Yêu bản thân là... có tội?

Những khoảng nghỉ nhỏ như tập thể dục nhẹ, trò chuyện với bạn bè hay có vài giờ không bị làm phiền rất cần thiết với phụ nữ - Ảnh minh họa

Không có thời gian cho bản thân

Chưa đến 6 giờ sáng, căn bếp nhỏ trong một khu chung cư ở Nam Từ Liêm, Hà Nội đã tỏa ra mùi thức ăn. Chị Hương, 35 tuổi, nhân viên truyền thông của một doanh nghiệp tư nhân, vừa đun nồi cháo cho con vừa chuẩn bị bữa sáng và tranh thủ kiểm tra điện thoại. Nhóm chat công việc liên tục hiện thông báo mới, kế hoạch cần sửa gấp, báo cáo phải gửi trước 9h30, tin nhắn nhắc deadline từ tối hôm trước vẫn chưa kịp phản hồi. Trong lúc cúi xuống lấy hộp sữa cho con trai 3 tuổi, điện thoại lại rung lên. Chị liếc nhanh màn hình rồi thở dài, ngày nào cũng như đang chạy đua.

Guồng quay ấy kéo dài nhiều năm nay, từ khi chị có con. Đi làm từ sáng đến tối, về nhà tiếp tục cơm nước, giặt giũ, dọn dẹp, chăm con. Khi con đã ngủ, chị mới có thời gian mở laptop xử lý nốt phần việc còn dang dở. "Mình luôn ở trong trạng thái phải phản hồi ai đó", chị Hương chia sẻ. "Sếp nhắn thì không dám chậm. Con khóc thì không thể mặc kệ. Bố mẹ gọi cũng không thể không nghe. Có hôm nằm xuống rồi vẫn giật mình vì nghĩ chưa trả lời email".

Điều khiến chị sợ nhất không phải mệt, mà là cảm giác không còn thời gian "yêu bản thân". "Có hôm tôi vào nhà vệ sinh chỉ để ngồi yên vài phút", chị cười gượng. "Nhưng ngồi một lúc lại thấy sốt ruột, như thể mình đang lãng phí thời gian". Cảm giác ấy không xa lạ với nhiều phụ nữ hiện đại. Họ vẫn đi làm, chăm sóc gia đình, cười nói bình thường, nhưng bên trong là trạng thái kiệt sức âm thầm kéo dài.

Nhiều phụ nữ hiện nay phải đối mặt với guồng xoay giữa công việc và chăm con hàng ngày - Ảnh minh họa

11h tối, căn hộ của chị Mai, 29 tuổi, ở Long Biên vẫn sáng đèn. Con gái hơn 1 tuổi quấy khóc vì mọc răng. Chồng đi làm ca tối nên chị một mình xoay xở với con nhỏ và công việc bán hàng online. Khi con vừa ngủ, chị lại tranh thủ trả lời khách, lên đơn, kiểm hàng. Có hôm 2h sáng vẫn chưa được nằm xuống.

"Tôi gần như quên mất cảm giác ngủ một mạch là thế nào. Từ sáng đến tối tôi xoay vòng giữa việc chăm con và bán hàng. Mệt nhưng không dám nghỉ vì sợ mất khách, không kiếm thêm được tiền", chị nói.

Sau sinh vài tháng, chị bắt đầu mất ngủ dù cơ thể rất mệt. Đêm nằm cạnh con nhưng đầu óc vẫn căng như dây đàn. Chỉ cần điện thoại báo tin nhắn là tim đập nhanh, cảm giác bồn chồn xuất hiện ngay lập tức. Chị dễ cáu hơn trước rất nhiều. Có hôm con khóc liên tục, chị bật khóc theo...

Gia tăng tỷ lệ phụ nữ stress

Trao đổi với phóng viên tạp chí Thế giới Phụ nữ, ThS.BS Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E, cho biết: Số lượng phụ nữ đến khám vì các vấn đề liên quan stress đang tăng rõ rệt, đặc biệt ở nhóm từ 28-45 tuổi. "Điều đáng chú ý là nhiều người không nghĩ mình có vấn đề tâm lý. Họ đến vì mất ngủ, đau đầu, tim đập nhanh, rối loạn tiêu hóa, rụng tóc hay rối loạn kinh nguyệt. Nhưng sau khi thăm khám, nguyên nhân sâu xa lại là stress kéo dài", bác sĩ Chung chia sẻ.

