Xã Thường Tín: Giá trị di tích và làng nghề truyền thống là động lực phát triển văn hóa

Di tích và làng nghề là nguồn lực

Thường Tín là vùng đất cổ có truyền thống văn hóa lâu đời ở khu vực phía Nam thành phố Hà Nội, được hình thành trên cơ sở hợp nhất các đơn vị hành chính trước đây. Đến nay, nơi đây vẫn lưu giữ được những giá trị lịch sử - văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Toàn xã Thường Tín hiện có 129 di tích lịch sử - văn hóa (12 di tích cấp quốc gia; 21 di tích cấp thành phố; 96 di tích thuộc danh mục kiểm kê).

Cùng với đó, xã có 29 lễ hội truyền thống, 1 điểm du lịch làng nghề và 36 di sản văn hóa phi vật thể (đặc biệt là di sản văn hóa phi vật thể Hát Trống quân). Ngoài ra, xã còn có 2 khu di tích lịch sử văn hóa truyền thống, như: Văn Từ Thượng Phúc; Đền thờ và Khu lưu niệm Danh nhân văn hóa thế giới, Anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi đang phát huy hiệu quả giá trị về văn hóa du lịch.

Du khách tham quan đền thờ Nguyễn Trãi, xã Thường Tín. Ảnh: CTV

Những năm qua, xã đã và đang triển khai xây dựng, mở rộng 5 cụm công nghiệp làng nghề, từng bước hoàn thiện quy hoạch và kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư, sản xuất nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế, gìn giữ giá trị sản phẩm của 11 làng nghề truyền thống với mục tiêu định hướng phát triển các tour du lịch văn hóa - làng nghề gắn với liên kết vùng.

Phó Chủ tịch UBND xã Thường Tín Nguyễn Văn Tản cho biết, Thường Tín đang gấp rút hoàn thành tu bổ, tôn tạo 14 dự án di tích có niên đại lâu đời đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Sau khi hoàn thành sẽ tiến hành số hóa di sản như: Kiểm kê, số hóa hiện vật, cổ vật, xây dựng các cơ sở dữ liệu và bản đồ di sản số... tăng cường liên kết các điểm du lịch của địa phương với thành phố thông qua các đơn vị lữ hành.

Xã gắn việc tu bổ di tích với duy trì sản xuất ở 11 làng nghề truyền thống để xây dựng điểm du lịch di tích - làng nghề tiêu biểu. Cùng với đó, bảo tồn, chuẩn hóa 29 lễ hội truyền thống nhằm phát huy di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn. Xã còn tập trung hoàn thiện đồng bộ hạ tầng giao thông, hướng tới xây dựng phố đi bộ, trục du lịch sông Nhuệ và các nhánh tuyến kết nối tạo thành chuỗi du lịch.

Đồng thời, tăng cường liên kết vùng (các xã lân cận như Thượng Phúc, Chương Dương, Hồng Vân, Thanh Trì...), thúc đẩy hợp tác doanh nghiệp, đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút đầu tư cho lĩnh vực lịch. Truyền thông, quảng bá bằng cách xây dựng ấn phẩm như: Sách, tạp chí, tờ gấp, tài liệu, sản phẩm truyền thông quảng cáo, tổ chức sự kiện, quảng bá du lịch.

Cùng với đó, ứng dụng khoa học công nghệ, số hóa di tích, áp dụng QR, thuyết minh tự động, trình chiếu 3D..., xây dựng nền tảng du lịch thông minh. Đồng thời, xã Thường Tín còn tổ chức đào tạo cán bộ quản lý, hướng dẫn viên địa phương tại các điểm, bảo tồn và truyền dạy nghề truyền thống cho thế hệ trẻ.

Nghệ nhân xã Thường Tín truyền dạy lớp trẻ hát trống quân. Ảnh: PV

Phát triển công nghiệp văn hóa

“Với 11 làng nghề, trong đó có những làng nghề nổi tiếng như: Làng nghề lược sừng Thụy Ứng, bánh dày Quán Gánh, đá gỗ Nhân Hiền, tiện gỗ Nhị Khê, chăn ga gối đệm Trát Cầu, các xã thuộc huyện Thường Tín (cũ) cũng có nhiều di tích lịch sử văn hóa và làng nghề truyền thống được công nhận với nhiều sản phẩm đặc sắc, giá trị kinh tế cao như làng nghề trang phục Đông Cứu, sơn mài Hạ Thái, thêu Quất Động, làng hoa cây cảnh Hồng Vân, Chùa Đậu… Đây là điều kiện để xã phát triển du lịch, dịch vụ và liên kết các chuỗi du lịch trải nghiệm về văn hóa làng nghề”, Phó Chủ tịch UBND xã Thường Tín Nguyễn Văn Tản chia sẻ.

