Thụy Sĩ cắt giảm số lượng mua tiêm kích F-35A do lạm phát và áp lực ngân sách

Hội đồng Liên bang Thụy Sĩ vừa chính thức xác nhận việc cắt giảm số lượng đặt mua tiêm kích thế hệ thứ năm F-35A từ 36 chiếc xuống còn 30 chiếc. Đây được xem là con số tối đa mà quốc gia này có thể chi trả trong phạm vi ngân sách đã được cử tri thông qua, trước áp lực từ lạm phát và giá nguyên liệu thô leo thang.

Áp lực tài chính và biến động chi phí

Theo thông báo từ Chính phủ Thụy Sĩ, phía Mỹ đã yêu cầu bổ sung chi phí do các yếu tố khách quan như lạm phát và biến động giá nguyên vật liệu. Ban đầu, dự án mua sắm này được cấp phép với hạn mức chi tiêu 6 tỷ franc Thụy Sĩ (tính theo giá trị năm 2018).

Sau khi điều chỉnh theo chỉ số lạm phát, con số này ước tính đạt khoảng 6,429 tỷ franc (tương đương 8,225 tỷ USD) vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, nguồn ngân sách này vẫn không đủ để trang trải cho toàn bộ 36 chiếc tiêm kích như kế hoạch ban đầu, dẫn đến quyết định cắt giảm quy mô đơn hàng.

Hiện đại hóa hạ tầng căn cứ không quân

F-35A được lựa chọn vào tháng 6/2021 để thay thế các phi đội F-5E/F và F-18C/D đã cũ kỹ của Không quân Thụy Sĩ. Để chuẩn bị cho việc tiếp nhận dòng máy bay mới, Bộ Quốc phòng Thụy Sĩ xác nhận sẽ đầu tư hơn 330 triệu USD để nâng cấp các sân bay quân sự.

Các cơ sở hạ tầng hiện đại sẽ được xây dựng tại ba căn cứ chiến lược bao gồm Payerne (gần Geneva), Meiringen (gần Interlaken) và Emmen (bang Lucerne). Mặc dù F-35A có kích thước tương đồng với dòng F-18 hiện có, giúp tận dụng một phần cơ sở vật chất sẵn có, nhưng quá trình chuyển đổi vẫn gặp thách thức do yêu cầu bảo trì của F-35 khắt khe hơn, có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ sẵn sàng chiến đấu.

Lo ngại về quyền tự trị và kết nối hệ thống

Quyết định lựa chọn F-35 cũng vấp phải những tranh luận về chính sách trung lập của Thụy Sĩ. Dòng tiêm kích này vận hành trên một mạng lưới kết nối chặt chẽ với quân đội Mỹ thông qua các hệ thống hậu cần tập trung như ALIS và ODIN, điều này có thể hạn chế quyền tự chủ của quốc gia sở hữu.

Mối quan ngại lớn nhất nằm ở khả năng các hệ thống quản lý tập trung cho phép can thiệp hoặc vô hiệu hóa máy bay từ xa. Dù có những đề xuất về việc điều chỉnh mã nguồn để tích hợp phần mềm bên thứ ba nhằm tăng tính độc lập, tính khả thi của giải pháp này vẫn còn bỏ ngỏ.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng ưu thế vượt trội về tính năng tác chiến của F-35 so với các đối thủ châu Âu như Eurofighter hay Rafale là yếu tố then chốt khiến Thụy Sĩ chấp nhận sự đánh đổi về quyền tự chủ công nghệ để sở hữu phương tiện chiến đấu mạnh mẽ nhất hiện nay.

Tuệ Nhân