe hoặc kỹ thuật đang gia tăng ở Australia.

Khảo sát Household, Income and Labour Dynamics in Australia (HILDA) ghi nhận đàn ông nước này dành trung bình 12,8 giờ mỗi tuần cho việc nhà - con số không đổi suốt hai thập kỷ qua. Trong khi đó, phụ nữ làm 18,4 giờ nhưng phạm vi công việc đã mở rộng đáng kể. Thay vì chỉ nấu ăn hay giặt giũ, họ bắt đầu cắt cỏ, kiểm tra bảo dưỡng ôtô và sửa chữa đồ đạc.

Thực tế này cũng diễn ra trên toàn cầu. Tại Anh, khảo sát của YouGov cho thấy dù đàn ông vẫn chiếm ưu thế ở các việc ngoài trời như đổ rác (46%) hay làm vườn (42%), tỷ lệ phụ nữ tham gia đang tăng nhanh, nhất là khi xu hướng làm việc từ xa khiến ranh giới phân công lao động mờ đi.

Các chuyên gia nhận định, phụ nữ đang "lấn sân" sang các việc kỹ thuật để san sẻ gánh nặng và tìm kiếm sự cân bằng. Thậm chí, nhiều người tìm thấy niềm vui trong những công việc này hơn là sự lặp lại nhàm chán của bát đũa và quần áo.

Dưới góc độ tâm lý học, sự chuyển dịch này không chỉ là vấn đề bình đẳng giới mà còn liên quan đến cảm giác thỏa mãn cá nhân.

Thứ nhất là "Hiệu ứng hoàn thành" (Completion Bias). Não bộ con người thường tiết ra dopamine (hormone hạnh phúc) khi hoàn tất trọn vẹn một nhiệm vụ. Những công việc ngoài trời như cắt cỏ hay rửa xe có điểm kết thúc rõ ràng và thành quả nhìn thấy ngay. Ngược lại, việc nhà truyền thống như nấu ăn, rửa bát, giặt giũ thường mang tính chu kỳ, lặp lại vô tận và "làm mãi không thấy hết", dễ gây cảm giác chán nản.

Thứ hai là "Liệu pháp thiên nhiên". Việc làm vườn hay hoạt động ngoài trời giúp giảm nồng độ cortisol (hormone căng thẳng), tăng cường sự chú ý và cải thiện tâm trạng nhờ tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên. Đối với nhiều phụ nữ, tiếng máy cắt cỏ hay việc lấm lem dầu mỡ lại chính là khoảng thời gian "thiền động", giúp họ thoát khỏi gánh nặng quản lý tâm trí (mental load) trong việc chăm sóc con cái và gia đình.

Kate, một bà mẹ hai con ở Melbourne, là ví dụ điển hình cho sự chuyển dịch này. Trước năm 2020, cô là nội trợ toàn thời gian, mặc định việc cắt cỏ sân nhà là của chồng. Nhưng khi chồng mất việc vì đại dịch, Kate cầm lấy chiếc máy cắt cỏ cũ, ban đầu chỉ để tiết kiệm chi phí, sau đó là làm thuê cho hàng xóm để kiếm thêm thu nhập.

Bất chấp những ánh mắt nghi ngại ban đầu, Kate chứng minh phụ nữ có lợi thế riêng: sự tỉ mỉ. Khách hàng của cô nhận xét sân cỏ được cắt đều tăm tắp, các cạnh gọn gàng và không có vết giày lộn xộn. Đến năm 2023, cô mở dịch vụ Kate's Mowing chuyên nghiệp.

"Nhiều khách hàng là phụ nữ lớn tuổi hoặc người sống một mình cảm thấy an tâm hơn khi gọi thợ là nữ vào vườn nhà", Kate chia sẻ. Cô cũng tham gia các cộng đồng trực tuyến để chia sẻ kinh nghiệm chọn phân bón thân thiện môi trường hay kỹ thuật vận hành máy móc cho phái yếu.

Tuy nhiên, định kiến giới vẫn tồn tại. Angie Thomas, giám đốc một công ty cảnh quan cho biết, khi phụ nữ làm việc nặng, kỹ năng của họ thường bị xem nhẹ hoặc coi là "làm cho vui", trong khi đàn ông làm cùng việc đó lại được coi là chuyên nghiệp.

"Tôi muốn thay đổi suy nghĩ đó. Không có việc của đàn ông hay phụ nữ, chỉ có những việc cần phải hoàn thành", Kate nói về bài học cô dạy con gái 10 tuổi của mình.

Trái ngược với xu hướng "lấn sân" mạnh mẽ của phụ nữ Australia, bức tranh phân chia lao động gia đình tại Việt Nam vẫn còn chênh lệch lớn. Theo báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và các khảo sát của World Bank năm 2023, thời gian phụ nữ Việt làm việc nhà là 20,2 giờ mỗi tuần, gần gấp đôi nam giới (10,7 giờ/tuần). Trung bình mỗi ngày, phụ nữ phải làm việc nhà nhiều hơn nam giới khoảng 1,5 tiếng, khiến 1/3 chị em không còn thời gian giải trí. Đặc biệt, 20% đàn ông Việt Nam hoàn toàn không tham gia bất kỳ việc nhà nào.

Tuy nhiên, tư duy này đang dần thay đổi ở thế hệ trẻ (Gen Z, Millennial), nơi các gia đình hiện đại bắt đầu coi việc nhà là trách nhiệm chung (share-work) thay vì "giúp vợ".

Ngọc Ngân (Theo News AU)