WHO: Trường học là 'mắt xích' quan trọng cải thiện dinh dưỡng học đường

WHO khuyến nghị xây dựng môi trường thực phẩm lành mạnh trong trường học

Trường học được xem là một trong những môi trường quan trọng nhất để hình thành và duy trì thói quen dinh dưỡng lành mạnh cho trẻ em, thanh thiếu niên, từ đó góp phần cải thiện sức khỏe, nâng cao kết quả học tập và thúc đẩy sự phát triển toàn diện. Đây là thông điệp được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhấn mạnh tại hội thảo về dinh dưỡng học đường diễn ra tháng 5/2026.

WHO: Trường học là 'mắt xích' quan trọng trong cải thiện dinh dưỡng học đường.

Theo ThS.BS Phạm Quỳnh Nga, Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam (WHO), dinh dưỡng hợp lý là nền tảng của sức khỏe và sự phát triển của trẻ em, đồng thời là một quyền cơ bản của con người. Một chế độ dinh dưỡng đầy đủ không chỉ giúp trẻ phát triển thể chất, tinh thần, tăng cường khả năng miễn dịch mà còn góp phần phòng ngừa nhiều bệnh lý.

Theo WHO, trẻ được nuôi dưỡng tốt thường có khả năng tập trung cao hơn, tham gia học tập tích cực hơn, tỷ lệ chuyên cần tốt hơn và đạt kết quả học tập cao hơn. Xa hơn, một cộng đồng dân cư khỏe mạnh và có trình độ học vấn tốt sẽ tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trường học là môi trường lý tưởng để thúc đẩy dinh dưỡng lành mạnh

WHO đánh giá trường học là môi trường phù hợp để triển khai các chương trình dinh dưỡng trẻ em và thanh thiếu niên dành phần lớn thời gian trong ngày tại đây. Các hoạt động có thể bao gồm tổ chức bữa ăn học đường, bổ sung vi chất dinh dưỡng, tẩy giun định kỳ và giáo dục dinh dưỡng lồng ghép trong chương trình giảng dạy.

Theo WHO, phương pháp tiếp cận toàn trường giúp nâng cao kiến thức về dinh dưỡng, thúc đẩy lối sống lành mạnh, tăng cường sử dụng nước uống và thực phẩm lành mạnh như trái cây, rau củ và đồ ăn nhẹ tốt cho sức khỏe.

Theo khuyến nghị của WHO, các loại thực phẩm và đồ uống được cung cấp hoặc kinh doanh trong trường học cần đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm, đồng thời góp phần xây dựng môi trường ăn uống lành mạnh cho học sinh. WHO khuyến nghị đảm bảo cung cấp nước uống an toàn và miễn phí trong trường học.

WHO cũng đề xuất tận dụng chương trình bữa ăn học đường để tăng khả năng tiêu thụ các loại thực phẩm và đồ uống góp phần vào chế độ ăn uống lành mạnh. cần phù hợp với tiêu chuẩn dinh dưỡng do cơ quan khoa học có thẩm quyền ban hành, đồng thời xem xét bối cảnh địa phương như khả năng cung ứng, giá cả và văn hóa xã hội.

WHO khuyến nghị thiết lập và sử dụng các tiêu chuẩn hoặc quy tắc dinh dưỡng nhằm tăng cường sự sẵn có và tiêu thụ thực phẩm lành mạnh, đồng thời giảm các loại thực phẩm không lành mạnh trong trường học.

Cần hoàn thiện chính sách dinh dưỡng học đường

WHO cho rằng một chế độ ăn lành mạnh cần đáp ứng bốn nguyên tắc cơ bản gồm đầy đủ, cân bằng, đa dạng và vừa phải. Ngoài ra, WHO cũng đề cập các biện pháp tác động tâm lý nhằm điều chỉnh môi trường thực phẩm tại trường học để tăng cường lựa chọn thực phẩm lành mạnh. Các biện pháp này có thể bao gồm thay đổi cách trình bày, định vị thực phẩm, điều chỉnh khẩu phần và cung cấp thông tin dinh dưỡng.

Tại hội thảo, ThS.BS Phạm Quỳnh Nga giới thiệu 8 tiêu chuẩn toàn cầu về Trường học và Hệ thống Giáo dục Nâng cao Sức khỏe. Các tiêu chuẩn này bao gồm chính sách và nguồn lực của Chính phủ; chính sách và nguồn lực của nhà trường; quản trị và lãnh đạo; hợp tác giữa nhà trường với cộng đồng; chương trình giảng dạy; môi trường xã hội - cảm xúc; môi trường vật chất và dịch vụ y tế học đường.

Trong đó, báo cáo nhấn mạnh việc xây dựng chính sách quốc gia về trường học nâng cao sức khỏe và dinh dưỡng học đường; ban hành tiêu chuẩn bữa ăn học đường; đào tạo nhân viên; tăng cường hợp tác với cộng đồng và nông dân địa phương.

WHO cũng đề cập vai trò của chương trình giảng dạy dựa trên bằng chứng về dinh dưỡng; xây dựng môi trường trường học hòa nhập; bảo đảm cơ sở vật chất, nước uống miễn phí và các dịch vụ theo dõi tăng trưởng, bổ sung vi chất dinh dưỡng.

Đối với Việt Nam, WHO khuyến nghị triển khai các giải pháp cải thiện dinh dưỡng học đường theo mô hình Trường học Nâng cao Sức khỏe và áp dụng các biện pháp can thiệp hiệu quả đã được kiểm chứng nhằm xây dựng môi trường thực phẩm lành mạnh trong trường học.

Các giải pháp trọng tâm gồm xây dựng bộ tiêu chuẩn quốc gia về dinh dưỡng học đường; lồng ghép giáo dục dinh dưỡng vào chương trình giảng dạy; ban hành và thực thi các quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh thực phẩm trong trường học, căng tin, máy bán hàng tự động và các điểm bán thực phẩm quanh trường học.

Bên cạnh đó, WHO đề xuất hạn chế quảng cáo và tiếp thị thực phẩm, đồ uống không lành mạnh hướng tới trẻ em; khuyến khích sử dụng thực phẩm địa phương an toàn, đa dạng; đồng thời triển khai nhãn dinh dưỡng mặt trước đối với thực phẩm bao gói sẵn.

Báo cáo nhấn mạnh cần tăng cường cam kết chính sách, phối hợp liên ngành và thiết lập cơ chế phối hợp hiệu quả giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế cùng các đối tác phát triển, trong đó Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ quan đầu mối. WHO cũng khuyến nghị xây dựng hệ thống giám sát và giải trình hiệu quả, bao gồm bộ chỉ số, đánh giá định kỳ và điều chỉnh chính sách dựa trên bằng chứng.

PV