Quân đội Mỹ ngừng chiến dịch không kích tàu chở ma túy suốt một tháng

Hình ảnh một con tàu nghi chở ma túy bị Mỹ không kích ngày 3/6. Ảnh chụp màn hình video do Bộ Chỉ huy miền Nam Mỹ đăng trên tài khoản X.

Theo truyền thông Mỹ ngày 26/7, trong bối cảnh đó, các quan chức thực thi pháp luật Mỹ thừa nhận rằng họ chưa thể xác định liệu chiến dịch kéo dài 11 tháng này có tạo ra tác động lâu dài hay không, trong khi nhiều chuyên gia cũng hoài nghi về khả năng chiến dịch sẽ làm thay đổi đáng kể hoạt động buôn bán ma túy trong khu vực.

Theo báo cáo ngày 20/5 của Văn phòng Tổng thanh tra Bộ Chiến tranh Mỹ, nhiệm vụ chính thức của chiến dịch Southern Spear (tên gọi của chiến dịch tấn công các tàu bị nghi chở ma túy) hiện vẫn được xếp vào diện mật.

Kể từ khi bắt đầu vào tháng 9/2025, quân đội Mỹ đã phá hủy ít nhất 67 tàu và khiến ít nhất 221 người thiệt mạng trong chiến dịch này.

Hiện chưa rõ vì sao các cuộc tấn công đã tạm dừng. Cuộc tấn công gần đây nhất diễn ra vào ngày 21/6.

Tuy nhiên, các quan chức thực thi pháp luật và chuyên gia đều nhấn mạnh rằng các mạng lưới buôn lậu ma túy có khả năng thích ứng và phục hồi rất cao. Họ cũng bày tỏ hoài nghi về chiến lược sử dụng các đòn tấn công gây chết người cũng như hiệu quả thực sự của chiến dịch.

Theo Bộ Chỉ huy miền Nam Mỹ (SOUTHCOM, cơ quan chỉ huy chiến dịch Southern Spear), nhiệm vụ này cho phép SOUTHCOM chủ động tấn công các băng đảng ma túy trước khi bạo lực và ma túy của chúng lan tới lãnh thổ Mỹ. Nhiều băng đảng đã bị Mỹ liệt vào danh sách tổ chức khủng bố.

SOUTHCOM cho biết mục tiêu của chiến dịch là phát hiện, phá vỡ và triệt phá các băng đảng bị Mỹ xếp vào diện tổ chức khủng bố, qua đó không cho chúng có chỗ đứng tại Tây Bán cầu. Chiến dịch cũng nhằm răn đe các băng đảng buôn lậu ma túy.

Khi chiến dịch nhằm vào các tàu bị nghi chở ma túy bắt đầu từ mùa thu năm 2025, vẫn chưa rõ mục tiêu chính là làm suy yếu các băng đảng ma túy hay mục tiêu là ông Nicolas Maduro, khi đó là lãnh đạo Venezuela.

Các tuyên bố chính thức luôn nhắc đến các băng đảng ma túy, song nhiều quan chức cấp cao lại liên tục đề cập đến ông Maduro.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social công bố cuộc tấn công đầu tiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc ông Maduro kiểm soát băng nhóm xuyên quốc gia Tren de Aragua, tổ chức mà chính quyền Mỹ coi là băng đảng ma túy.

Tháng 11/2025, Chánh văn phòng Nhà Trắng Suzie Wiles nói với báo chí Mỹ rằng ông Trump muốn tiếp tục đánh chìm các con tàu để gây sức ép với ông Maduro.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn ngay cả sau khi Mỹ bắt giữ ông Maduro trong cuộc đột kích ban đêm vào thủ đô Caracas của Venezuela ngày 3/1. Hiện ông Maduro bị giam tại một nhà tù ở Brooklyn, chờ xét xử với các cáo buộc liên quan đến buôn bán ma túy, rửa tiền và tham nhũng. Ông đã phủ nhận mọi cáo buộc.

Hàng chục cuộc tấn công khác đã diễn ra sau chiến dịch bắt giữ ông Maduro, trong đó vụ gần nhất xảy ra vào ngày 21/6. Các chuyên gia và lực lượng thực thi pháp luật vẫn đang đánh giá tác động thực sự của chiến dịch.