Thường Tín là vùng đất cổ có truyền thống cách mạng và có bề dày lịch sử - văn hóa lâu đời với hệ thống di sản phong phú, đa dạng. Việc phát triển công nghiệp văn hóa tại địa phương phải xuất phát từ chính những giá trị cốt lõi, đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữa lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội. Đây chính là nền tảng xã hội quan trọng, tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, trong đó có Nghị quyết số 80-NQ/TW.

Từ thực tiễn địa phương, Thường Tín xác định phát triển du lịch văn hóa - tâm linh - làng nghề là hướng đi phù hợp trong triển khai Nghị quyết 80, kết nối các tuyến du lịch gắn với cụm di tích tiêu biểu như 2 khu di tích lịch sử văn hóa truyền thống là Văn Từ Thượng Phúc, Đền thờ và Khu lưu niệm Danh nhân văn hóa Thế giới, Anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi... Việc hình thành các tuyến du lịch này không chỉ đáp ứng nhu cầu tham quan, chiêm bái của du khách mà còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa vùng đất Thường Tín.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Thường Tín Trần Hồng Hạnh khẳng định, điểm cốt lõi trong triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW tại Thường Tín là phát huy vai trò chủ thể của người dân. Phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ là câu chuyện của đầu tư kinh tế, mà nó còn là quá trình khơi dậy, nuôi dưỡng và lan tỏa các giá trị văn hóa trong cộng đồng, từ lễ hội truyền thống, sinh hoạt tín ngưỡng đến phong tục, tập quán và lối sống văn minh vùng đất có nhiều làng nghề truyền thống.

Thường Tín chú trọng công tác quản lý, bảo tồn di tích; giữ gìn cảnh quan, môi trường; đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững. Từ thực tiễn và sự quyết tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương, xã đang từng bước đưa Nghị quyết số 80-NQ/TW vào cuộc sống, hướng tới mục tiêu phát triển hài hòa giữa kinh tế - văn hóa - xã hội, đóng góp thiết thực vào sự phát triển chung của Thủ đô Hà Nội văn minh, hiện đại, đậm đà bản sắc.

Xã xây dựng một số mô hình phát triển theo thế mạnh hiện có “Di sản - Du lịch - Làng nghề” như: “Bánh dày Quán Gánh - Nhà thờ Nguyễn Trãi - Khu Lưu niệm Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi - Văn Từ Thượng Phúc” (tạo tính liên kết và phối hợp với làng nghề sơn mài Hạ Thái thuộc xã Hồng Vân); Chuỗi du lịch văn hóa tâm linh tín ngưỡng, kết hợp sinh thái ứng dụng công nghệ, nâng cao trải nghiệm du khách “Văn Từ Thượng Phúc - Chùa Pháp Vân - Đình chùa Bình Vọng - Cầu Ngói” (liên kết phối hợp với du lịch sinh thái xã Hồng Vân).

Gắn kết mỗi di tích với một sản phẩm du lịch, song song với việc bảo tồn với khai thác phát triển kinh tế: “Đình Thụy Ứng - Đền thờ Tổ nghề lược sừng - Làng nghề lược sừng - Điêu khắc gỗ đá Nhân Hiền - Bông len Trát Cầu”. Cùng với đó là triển khai tuyến phố đi bộ văn hóa trung tâm không gian giao lưu, quảng bá và phát triển dịch vụ, văn hóa, nghệ thuật tại xã Thường Tín: Liên kết các tuyến đường Nguyễn Phi Khanh - Lý Tử Tấn - Nguyễn Vĩnh Tích, quanh khu vực vườn hoa Thường Tín tạo thành một chuỗi cung ứng các dịch vụ phục vụ nhân dân.

Khu vực trung tâm xã Thường Tín hôm nay. Ảnh: PV

“Địa phương xác định rõ, phát triển công nghiệp văn hóa không tách rời phát triển kinh tế - xã hội mà phải dựa trên nguồn lực thực chất, gắn với nâng cao đời sống nhân dân. Xã đã, đang dồn lực cho thiết chế, điểm đến văn hóa - làng nghề tiêu biểu, khai thác hiệu quả giá trị văn hóa của địa phương để từng bước hình thành các sản phẩm văn hóa đặc trưng, đóng góp vào tăng trưởng và xây dựng bản sắc khu vực cửa ngõ phía Nam Thủ đô Hà Nội”, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Thường Tín Trần Hồng Hạnh nhấn mạnh.

Hữu Hải