Theo bác sĩ Chung, căng thẳng ở phụ nữ thường nguy hiểm ở chỗ diễn ra âm thầm. Nhiều người vẫn đi làm, vẫn chăm sóc gia đình đầy đủ nên chính họ cũng nghĩ mình vẫn ổn. "Có bệnh nhân nói với tôi rằng họ không nhớ lần cuối được nghỉ ngơi thật sự là khi nào. Ngay cả lúc nghỉ, đầu óc họ vẫn nghĩ đến công việc, con cái, tài chính. Đây là kiểu kiệt sức rất phổ biến hiện nay".

Theo chuyên gia, cơ thể con người không thể hoạt động liên tục mà không cần tái tạo năng lượng. Nhưng nhiều phụ nữ hiện nay lại xem nghỉ ngơi như một điều xa xỉ. Trong khi đó, nhu cầu nghỉ ngơi không chỉ là ngủ đủ giấc mà còn là được tạm thoát khỏi áp lực tinh thần, có thời gian cho bản thân, được chia sẻ trách nhiệm và không phải luôn trong trạng thái làm không hết việc.

Theo bác sĩ Chung, nghỉ ngơi đúng nghĩa giúp hệ thần kinh được "hạ cảnh giác", cơ thể giảm tiết hormone căng thẳng, từ đó phục hồi giấc ngủ, cảm xúc và khả năng tập trung. Những khoảng nghỉ nhỏ như tập thể dục nhẹ, đọc sách, đi bộ, trò chuyện với bạn bè hay đơn giản là có vài giờ không bị làm phiền cũng rất cần thiết.

Cảnh báo hậu quả nếu căng thẳng kéo dài

Theo ThS.BS Nguyễn Viết Chung, não bộ con người không được thiết kế để duy trì trạng thái căng thẳng liên tục trong thời gian dài. Khi stress kéo dài, cơ thể sẽ tiết ra cortisol (hormone căng thẳng ở mức cao) trong nhiều ngày, nhiều tháng. Ban đầu hormone này giúp cơ thể thích nghi với áp lực, nhưng nếu kéo dài sẽ gây tổn thương ngược. "Cortisol tăng cao lâu ngày có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ, trí nhớ, cảm xúc và hệ miễn dịch. Nhiều phụ nữ bắt đầu quên trước quên sau, khó tập trung, dễ nổi nóng, cơ thể luôn mệt dù đã nghỉ", bác sĩ phân tích.

Không chỉ dừng ở cảm giác kiệt sức, stress mạn tính còn làm tăng nguy cơ rối loạn lo âu và trầm cảm ở phụ nữ. Có những người ban ngày vẫn cố tỏ ra ổn định, làm việc hiệu quả, chăm sóc gia đình chu toàn, nhưng đêm đến lại mất ngủ triền miên, cảm giác trống rỗng và thường xuyên bật khóc vô cớ.

Một dấu hiệu khác thường bị bỏ qua là cảm giác tê lì cảm xúc. Nhiều phụ nữ không còn thấy vui ngay cả khi được nghỉ ngơi hay đạt thành tích trong công việc. Đó là dấu hiệu cho thấy não bộ đã quá tải trong thời gian dài. Nếu căng thẳng kéo dài mà không được can thiệp, cơ thể có thể xuất hiện hàng loạt hệ lụy như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, suy giảm miễn dịch, rối loạn nội tiết, mất ngủ kéo dài, rối loạn tiêu hóa, thậm chí ảnh hưởng khả năng sinh sản.

Stress kéo dài cũng tác động trực tiếp đến đời sống gia đình. Một người mẹ kiệt sức sẽ rất khó giữ được sự kiên nhẫn, dễ cáu gắt và mất kiểm soát. Họ sẽ tự trách bản thân vì nóng giận với con, khiến áp lực càng thêm chồng chất…

Thùy Dung