Xem xét đề xuất giảm 30% thuế cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ

Chiều 20/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, UBTVQH cho ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với cá nhân và doanh nghiệp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp.

Theo đề xuất của Chính phủ, trong hai năm 2026-2027, cá nhân kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm sẽ được giảm 30% số thuế TNCN phải nộp đối với thu nhập từ kinh doanh. Mức giảm tương tự được áp dụng với doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm.

Đối với doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi thuế theo Luật Thuế TNDN hoặc các luật, nghị quyết khác của Quốc hội, mức giảm 30% được tính trên số thuế phải nộp sau khi đã trừ phần ưu đãi.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, chính sách nhằm hỗ trợ trực tiếp các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, qua đó tạo thêm nguồn lực để duy trì hoạt động, tái đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tiêu dùng.

Chính phủ đề nghị xây dựng nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn và bổ sung vào Chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI để xem xét, thông qua.

Theo tính toán dựa trên số thu năm 2025, chính sách dự kiến làm giảm thu ngân sách khoảng 3.191 tỷ đồng trong năm 2026 và 3.510 tỷ đồng trong năm 2027.

Chính phủ cho rằng khoản giảm thu trước mắt có thể được bù đắp về lâu dài khi hoạt động sản xuất, kinh doanh được thúc đẩy, từ đó mở rộng nguồn thu ngân sách từ tiêu dùng và thu nhập của người dân, doanh nghiệp.

Không chỉ giảm thuế, cần tháo gỡ chi phí tuân thủ

Thẩm tra sơ bộ dự án Nghị quyết, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cho biết cơ quan thẩm tra nhất trí về sự cần thiết ban hành chính sách, đồng thời đồng thuận với việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý chính sách giảm thuế cần được đặt trong bức tranh khó khăn thực tế mà khu vực kinh doanh quy mô nhỏ đang đối mặt.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà trình bày báo cáo thẩm tra.

Theo báo cáo của Chính phủ và kết quả khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), khó khăn lớn nhất đối với hộ và cá nhân kinh doanh hiện nay là các vấn đề pháp lý và chi phí tuân thủ, chiếm 73,3%.

Những chi phí này phát sinh từ việc thực hiện các quy định mới về thuế, kế toán, hóa đơn, phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm, bảo hiểm xã hội... Đáng chú ý, quá trình chuyển từ phương pháp thuế khoán sang kê khai cũng khiến nhiều hộ kinh doanh phải sử dụng dịch vụ, phần mềm hóa đơn, kế toán và phát sinh thêm chi phí.

Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, các vướng mắc này chưa được giải quyết trong phương án Chính phủ trình. Trong khi đó, đối với những hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ đã không còn hoặc còn rất ít lợi nhuận để nộp thuế, việc giảm 30% số thuế phải nộp có thể chưa tạo ra tác động đáng kể.

Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục đánh giá kỹ các khó khăn, vướng mắc và nghiên cứu những giải pháp có tác động trực tiếp, thực chất hơn đối với khu vực kinh doanh nhỏ.

Cần làm rõ ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng

Một nội dung khác được cơ quan thẩm tra lưu ý là tiêu chí doanh thu 10 tỷ đồng để xác định đối tượng được giảm thuế.

Dù đa số ý kiến đồng tình với ngưỡng này, một số ý kiến đề nghị Chính phủ giải trình rõ cơ sở áp dụng thống nhất mức 10 tỷ đồng cho mọi ngành, lĩnh vực, bởi đặc điểm và biên lợi nhuận giữa các ngành có sự khác biệt đáng kể.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ cách xác định doanh thu trong nhiều trường hợp đặc thù như doanh nghiệp có kỳ tính thuế không trùng năm dương lịch, doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp chia, tách, hợp nhất, sáp nhập hoặc hoạt động chưa đủ 12 tháng.

Các khoản thu từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản và những khoản thu không phản ánh hoạt động sản xuất, kinh doanh thường xuyên cũng cần được quy định rõ cách tính.

Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra cảnh báo nguy cơ thiếu công bằng khi áp dụng cơ chế "cắt ngưỡng". Theo dự thảo, doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng được giảm thuế, nhưng chỉ cần doanh thu vượt ngưỡng này một khoản nhỏ thì có thể không còn thuộc diện hưởng chính sách.

Điều này có thể tạo ra "điểm gãy" về chính sách và chưa chắc khuyến khích doanh nghiệp mở rộng quy mô. Do đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp phù hợp, thay vì loại toàn bộ ưu đãi khi doanh thu vừa vượt ngưỡng.

Cơ quan thẩm tra đồng thời yêu cầu rà soát sự thống nhất giữa dự thảo Nghị quyết, Luật Thuế TNDN và dự thảo nghị định hướng dẫn, nhằm xác định chính xác phạm vi đối tượng được giảm thuế và tránh cách hiểu khác nhau khi thực hiện.

Về thời gian áp dụng, đa số ý kiến thống nhất chính sách được thực hiện đối với kỳ tính thuế năm 2026 và 2027. Tuy nhiên, dự thảo hiện chưa quy định cụ thể thời điểm có hiệu lực. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ bổ sung nội dung này để bảo đảm đủ cơ sở pháp lý trước khi trình Quốc hội xem xét.

Huy Tùng