Xác lập thể chế đặc thù, vượt trội để Thủ đô phát triển đột phá

Phân quyền, phân cấp mạnh mẽ cho TP. Hà Nội

Trình bày Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 Chương, 36 Điều, quy định về tổ chức chính quyền, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy hoạch, xây dựng và trật tự, an toàn Thủ đô; phát triển văn hóa - xã hội; phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; nguồn lực phát triển Thủ đô; liên kết, phát triển vùng; giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình dự án Luật. Ảnh: Viết Chung

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) tập trung phân quyền cho Thành phố quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Trong đó, bổ sung quy định về nguyên tắc phân quyền cho chính quyền Thủ đô nhằm thể chế hóa chủ trương phân quyền, phân cấp mạnh mẽ cho TP. Hà Nội. Bổ sung quy định về thẩm quyền xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền TP. Hà Nội. Đồng thời, quy định về thí điểm cơ chế, chính sách nhằm xác lập khuôn khổ pháp lý cho việc thử nghiệm các mô hình, giải pháp quản lý và phát triển mới.

Bổ sung quy định về công dân ưu tú Thủ đô và giao HĐND Thành phố có thẩm quyền quy định về điều kiện, thủ tục tặng, thu hồi danh hiệu này. Bổ sung quy định về thu hồi đất để thực hiện các dự án cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng, Đảng ủy Chính phủ, Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hà Nội. Quy định về phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do và loại hình kinh tế mới.

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An tham dự kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Viết Chung

Đáng chú ý, dự thảo Luật bổ sung quy định về cơ chế xử lý vi phạm, loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý để xử lý các vi phạm khi tổ chức thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi).

Đồng thời, xác lập cơ chế loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý đối với người đứng đầu, công chức, viên chức và cá nhân tham gia xây dựng, ban hành, thi hành Luật và các văn bản liên quan, trong trường hợp không tư lợi, đã tuân thủ đầy đủ các quy trình theo quy định trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng vẫn xảy ra thiệt hại.

“Dự thảo Luật được xây dựng theo hướng đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền Thành phố, không quy định chi tiết về trình tự, thủ tục. Do đó, các quy định tại dự thảo Luật không trực tiếp quy định các thủ tục hành chính”, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng khẳng định.

Làm rõ điều kiện và cơ chế thực hiện các chính sách

Tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô năm 2024, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng, việc sửa đổi nhằm xây dựng một thể chế đặc biệt, vượt trội và ổn định, đủ khả năng giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật. Ảnh: Viết Chung

Để bảo đảm các cơ chế, chính sách đặc thù phát huy hiệu quả, đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các nội dung của dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị, tiếp tục rà soát, phân định rõ thẩm quyền giữa các chủ thể (HĐND, UBND và Chủ tịch UBND Thành phố) trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Thiết kế chặt chẽ trình tự, thủ tục và yêu cầu ban hành đối với các văn bản có nội dung khác với quy định trong văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên theo hướng bảo đảm công khai, minh bạch, có cơ chế tiếp nhận, phản hồi ý kiến đóng góp và đánh giá hiệu quả sau ban hành.

Đồng thời, cần bổ sung một số nguyên tắc cần được bảo đảm khi ban hành nghị quyết thí điểm như thực hiện tham vấn các cơ quan trung ương, có cơ chế điều chỉnh, gia hạn hoặc chấm dứt thí điểm và nghiên cứu áp dụng cơ chế “tự chấm dứt” sau thời hạn nhất định nếu không được đánh giá là hiệu quả.

Các đại biểu tại phiên họp. Ảnh: Viết Chung

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị làm rõ mục tiêu, phạm vi, điều kiện và cơ chế thực hiện các chính sách phát triển đô thị, nhất là các nội dung về quy hoạch không gian, hạ tầng giao thông, logistics, môi trường và xử lý các điểm nghẽn, các chính sách trong lĩnh vực giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo hướng vừa bảo đảm tính đặc thù, vượt trội, song vẫn bảo đảm yêu cầu về tính khả thi, tính ổn định, lâu dài của chính sách, nhất là đối với các nội dung có tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân.

Đồng thời, cần làm rõ điều kiện, giới hạn và cơ chế kiểm soát đối với các chính sách tài chính, đầu tư, tài nguyên nhằm bảo đảm tính linh hoạt nhưng không trùng lặp và hạn chế rủi ro. Bổ sung cơ chế để các địa phương tham gia liên kết, phát triển vùng Thủ đô được hưởng chính sách phù hợp, bảo đảm hiệu quả triển khai.

Sau đó, Quốc hội tiến hành thảo luận ở tổ về dự Luật Thủ đô (sửa đổi), dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, dự Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).

Phạm Bằng