Xanh lên khát vọng (Bài 2): Khoa học công nghệ, chuyển đổi số dẫn lối và nâng tầm phát triển

Chị Vi Thị Ánh (34 tuổi, dân tộc Thái, xã Thọ Bình) đã mạnh dạn bước ra khỏi “vùng an toàn” để khởi nghiệp trên vùng núi đá, ứng dụng khoa học công nghệ vào chế biến các sản phẩm từ cây nghệ nếp đỏ.

Mở rộng “biên giới” khởi nghiệp

Khi nghĩ về những “đứa con tinh thần” được đông đảo khách hàng ưa chuộng, theo các container tỏa đi khắp mọi miền đất nước, “xuất ngoại” sang các thị trường khó tính như: Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ..., chị Vi Thị Ánh (34 tuổi, dân tộc Thái, xã Thọ Bình) không khỏi bồi hồi, xúc động nghĩ về hành trình khởi nghiệp đã qua.

Năm 2018, chị Ánh bắt đầu hành trình “ngược dòng” khi quyết định từ bỏ công việc văn phòng với mức lương khá, cùng chồng trở về vùng núi đá khô cằn, còn nhiều thiếu khó của xã Thọ Bình, chuyển hướng sang làm nông nghiệp, gieo những mầm xanh khởi nghiệp với cây nghệ nếp đỏ - cây dược liệu có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe con người, dễ trồng, dễ chăm sóc, hiệu quả kinh tế cao. “Lúc bấy giờ, mình không suy nghĩ, cân nhắc thiệt hơn quá nhiều. Mình chỉ có mong muốn làm sao tìm hướng đi mới, hiệu quả cho mình và cho bà con quê hương”, chị Ánh nhẹ nhàng thủ thỉ.

Khởi đầu với những loay hoay về vốn, kinh nghiệm, kỹ thuật canh tác, sâu bệnh... Nông nghiệp là thực tiễn, chị Ánh đầu tư nhiều tiền bạc, tâm huyết cho những phép thử. Nào sâm báo, cà gai leo..., đều không cho hiệu quả như mong đợi. Mỗi lần thử là một lần tốn kém nhưng mỗi lần thất bại lại càng gieo cho chị thêm quyết tâm, không khiến chị nản lòng. Nhưng “sóng gió” cùng bài học đắt giá về thị trường khiến chị phải nghĩ sâu hơn, làm khác đi.

Năm 2019, khi mô hình trồng nghệ sinh trưởng, phát triển tốt, bước đầu cho hiệu quả kinh tế, chị Ánh mang theo những khấp khởi hy vọng, háo hức tiếp tục mượn 1ha đất đồi của bố mẹ và thuê thêm 1ha đất của người dân trong xã để mở rộng thêm diện tích trồng nghệ. Phía đơn vị cung cấp giống cam kết sẽ bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Cuối cùng, doanh nghiệp đó không thực hiện theo đúng cam kết, “đem con bỏ chợ” khiến nghệ tươi thu hoạch xong không biết tiêu thụ ra sao, gia đình chị và nhiều bà con gặp khó khăn về đầu ra sản phẩm, một vùng đá núi xôn xao. Chị Ánh tự nhủ: “Nếu không thoát khỏi tư duy sản xuất truyền thống, mình sẽ mãi quẩn quanh trong cái vòng xoáy này”.

Năm 2020, chị Ánh quyết định chuyển hướng từ việc chỉ xuất bán nghệ tươi sang chế biến các sản phẩm từ nghệ nếp đỏ với sản phẩm đầu tiên là tinh bột nghệ. Để nâng cao sức cạnh tranh, cải tiến mẫu mã, chất lượng sản phẩm, năm 2021, chị Ánh xây dựng nhà xưởng trên diện tích hơn 300m2, mạnh dạn đầu tư thêm máy sấy lạnh, máy xay, vắt liên hoàn. Năm 2022, chị Ánh tập trung phát triển sản phẩm nghệ sắt lát sấy, chủ yếu cung cấp cho các công ty dược liệu, công ty chế biến gia vị thực phẩm. Sau khi nhận thấy tiềm năng, lợi thế lớn từ mô hình trồng cây nghệ nếp đỏ và các sản phẩm chế biến từ loại cây này, chị Ánh thành lập HTX nông sản dược liệu Ánh Mai với mong muốn kết nối, lan tỏa giá trị cho bà con trong vùng, hướng đến phát triển bền vững.

Bên cạnh việc tuân thủ quy trình gieo trồng, chăm sóc cây nghệ nếp đỏ, việc đưa vào vận hành máy móc, thiết bị hiện đại, ứng dụng công nghệ sấy lạnh giúp sản phẩm của HTX làm ra không chỉ có màu sắc bắt mắt mà còn giữ được hàm lượng hoạt chất curcumin cao, được thị trường đón nhận, khách hàng ưa chuộng, không chỉ tiêu thụ trong nước, mà còn xuất khẩu.

“Việc ứng dụng khoa học công nghệ, máy móc hiện đại là “chìa khóa” mở ra cánh cửa giúp tôi có cơ hội phát triển, tạo ra chuỗi giá trị cho sản phẩm, từ đó nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế, mở rộng thị trường, ổn định đầu ra cho người dân. Đó là niềm hạnh phúc, động lực lớn lao nhất của tôi trên hành trình khởi nghiệp”, chị Ánh hào hứng chia sẻ.