Theo số liệu do Lực lượng Tuần duyên Mỹ cung cấp, kể từ khi chiến dịch bắt đầu, lượng cocaine vận chuyển bằng đường biển bị thu giữ đã giảm ở cả khu vực phía đông Thái Bình Dương và vùng Caribe.

Một quan chức Bộ An ninh Nội địa Mỹ cho biết: “Mới chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nên rất khó đánh giá. Chúng ta cần chờ xem chiến dịch gây tổn thất đến mức nào và các băng đảng sẽ thay đổi chiến thuật ra sao”.

Một quan chức khác cảnh báo rằng các băng đảng nhiều khả năng đã chuyển sang các tuyến đường vận chuyển mới và đó có thể là nguyên nhân khiến lượng ma túy bị thu giữ giảm xuống.

Ông Nicholas Magliocca, Giáo sư địa lý tại Đại học Alabama (người nghiên cứu mô hình thích ứng của các mạng lưới buôn lậu cocaine ở Trung Mỹ trước sức ép từ lực lượng thực thi pháp luật), nhận định rằng việc lấy bạo lực đối phó bạo lực trong cuộc chiến chống ma túy do Mỹ dẫn đầu suốt nhiều thập kỷ chỉ khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn. Ông nói: “Tôi thấy việc nhắm vào một số lượng nhỏ tàu buôn lậu, với những người vận chuyển cấp thấp trên tàu, sẽ không tạo ra thay đổi nào”.

Một chuyên gia khác về buôn bán cocaine cho rằng hoạt động vận chuyển cocaine bằng đường biển thường được thực hiện thông qua các container hàng hóa chứ không phải các tàu như những chiếc đã bị tấn công gần đây. Theo người này, chiến dịch đánh chìm tàu là hành động mang tính phô trương.

Ngoài ra, tuyến đường qua biển Caribe không phải là con đường chính để cocaine vào Mỹ. Phần lớn lượng cocaine được vận chuyển bằng đường bộ qua biên giới Mỹ - Mexico.

Trong khi cocaine là nguyên nhân gây ra gần 20.000 ca tử vong do sử dụng ma túy quá liều tại Mỹ trong năm 2025, thì các opioid tổng hợp như fentanyl, chủ yếu được sản xuất tại Mexico và Mỹ từ các tiền chất hóa học nhập khẩu từ những nước như Trung Quốc và Ấn Độ, đã khiến hơn 38.000 người thiệt mạng, gần gấp đôi số ca tử vong do cocaine. Số ca tử vong vì sử dụng quá liều opioid cũng đã bắt đầu giảm trước khi chiến dịch Southern Spear được triển khai.

Theo các chuyên gia, những người trên tàu bị Mỹ không kích chỉ là những mắt xích cấp thấp. Việc tiêu diệt họ hoàn toàn không đồng nghĩa với triệt phá các tổ chức tội phạm đứng sau nguồn cung các loại ma túy bất hợp pháp đó.

Các quan chức quân sự không phải lúc nào cũng biết danh tính tất cả những người có mặt trên các tàu bị tấn công. Họ cũng nói với Văn phòng Tổng thanh tra Bộ Chiến tranh Mỹ rằng không thể công khai các tiêu chí dùng để quyết định một con tàu sẽ bị phá hủy hay bị Lực lượng Tuần duyên Mỹ chặn bắt.

Trong khi đó, cocaine vẫn tiếp tục được đưa vào Mỹ. Theo dữ liệu công khai của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP), lực lượng này vẫn thu giữ hàng nghìn kg cocaine mỗi tháng tại các cửa khẩu và bên trong lãnh thổ Mỹ. Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) cũng cho biết đã thu giữ gần 82 tấn cocaine trong nửa đầu năm 2026.

Đại tướng Thủy quân lục chiến Francis Donovan, Tư lệnh Bộ Chỉ huy miền Nam Mỹ, trước đây cũng từng thừa nhận những hạn chế của chiến dịch. Ông nói: “Đánh chìm tàu không phải là câu trả lời”.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc