Mỗi khi bận việc, bà Lu Qijun lại đặt điện thoại lên bàn học của con trai, bật camera trước và mở một ứng dụng đặc biệt. Chỉ cần cậu bé ngồi gù lưng, một giọng nói điềm tĩnh từ điện thoại sẽ vang lên nhắc nhở. Nếu cậu lơ đễnh nghịch bút hay làm bài chậm, giọng nói ấy lập tức yêu cầu cậu tập trung.

Đó không phải tiếng của bà Lu, mà là Dola – một chatbot AI do ByteDance phát triển. Theo dữ liệu từ nền tảng thống kê QuestMobile, khoảng 172 triệu người Trung Quốc đang sử dụng ứng dụng này để giám sát hoặc làm gia sư cho trẻ. Với bà Lu, sức hút của công nghệ này đến từ sự tiện lợi và cả bài toán kinh tế.

Trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng chậm, nhiều gia đình trung lưu thành thị phải xem xét lại chi phí cho giáo dục. Gia sư riêng – vốn là ưu tiên hàng đầu – nay trở thành khoản chi xa xỉ. Đặc biệt, khi giới trẻ đối mặt với nguy cơ thất nghiệp dù được đầu tư giáo dục bài bản, còn gọi là "những đứa trẻ đuôi thối", phụ huynh buộc phải tính toán lại.

"Dola vừa giúp tôi để mắt đến con, vừa tiết kiệm chi phí", bà Lu chia sẻ.

Ứng dụng này cho phép phụ huynh tùy chỉnh tài liệu học tập theo nhu cầu riêng của trẻ. AI không chỉ kiểm tra bài tập mà còn giải thích cặn kẽ các lỗi sai và đưa ra các bài tập tương tự để học sinh củng cố kiến thức. Với bà Lu, nó giống như một "cuốn kinh thánh" nuôi dạy con: "Giờ tôi có thể thảnh thơi đọc sách hoặc trả lời tin nhắn trong khi con học bài".

Tại Trung Quốc, phụ huynh thường hỗ trợ con học sau khi tan trường. Bài tập về nhà và của các lớp học thêm thường được gửi qua nhóm chat, phụ huynh phải cập nhật, báo với giáo viên về tiến độ.

Với nhiều gia đình lao động, những yêu cầu trên gây ra áp lực không nhỏ. Hầu hết cha mẹ hiện nay sinh ra trong chính sách một con của Trung Quốc. Họ phải đỡ đần cha mẹ già, vừa chịu áp lực công việc, vừa nuôi dạy con cái.

Ngoài giảm bớt gánh nặng, AI còn giúp xoa dịu xung đột gia đình. Cô Wu Yuting, phụ huynh tiểu học, cho biết mình từng thường xuyên nổi nóng khi kèm hai con mỗi buổi tối.

"Lũ trẻ ngoan hơn khi học cùng AI. Chúng bảo tôi nói quá nhiều", Wu chia sẻ. Cô nhận thấy AI có sự kiên nhẫn và giọng điệu điềm tĩnh mà những phụ huynh đang căng thẳng sau ngày dài làm việc khó lòng có được.

Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo phụ huynh cần thiết lập ranh giới rõ ràng. Tiến sĩ Qi Jing, Đại học RMIT, Australia, nhận định việc AI quá "ngọt ngào" và kiên nhẫn có thể khiến trẻ thiếu đi những xung đột cần thiết để phát triển não. Ngoài ra, AI vẫn thiếu hiểu biết về ngữ cảnh thực tế để thay thế hoàn toàn cha mẹ hoặc giáo viên.

"Những hành động như nghịch bút hoặc tạm dừng một chút không có nghĩa là trẻ đang phân tâm, mà có thể là một phần trong quá trình chúng tư duy", Qi nói.

Bà Jeannie Paterson, Giám đốc Trung tâm đạo đức kỹ thuật số và AI tại Đại học Melbourne, cũng cảnh báo việc tương tác quá mức với AI có thể cản trở trẻ phát triển kỹ năng xã hội và khiến chúng nhầm tưởng công nghệ là thực thể có cảm xúc.

"AI không phải là bạn. Nó có thể hỗ trợ nhiệm vụ nhưng không bao giờ biết quan tâm hay yêu thương một đứa trẻ", bà nhấn mạnh.

Đối với những phụ huynh như bà Lu, công nghệ vẫn là một công cụ. Lu đã giới hạn tần suất dùng ứng dụng, sau khi thấy con trai bị phân tâm vì bị nhắc quá nhiều.

"Tôi chỉ sử dụng nó khi tôi quá bận... Nếu có thời gian, tôi vẫn thích ngồi cùng con hơn. Tôi cũng không muốn con bị phụ thuộc cảm xúc và coi nó như một người bạn đồng hành", Lu nói.

Khánh Linh (Theo ABC News, Island Times)