Tiên phong mở lối, dẫn đầu xu thế

Anh Lê Minh Đức (33 tuổi) vốn là “dân” kinh tế, miệt mài học tập, rèn luyện ở mái trường Đại học Kinh tế quốc dân suốt 4 năm, “vào đời” một cách thuận lợi với cơ hội việc làm ở các tập đoàn lớn như: Sam Sung, VinGroup, mức lương khiến nhiều người ngưỡng mộ. Anh từng có thời gian tham gia giảng dạy về digital marketing (tiếp thị kỹ thuật số) tại Trường Cao đẳng FPT Polytechnic Thanh Hóa. Tại đây, anh có cơ hội tiếp xúc với nhiều kiến thức mới, lĩnh vực liên quan đến khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và gần gũi, học hỏi từ các chuyên gia, đồng nghiệp giỏi chuyên môn. Khoa học công nghệ dần lôi cuốn, hấp dẫn anh Đức đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu.

Anh Lê Minh Đức (33 tuổi, Giám đốc Trung tâm Sáng tạo công nghệ 8-bit) hướng dẫn cho học viên lắp robotics.

Sau nhiều nỗ lực, tâm huyết, tháng 3/2025, anh Đức bắt đầu đặt những viên gạch đầu tiên cho sự ra đời của Trung tâm Sáng tạo công nghệ 8-bit – đơn vị đầu tiên tại Thanh Hóa đào tạo kiến thức cơ bản về công nghệ thông tin, robotics, lập trình, trí tuệ nhân tạo... cho trẻ em. Mỗi học viên khi đến với trung tâm đều được đánh giá năng lực, cá nhân hóa lộ trình, từ đó giúp các em khai mở tiềm năng, phát triển đúng năng lực, sở thích, định hướng nghề nghiệp trong tương lai.

“Quá trình xây dựng và thông qua đề án thành lập trung tâm, chúng tôi đã đầu tư rất nhiều thời gian, tâm huyết. Khung chương trình đào tạo học viên được thiết lập sau quá trình nghiên cứu, tìm hiểu mô hình trong và ngoài nước cùng với sự tham gia, cố vấn của các chuyên gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực khoa học công nghệ, có nghiệp vụ sư phạm vững vàng. Đội ngũ giảng viên của trung tâm là những người có chuyên môn sâu, tâm huyết, nhiệt tình với công việc”, anh Đức bộc bạch.

Trước khi đến với Trung tâm Sáng tạo công nghệ 8-bit, nhiều phụ huynh vẫn băn khoăn, ở độ tuổi học sinh tiểu học, THCS thì khó có thể tiếp thu được các kiến thức về lập trình, lắp ráp robotics hay trí tuệ nhân tạo... Nhưng thực tế, trong quá trình theo học tại trung tâm, nhiều bạn trẻ bộc lộ đam mê, năng lực và khả năng phát triển rất tốt. Nhiều học viên của trung tâm đã có cơ hội giao lưu, học hỏi, tiếp cận với các cuộc thi lớn về scratch, robotics... và đạt thành tích đáng ghi nhận như: các em Lê Vũ Gia Huy, Mai Hoàng Tuấn Minh (Trường THCS Trần Mai Ninh) đạt chứng nhận Đồng; các em Lê Lâm Nguyên, Nguyễn Minh Quang (Trường THCS Trần Mai Ninh) đạt chứng nhận Bạc, bảng R2, vòng chung kết Cuộc thi Sáng tạo Robotics toàn quốc lần thứ V, năm 2025...

Anh Đức nhận định: “Tư duy giáo dục, đào tạo về khoa học công nghệ của chúng ta cần có sự thay đổi để thích ứng với thời cuộc. Thay bằng việc đợi đến bậc đại học mới phân luồng và đào tạo thì hãy ươm mầm, phát hiện, bồi dưỡng và phát triển tình yêu, niềm đam mê với khoa học công nghệ ngay từ khi còn nhỏ”.

Được biết, thời gian tới, Tỉnh đoàn Thanh Hóa phối hợp cùng Trung tâm Sáng tạo công nghệ 8-bit tổ chức Cuộc thi Sáng tạo Robotics Thanh Hóa 2026. Cuộc thi không chỉ tìm kiếm những đội thi xuất sắc mà còn nuôi dưỡng niềm đam mê công nghệ, khơi dậy tư duy sáng tạo, tạo ra một sân chơi công nghệ quy mô dành cho lứa tuổi học sinh trên địa bàn toàn tỉnh.

Trên hành trình khởi nghiệp, mỗi người đều có câu chuyện riêng của mình. Hành trình mà chị Vi Thị Ánh, HTX nông sản dược liệu Ánh Mai; anh Lê Minh Đức, Trung tâm Sáng tạo công nghệ 8-bit đã, đang và sẽ đi không đại diện cho tất cả cộng đồng khởi nghiệp trẻ nhưng cũng đủ nói lên một điều: Khởi nghiệp trong thời đại số là một cuộc đua về trí tuệ và tốc độ, bản lĩnh dám nghĩ, dám làm, dám thay đổi và bứt phá. Dẫu rằng, hành trình này không thiếu những khó khăn, thử thách nhưng họ đang từng bước chứng minh rằng tri thức, công nghệ và tinh thần đổi mới có thể tạo nên những bước đi khác biệt.

Bài và ảnh: Hương Thảo