Xung đột Trung Đông gây gián đoạn chuỗi cung ứng dược phẩm toàn cầu

Tàu chở hàng thả neo ngoài khơi bờ biển Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) do tuyến đường hàng hải bị gián đoạn ở eo biển Hormuz khi xung đột bùng phát giữa Mỹ - Israel và Iran, ngày 2/3/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Theo các chuyên gia logistics, việc đóng cửa không phận tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và đình chỉ hoạt động tại các đầu mối vận tải quan trọng như sân bay quốc tế Dubai, Al Maktoum và cảng Jebel Ali đã khiến chuỗi vận chuyển dược phẩm bị đình trệ. Nhiều hãng vận tải hàng không, trong đó có Emirates và Etihad Airways, buộc phải tạm dừng các chuyến bay chở hàng, làm gián đoạn vận chuyển thuốc, vaccine và nguyên liệu dược phẩm.

Ngành dược vốn phụ thuộc lớn vào vận tải hàng không để đảm bảo tốc độ và điều kiện bảo quản nghiêm ngặt cho các sản phẩm có giá trị cao như vaccine, chế phẩm sinh học và hoạt chất dược phẩm (API). Việc ngừng hoạt động của các trung tâm trung chuyển lớn khiến nhiều lô hàng bị tồn đọng, trong khi việc chuyển hướng qua các trung tâm thay thế như Istanbul, Frankfurt hoặc Doha có thể làm kéo dài thời gian giao hàng thêm 2–5 ngày và đẩy chi phí vận chuyển tăng mạnh.

Bên cạnh đó, hoạt động vận tải biển cũng bị ảnh hưởng khi các hãng tàu lớn như Maersk, MSC Mediterranean Shipping Company và Hapag-Lloyd hạn chế hoặc tạm ngừng nhận đơn hàng đến Trung Đông do rủi ro an ninh tại eo biển Hormuz. Việc chuyển hướng tàu qua mũi Hảo Vọng có thể kéo dài hành trình thêm 10–15 ngày, làm tăng chi phí và rủi ro đối với các lô hàng cần bảo quản lạnh.

Các chuyên gia cũng cảnh báo sự gián đoạn kéo dài có thể gây rủi ro cho chuỗi cung ứng lạnh, làm tăng nguy cơ hư hỏng đối với các loại thuốc nhạy cảm như insulin, vaccine và kháng thể đơn dòng. Đồng thời, chi phí logistics và bảo hiểm rủi ro chiến tranh có thể tăng từ 30–50% trong ngắn hạn.

Đối với Ấn Độ – một trong những quốc gia xuất khẩu dược phẩm lớn nhất thế giới – tình hình này có thể gây gián đoạn nghiêm trọng cho các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là những công ty sử dụng Dubai làm trung tâm trung chuyển sang các thị trường thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh và châu Phi. Sự chậm trễ trong vận chuyển có thể dẫn đến thiếu hụt thuốc tại các thị trường đích, đồng thời làm gia tăng chi phí cho toàn chuỗi cung ứng.

Trước bối cảnh này, nhiều doanh nghiệp dược đang triển khai các phương án dự phòng như mở tuyến vận chuyển trực tiếp từ Ấn Độ sang châu Âu, sử dụng các cảng tại Saudi Arabia hoặc Oman, tăng dự trữ tại các kho khu vực và đa dạng hóa nguồn cung nhằm giảm thiểu rủi ro gián đoạn.

Quang Trung (PV TTXVN tại New Delhi)