Xung đột Iran trở thành cuộc chiến gây chia rẽ đảng phái nhất lịch sử hiện đại Mỹ

Trụ sở Quốc hội Mỹ tại thủ đô Washington DC. Ảnh: Ngọc Quang - PV TTXVN tại Mỹ

Theo truyền thông Mỹ ngày 26/7, chiến dịch quân sự của ông Trump tại Iran hiện trở thành cuộc chiến gây chia rẽ đảng phái sâu sắc nhất trong lịch sử hiện đại của Mỹ, đánh dấu lần đầu tiên một đảng chính trị sẵn sàng bác bỏ hoàn toàn đề nghị cấp kinh phí thời chiến của tổng tư lệnh.

Lần đầu tiên trong ít nhất một thế kỷ, đảng Dân chủ đồng loạt phản đối một cuộc chiến ngay từ khi bắt đầu. Họ từ chối ủng hộ cấp thêm ngân sách, bỏ phiếu tập thể yêu cầu ông Trump rút quân và thậm chí bác bỏ cả dự luật chính sách quốc phòng rộng hơn để phản đối cuộc chiến. Dự luật này chủ yếu bao gồm các điều khoản không liên quan trực tiếp đến xung đột với Iran, như vấn đề tăng lương cho binh sĩ.

Đây là thay đổi chính trị mang tính bước ngoặt so với nhiều năm trước, khi các nghị sĩ Dân chủ thường sợ bị cáo buộc là không ủng hộ quân đội trong thời chiến. Tuy nhiên, các nhà lập pháp của đảng này cho rằng dư luận Mỹ, bao gồm cả cử tri đảng Cộng hòa, đang đứng về phía họ và việc đảng Cộng hòa ủng hộ cuộc chiến sẽ trở thành ranh giới chia rẽ rõ nét trong cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11 tới.

Lãnh đạo đảng Cộng hòa tỏ ra giận dữ. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson gọi việc đảng Dân chủ từ chối cấp ngân sách cho Bộ Chiến tranh Mỹ là “đáng xấu hổ”, đặc biệt trong bối cảnh có những lo ngại về tình trạng cạn kiệt kho đạn dược và khi chính quyền đang đề nghị bổ sung gần 70 tỷ USD ngân sách khẩn cấp để chi trả cho các hoạt động quân sự tại Iran.

Lập trường phản đối của đảng Dân chủ xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Đảng này nhìn chung hoài nghi hơn về các can dự quân sự ở nước ngoài và ít đồng cảm hơn với Israel, đối tác chủ chốt của Mỹ trong vấn đề Iran. Đồng thời, họ cũng mất lòng tin vào ông Trump nhiều hơn, đặc biệt nếu so với chính quyền Cộng hòa trước đây trong thời chiến, đồng thời không đồng ý với cách ông xử lý gần như mọi khía cạnh của cuộc chiến với Iran.

Họ cũng thêm tự tin khi ông Trump không thuyết phục được dư luận về cuộc xung đột ngay từ đầu, khiến cuộc chiến nhanh chóng trở thành một trong những cuộc xung đột bị phản đối nhiều nhất chỉ sau vài tháng nổ ra.

Dưới sự dẫn dắt của các cựu quân nhân trong đảng, đảng Dân chủ hiện sẵn sàng sử dụng quyền lực hạn chế của phe thiểu số để ngăn các đề nghị cấp ngân sách cho đến khi ông Trump và các nghị sĩ Cộng hòa đưa ra kế hoạch thực sự nhằm chấm dứt cuộc chiến.

Theo nhiều nguồn tin nắm được các cuộc thảo luận này, lãnh đạo đảng Dân chủ, trong đó có lãnh đạo phe thiểu số Hạ viện Hakeem Jeffries, dự định đưa các cựu quân nhân trở thành trung tâm trong thông điệp tranh cử trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Trong hai tuần qua, khi Mỹ gia tăng các cuộc không kích và xung đột tiếp tục leo thang, cuộc chiến với Iran ngày càng trở thành gánh nặng chính trị trong nước. Theo cuộc thăm dò gần đây của Washington Post-Ipsos, chỉ 29% người Mỹ ủng hộ cuộc chiến. Ngay cả một số nghị sĩ Cộng hòa cũng thừa nhận chính quyền hầu như không nỗ lực thuyết phục người dân hay Quốc hội về sự cần thiết của cuộc chiến.

Hạ nghị sĩ Don Bacon, một nghị sĩ Cộng hòa có lập trường cứng rắn về quốc phòng, cho rằng ông Trump phải chịu trách nhiệm vì không thể thu hút sự ủng hộ của đảng Dân chủ.

Trong năm tháng kể từ khi các cuộc không kích đầu tiên của Mỹ khiến nhiều lãnh đạo Iran thiệt mạng, ông Trump và lãnh đạo Bộ Chiến tranh Mỹ hầu như không công bố nhiều về kế hoạch tại nước ngoài, đồng thời đưa ra những thông điệp thiếu nhất quán về mục tiêu tổng thể. Ngay cả trong các cuộc họp kín, các nghị sĩ cấp cao cũng không nhận được câu trả lời cho những câu hỏi cơ bản về nhu cầu ngân sách hay chiến lược của Bộ Chiến tranh Mỹ.

Đây cũng là dấu hiệu nữa cho thấy thay đổi lớn về chính trị kể từ sau hai cuộc chiến tại Trung Đông trước đây, khi những nghị sĩ Dân chủ đang đối mặt nguy cơ mất ghế nhất vẫn khẳng định họ không lo ngại trước làn sóng công kích của đảng Cộng hòa với cáo buộc không ủng hộ quân đội.

Nói về khả năng bị đảng Cộng hòa công kích, Hạ nghị sĩ Henry Cuellar, người đại diện khu vực bầu cử cạnh tranh tại miền nam bang Texas và là thành viên tiểu ban quan trọng về chi tiêu quốc phòng, phát biểu: “Tôi chắc chắn họ sẽ vận động tranh cử theo hướng đó”. Tuy nhiên, ông nói thêm: “Cuộc chiến này rất không được lòng dân. Người dân đang gắn cuộc chiến với giá xăng tăng cao”.

Đối với các nghị sĩ Cộng hòa đang phải cạnh tranh quyết liệt trong bầu cử, đây là một vấn đề phức tạp. Họ muốn thể hiện sự ủng hộ quân đội nhưng cũng nhận thức rõ sự bất bình của cử tri trước giá xăng tăng cao.

Nhìn chung, khi sự đồng thuận lưỡng đảng gần như biến mất, kết quả của cuộc xung đột với Iran có thể sẽ ảnh hưởng không chỉ đến chính sách đối ngoại của Mỹ mà còn đến cục diện cuộc bầu cử tháng 11.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc