Xung đột Trung Đông tối 16-3: Israel tuyên bố phá hủy cơ sở nghiên cứu không gian của Iran

Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), cơ sở này phục vụ các chương trình không gian quân sự, trong đó có vệ tinh Chamran-1 được Iran phóng năm 2024.

Nhân viên cứu hộ làm việc tại hiện trường một tòa nhà dân cư bị trúng không kích của Israel ở Tehran, Iran, trong ngày 16-3. Ảnh: Reuters

Hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội cho thấy Viện Nghiên cứu Không gian Tarasht tại Tehran bị hư hại.

Các cuộc tấn công tiếp tục diễn ra tại Trung Đông khi Israel tiến hành không kích nhằm vào Iran và mở chiến dịch trên bộ ở miền Nam Lebanon, trong khi một số sự cố an ninh cũng được ghi nhận tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Rạng sáng, nhiều tiếng nổ lớn vang lên tại thủ đô Tehran của Iran, kèm theo các cột khói đen bốc cao. Quân đội Israel cho biết đã tiến hành một loạt cuộc không kích nhằm vào cơ sở hạ tầng tại thành phố này.

Tại Lebanon, Israel phát động chiến dịch tấn công trên bộ ở miền Nam nước này nhằm “loại bỏ các mối đe dọa” và bảo vệ cư dân miền Bắc Israel. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cho biết hàng trăm nghìn người dân đã sơ tán hoặc đang rời đi và sẽ chưa được trở lại khu vực phía Nam sông Litani cho đến khi an ninh được bảo đảm.

Trong khi đó, tại UAE, một người thiệt mạng sau khi tên lửa rơi trúng một phương tiện tại Abu Dhabi. Tại khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah, một vụ hỏa hoạn lớn bùng phát sau cuộc tấn công bằng UAV. Các chuyến bay tại sân bay quốc tế Dubai cũng tạm thời bị đình chỉ sau sự cố liên quan đến UAV khiến một bồn nhiên liệu gần đó bốc cháy.

Iran tuyên bố không khuất phục trước các cuộc tấn công của Mỹ và Israel

Ngày 16-3, Iran tuyên bố tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc ở Geneva rằng nước này sẽ không khuất phục trước “sự xâm lược phi pháp”, đồng thời cảnh báo người dân Iran đang đối mặt với nguy hiểm nghiêm trọng từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc ở Geneva, ông Ali Bahreini, cho rằng vấn đề nhân quyền cấp bách nhất đối với Iran hiện nay là mối đe dọa trực tiếp đối với sinh mạng của 90 triệu người dân trong bối cảnh chiến sự.

Ông cũng chỉ trích các cuộc tấn công là hành động “xâm lược” do “những tác nhân vô luật pháp và thiếu trách nhiệm trên trường quốc tế” tiến hành, đồng thời cho rằng các cuộc thảo luận tại Hội đồng nên tập trung vào xung đột ở Trung Đông.

Mỹ bác bỏ thông tin khả năng hoãn chuyến thăm Bắc Kinh do bất đồng liên quan đến eo biển Hormuz

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent bác bỏ nhận định cho rằng chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Donald Trump có thể bị trì hoãn do bất đồng liên quan đến eo biển Hormuz.

Trong cuộc phỏng vấn với CNBC, ông Bessent cho biết nếu lịch trình cuộc gặp bị điều chỉnh thì nhiều khả năng xuất phát từ vấn đề hậu cần hoặc việc Tổng thống Donald Trump muốn ở lại Washington để điều phối các hoạt động trong bối cảnh xung đột với Iran.

Theo ông, trong vai trò tổng tư lệnh, Tổng thống Donald Trump có thể quyết định ở lại khi cuộc chiến đang diễn ra, thay vì thực hiện chuyến công du nước ngoài.

Cuối tuần qua, ông Bessent đã gặp Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại Paris và đánh giá các cuộc thảo luận là “rất tốt”. Tổng thống Donald Trump dự kiến sẽ thăm Trung Quốc từ ngày 31-3 đến ngày 2-4.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Busan, Hàn Quốc, vào ngày 30-10-2025. Ảnh: Getty Images

Khả năng trì hoãn hội nghị được nhắc tới trong bối cảnh ông Trump kêu gọi Trung Quốc hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông Bessent khẳng định thị trường không nên coi khả năng thay đổi lịch trình là dấu hiệu bất đồng giữa Washington và Bắc Kinh về vấn đề Iran.

