Xem kỷ vật của 1.400 Mẹ Việt Nam Anh hùng

Đặc biệt là những kỷ vật được trưng bày trong chuyên đề “Những kỷ vật đi cùng năm tháng và hành trình tri ân” do Ban Quản lý Di tích và Danh lam thắng cảnh Thành phố Đà Nẵng (Từ ngày 21/7 đến 15/8/2026).

Chiếc cối, gàu tưới nước của Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Trị (1919 - 2025). Mẹ Trị là con gái đầu của Mẹ VNAH Nguyễn Thị Thứ, có chồng và 2 con gái là anh hùng liệt sĩ. Chiếc cối (ở giữa) được Mẹ dùng giã gạo tiếp tế cho bộ đội, du kích. Gàu nước (bên phải) của Mẹ được làm từ mảnh máy bay HU-1A của quân đội Mỹ, Mẹ dùng tưới nước rau, đậu. Ảnh: Nguyễn Diệp

Các kỷ vật của Mẹ VNAH Lê Thị Trị còn có chiếc đèn dầu được Mẹ mua từ thời chống Pháp để thắp sáng và làm ám hiệu cho cán bộ Cách mạng; chiếc bật lửa, mâm, vá (muôi), tô, dĩa được Mẹ sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày. “Có dịp như thế này thì tôi mới đến được đây để xem những hình ảnh của các Mẹ, tôi rất xúc động khi nhìn thấy mỗi hiện vật”, bà Lê Thị Hằng 70 tuổi, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ.

Chiếc chân đèn của Mẹ VNAH Ngô Thị Liền (quê xã Núi Thành, TP. Đà Nẵng), mẹ có chồng và 1 người con là liệt sĩ. Chiếc cà mèn của Mẹ VNAH Trương Thị Hiệp (quê Đồng Tháp) có 2 người con là liệt sĩ. Tách trà của Mẹ Nguyễn Thị Đây (xã Thăng An, TP. Đà Nẵng) có 2 người con là liệt sĩ. Chiếc bình hoa của Mẹ VNAH Hà Thị Nì (phường An Thắng, TP. Đà Nẵng) có chồng và 4 người con là liệt sĩ. Dụng cụ đựng thư từ, tài liệu mật được Mẹ VNAH Nguyễn Thị Nút (quê Hội An, TP. Đà Nẵng) sử dụng để lưu giữ và tránh địch phát hiện. Dụng cụ trỉa lỗ trồng cây của Mẹ VNAH Hồ Thị Tâm.

Mái chèo của Mẹ Nguyễn Thị Suốt (1908 - 1968) - nữ Anh hùng Lao động trong kháng chiến chống Mỹ, giữa mưa bom bão đạn đã lái đò chở bộ đội, thương binh, đạn dược qua sông Nhật Lệ trong những năm 1964 - 1968. Ngày 11/10/1968, trong lúc làm nhiệm vụ, mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh sau một trận bom của địch.

Chiếc ti vi được nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình tặng cho Mẹ VNAH Nguyễn Thị Thứ và con gái là Mẹ VNAH Lê Thị Trị năm 1987, để hai Mẹ nghe tin tức về những người con, người em chưa tìm được mộ qua mục “Nhắn tìm đồng đội”. Trong 9 năm kháng chiến chống Pháp, 4 người con của Mẹ Thứ ngã xuống khắp chiến trường. Và trong 21 năm chống Mỹ cứu nước, thêm 5 người con nữa của Mẹ lần lượt ngã xuống. Ba mươi năm kháng chiến trường kỳ, bao mất mát đã tới tấp ập đến với gia đình Mẹ.

Ché đựng gạo của Mẹ VNAH Điểu Thị Thẹo (1925-1998, quê Định Quán, Đồng Nai) sử dụng để đựng gạo nuôi sống gia đình qua những ngày gian khổ cũng như tiếp tế cho con trai duy nhất là liệt sĩ Điểu tham gia kháng chiến chống Mỹ. Rương của Mẹ Nguyễn Thị Hũy (phường An Thắng, TP. Đà Nẵng), dùng để đựng quần áo, thư từ của chồng con, tài sản và cất giấu tài liệu. Cối xay bột của Mẹ VNAH Bùi Thị Chà (1921-2012, quê Sơn Tịnh, Quảng Ngãi) dùng xay bột làm bánh phục vụ gia đình và tiếp tế cho bộ đội.

Bùi ngùi xúc động trước những kỷ vật đơn sơ của các Mẹ

Dịp này, trưng bày chuyên đề cũng giới thiệu đến công chúng 50 bức chân dung ký họa về các Mẹ Việt Nam Anh hùng. Những bức tranh do nữ họa sĩ Đặng Ái Việt (sinh năm 1948, quê tỉnh Đồng Tháp) thực hiện. Dù tuổi đã cao, suốt 16 năm nay bà đã đi khắp mọi nẻo đường của đất nước để đến với các Mẹ Việt Nam Anh hùng, và đã hoàn thành hơn 3.700 bức chân dung ký họa về các Mẹ.

“Đây là một công trình rất ý nghĩa tri ân sự hy sinh vĩ đại và thầm lặng của các Mẹ Việt Nam Anh hùng. Tôi rất vinh dự khi làm công việc này, vì có thể giới thiệu tấm gương hy sinh của các Mẹ đến với người dân cả nước. Đặc biệt là đến các thế hệ trẻ, biết được hòa bình hôm nay đã được đánh đổi bằng bao máu, xương của các Mẹ Việt Nam Anh hùng, các anh hùng, liệt sĩ” – chị Nguyễn Thị Trúc hướng dẫn viên Khu tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng, chia sẻ.

“Hôm nay, em được trường tạo cơ hội đến đây, để được tìm hiểu về cuộc đời các Mẹ Việt Nam Anh hùng. Đặc biệt là Mẹ Thứ, người mẹ có 9 người con ra chiến trường và hy sinh cả 9 người. Nỗi đau đớn hy sinh của Mẹ thật không kể xiết, giúp chúng em càng trân trọng hơn giá trị của cuộc sống hòa bình hôm nay”, Nguyễn Thị Huyền Trang Chi đoàn trường Bình Minh, quận Hải Châu, TP. Đà Nẵng xúc động bày tỏ.

Nguyễn Diệp