Xe điện là giải pháp chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia theo định hướng mới

Việc thúc đẩy sử dụng xe điện đang dần trở thành một giải pháp thiết thực nhằm tiết kiệm năng lượng, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động phức tạp do xung đột tại Trung Đông, giá dầu tăng cao đã gây gián đoạn chuỗi cung ứng và gia tăng chi phí logistics, gây áp lực trực tiếp lên các nền kinh tế mở như Việt Nam.

Yêu cầu cấp thiết về an ninh nhiên liệu quốc gia

Trước thực trạng biến động giá nhiên liệu, Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026 của Bộ Chính trị về bảo đảm nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới đã đặt ra yêu cầu chủ động ứng phó và kiểm soát rủi ro. Định hướng dài hạn không chỉ dừng lại ở các công cụ tài khóa, tiền tệ mà còn mở rộng sang việc xây dựng chiến lược quốc gia về cung ứng, dự trữ nhiên liệu và nâng cao khả năng tự chủ.

Giao thông vận tải hiện là một trong những lĩnh vực tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch lớn nhất. Nếu không có những thay đổi mang tính cấu trúc trong tiêu dùng năng lượng, các nỗ lực ổn định nguồn cung xăng dầu sẽ khó đạt hiệu quả bền vững. Do đó, việc chuyển dịch từ xăng dầu sang điện năng thông qua xe điện được nhìn nhận là mắt xích quan trọng trong cấu trúc năng lượng mới.

Hoàn thiện hành lang pháp lý và hạ tầng kỹ thuật

Bộ Công Thương xác định xe điện là một ngành công nghiệp mới, đòi hỏi sự phát triển đồng bộ từ thể chế đến hạ tầng. Ông Nguyễn Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), nhấn mạnh cần chuẩn bị hành lang pháp lý và thể chế để vận hành ngành công nghiệp này hiệu quả. Đến cuối năm 2025, Việt Nam đã có những bước tiến trong việc xây dựng hàng chục bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến trụ sạc và pin.

Theo lộ trình của Chính phủ, toàn bộ hành lang pháp lý cho xe điện sẽ phải hoàn thiện trong năm 2026. Các chính sách ưu đãi về thuế, lệ phí trước bạ và hỗ trợ công nghiệp phụ trợ đang được triển khai đồng thời. Đặc biệt, các chương trình phát triển pin lưu trữ được chú trọng nhằm tận dụng nguồn điện từ năng lượng tái tạo, giúp giảm áp lực lên nguồn nhiên liệu nhập khẩu và ổn định kinh tế vĩ mô.

Thách thức và bài toán hệ sinh thái bền vững

Dù được kỳ vọng lớn, lộ trình chuyển đổi sang xe điện vẫn đối mặt với nhiều rào cản như hạ tầng trạm sạc chưa đồng bộ, chi phí đầu tư ban đầu cao và thói quen tiêu dùng. TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh, cho rằng cần tiếp cận vấn đề này một cách tổng thể gắn với toàn bộ hệ thống năng lượng.

Đáng chú ý, nếu nguồn điện vẫn phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch, việc chuyển sang xe điện chỉ là dịch chuyển phát thải từ phương tiện sang nhà máy điện. Do đó, yêu cầu cốt lõi là xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh bao gồm: sản xuất điện sạch, phát triển lưới điện thông minh và làm chủ công nghệ pin. Bên cạnh đó, các chính sách "kích cầu thông minh" cần tập trung vào việc tạo thuận lợi cho người dùng thông qua giá điện hợp lý và cơ chế tài chính linh hoạt để thúc đẩy thị trường phát triển bền vững.

Tuệ Nhân