Bộ Giáo dục và Đào tạo gần đây cho biết dự kiến giới hạn điểm cộng với thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ, tối đa 1-2 điểm, tránh nghịch lý điểm chuẩn vượt xa điểm thi.

Việc này nhận được sự đồng thuận của nhiều chuyên gia tuyển sinh. Thạc sĩ Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên, trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP HCM, nhìn nhận nó vừa hạn chế tình trạng mất công bằng, vừa không "triệt tiêu" lợi thế của thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ.

Năm ngoái, đa số trường cộng tối đa 1,5-2 điểm, chỉ vài trường như Đại học Văn hóa Hà Nội, Thương Mại, Công đoàn, Luật TP HCM cộng 3 điểm. Do đó, phương án của Bộ không ảnh hưởng nhiều đến quyền lợi của thí sinh.

Song, theo PGS.TS Vũ Duy Hải, Trưởng Ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội, điều quan trọng mà Bộ Giáo dục và Đào tạo cần điều chỉnh là việc "một thành tích được tính hai lần". Ví dụ, thí sinh có IELTS 7.0 đã được quy đổi sang điểm môn Tiếng Anh, sau đó lại được cộng điểm thưởng.

"Điều này gây ra sự không công bằng", ông Hải nói, so sánh với trường hợp cộng điểm cho học sinh giỏi cấp quốc gia môn Toán. Những em này hiển nhiên đã có giải cấp tỉnh nhưng chỉ được tính thành tích cao nhất, cộng một lần.

Ông Tiến cũng đánh giá đây là "khúc mắc" lớn nhất, gây bất công khi sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để tuyển sinh.

Năm ngoái, đề thi Tiếng Anh được đánh giá khó, cả nước chỉ có 144 điểm 10 môn này, nhưng với IELTS 6.0-6.5, nhiều trường tính 9-10 điểm, rồi lại cộng ưu tiên.

Như tại Đại học Thương Mại, thí sinh được 5.0 IELTS được quy đổi ra điểm 10, và cộng thêm 0,5 điểm thưởng. Từ 7.0, các em được quy đổi 10 điểm và có 3 điểm thưởng. Còn ở Đại học Kinh tế Quốc dân, nếu đăng ký xét tuyển bằng IELTS (hoặc TOEFL iBT, TOEIC), mỗi thí sinh được cộng 0,75 điểm vào tổng điểm, bên cạnh việc quy đổi.

"Tính điểm hai lần với cùng một thành tích tạo ra lợi thế quá lớn cho những em có chứng chỉ như IELTS, khiến thí sinh đổ xô đi ôn luyện, thi chứng chỉ", ông Tiến nhìn nhận, đề xuất chỉ cho chọn một trong hai hình thức.

Một vấn đề nữa được các chuyên gia tuyển sinh quan tâm là mức điểm cộng như thế nào là hợp lý.

Ông Hải ở Đại học Bách khoa Hà Nội thấy cộng tối đa 3/30 điểm cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ vẫn đảm bảo quy tắc tổng điểm cộng không vượt quá 10% thang điểm xét tuyển. Cùng với chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai, đây là động lực khuyến khích thí sinh học ngôn ngữ này tốt hơn.

Khi đó, các trường có thể cân nhắc mức cộng cụ thể với từng ngành. Chẳng hạn, ngành Ngôn ngữ sẽ cộng mức tối đa, các ngành khác ít hơn.

Thạc sĩ Nguyễn Minh Tùng, Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên, Học viện Hàng không Việt Nam (VAA), cho rằng mức cộng tối đa là 2 phù hợp với trường.

"Như VAA, đào tạo nhân lực cho ngành hàng không rất cần tiếng Anh, nên muốn chọn lọc các em giỏi ngoại ngữ, nếu cộng tối đa 1 điểm thì khá thấp", ông nói.

Đánh giá việc siết điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ là cần thiết nhưng đại diện phụ trách tuyển sinh của một đại học ở Hà Nội đề xuất Bộ làm rõ mức cộng 1-2 điểm cho chứng chỉ ngoại ngữ có nằm trong tổng 3 điểm cộng cho tất cả thành tích của thí sinh hay không.

"Nếu nằm trong đó, cơ sở nào chỉ cho phép cộng 1-2 điểm và tổng điểm cộng các thành tích khác phải tính thế nào", ông băn khoăn.

Dù điều chỉnh thế nào, các chuyên gia mong Bộ nhanh chóng công bố dự thảo chi tiết, lấy ý kiến và ban hành quy chế tuyển sinh sớm để các trường và thí sinh chuẩn bị.

Đến giữa tháng 1, nhiều trường đại học đã công bố các điểm chính trong tuyển sinh năm 2026, trong đó vẫn cộng tối đa 3 điểm cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế và thành tích khác.

Lệ Nguyễn - Dương Tâm