Ông cho biết hai bên đã có “hai ngày làm việc rất tốt” và dự kiến sẽ ra tuyên bố trong vài ngày tới, tái khẳng định sự ổn định trong quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ cũng nói rằng, chính quyền Tổng thống Donald Trump không có kế hoạch can thiệp vào thị trường dầu tương lai nhằm hạ giá dầu. Ông nhấn mạnh, Washington chưa thực hiện và cũng không rõ cơ sở pháp lý nào cho phép chính phủ can thiệp trực tiếp vào thị trường.

Theo ông Bessent, việc Iran đóng eo biển Hormuz đã khiến nguồn cung toàn cầu giảm khoảng 10-14 triệu thùng dầu mỗi ngày, dù một số tàu chở dầu vẫn đi qua tuyến này.

Ông cho rằng lo ngại về thiếu hụt lương thực và khủng hoảng lạm phát mới đang bị phóng đại, đồng thời dự báo giá dầu có thể giảm xuống dưới 80 USD/thùng trong vài tháng tới, từ mức khoảng 100 USD hiện nay.

Anh phối hợp với đồng minh để mở lại eo biển Hormuz

Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết Vương quốc Anh đang phối hợp với các đồng minh nhằm mở lại eo biển Hormuz, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi các nước tăng cường nỗ lực chấm dứt việc Iran phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược này.

Phát biểu tại cuộc họp báo ở Phố Downing ngày 16-3, ông Starmer cho rằng việc giải phóng kho dự trữ dầu khẩn cấp “chưa từng có tiền lệ” trong tuần trước vẫn chưa đủ để ổn định thị trường năng lượng.

Ông nhấn mạnh cần khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz để bảo đảm ổn định thị trường, đồng thời cho biết Anh đang làm việc với các đồng minh, bao gồm các đối tác châu Âu, nhằm xây dựng kế hoạch chung để sớm khôi phục quyền tự do hàng hải và giảm tác động kinh tế.

Thủ tướng Anh cũng công bố gói hỗ trợ khoảng 70 triệu USD dành cho các hộ gia đình dễ bị tổn thương phụ thuộc vào dầu cho sưởi ấm, nhằm giảm tác động kinh tế từ xung đột đang leo thang.

Cũng tại cuộc họp báo, ông Keir Starmer cũng tái khẳng định quyết định không tham gia chiến dịch nhằm vào Iran do Mỹ và Israel phát động.

Liên hợp quốc cảnh báo châu Âu về rủi ro phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch

Tổng Thư ký Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) Simon Stiell cảnh báo cuộc xung đột đang diễn ra là minh chứng cho rủi ro an ninh, do châu Âu phụ thuộc lớn vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Phát biểu dự kiến tại Hội nghị Tăng trưởng Xanh ở Brussels, ông cho rằng sự phụ thuộc này khiến kinh tế, ngân sách hộ gia đình và doanh nghiệp dễ bị tác động bởi biến động địa chính trị và giá năng lượng. Giá dầu và khí đốt đã tăng sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran, cũng như nguy cơ gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz.

Trước các ý kiến kêu gọi tăng khai thác dầu khí tại Biển Bắc, ông Stiell cho rằng việc tiếp tục phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch có thể khiến châu Âu lặp lại các cuộc khủng hoảng năng lượng trong tương lai.

Theo ông, nếu không giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, châu Âu sẽ tiếp tục đối mặt với các cú sốc năng lượng, trong khi người dân và doanh nghiệp phải gánh chi phí.

Tàu chở dầu Pakistan đi qua eo biển Hormuz

Theo nguồn tin ngành vận tải biển Pakistan và dữ liệu theo dõi tàu, 3 tàu chở dầu của Pakistan đã đi qua eo biển Hormuz trong 10 ngày qua, cho thấy Iran có thể đang cho phép một số chuyến hàng dầu được lưu thông.

Ảnh vệ tinh eo biển Hormuz. Ảnh: Getty Images

Tổng công ty Vận tải biển Quốc gia Pakistan cho biết tàu Karachi là tàu gần nhất vượt qua eo biển. Dữ liệu từ MarineTraffic cho thấy con tàu đi qua eo biển vào tối Chủ nhật, di chuyển sát bờ biển Iran, trong vùng đặc quyền kinh tế của nước này và vẫn phát tín hiệu nhận dạng tự động, cho thấy một số chuyến hàng có thể được cho phép lưu thông theo thỏa thuận.

Giới phân tích cho rằng Pakistan có thể đã sử dụng các kênh ngoại giao để đạt thỏa thuận cho tàu của mình đi qua. Iran trước đó tuyên bố eo biển Hormuz chỉ bị phong tỏa đối với các đối thủ và đồng minh của họ.