VPBankS: Vốn ngoại sẽ tăng gấp 5 lần khi chứng khoán được nâng hạng

Sau gần một thập kỷ chờ đợi, Việt Nam dự kiến được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp (EM) từ ngày 21/9/2026. Tuy nhiên, dòng vốn không vào ngay lập tức mà sẽ được phân bổ theo 4 giai đoạn kéo dài đến tháng 9/2027, theo báo cáo mới nhất của Công ty chứng khoán VPBankS.

Cụ thể, tỷ trọng cổ phiếu Việt trong rổ FTSE EM sẽ được tăng dần qua từng đợt, bắt đầu với 10% vào tháng 9/2026, tiếp theo là 20% vào tháng 3/2027, trước khi hoàn tất với hai đợt 35% vào tháng 6 và tháng 9/2027. Sau mỗi giai đoạn, FTSE Russell sẽ đánh giá khả năng hấp thụ của các quỹ đầu tư trước khi chuyển sang bước tiếp theo.

Điều này nhằm đảm bảo quá trình chuyển đổi thị trường diễn ra trật tự, quản lý hiệu quả sự hấp thụ của dòng vốn vào, đồng thời hỗ trợ cơ chế NPF (non-prefunding) hoạt động thông suốt trong quá trình chuyển đổi.

Với lộ trình phân kỳ như vậy, quy mô dòng tiền là yếu tố tiếp theo được quan tâm. Từ góc độ dòng tiền, VPBankS ước tính giá trị vốn thụ động tối thiểu có thể đạt khoảng 1,7 tỷ USD khi toàn bộ quá trình hoàn tất.

Con số này được tính toán dựa trên quy mô tài sản của các quỹ ETF tham chiếu bộ chỉ số FTSE Emerging Markets và FTSE All-World.

Đáng chú ý, theo VPBankS, phần vốn ETF chỉ phản ánh một phần bức tranh, trong khi các quỹ chủ động với quy mô lớn hơn khoảng 5 lần – mới là yếu tố có ảnh hưởng lớn hơn đến dòng tiền dài hạn, đặc biệt trong trường hợp Việt Nam tiến gần hơn tới chuẩn nâng hạng của MSCI.

Điều kiện hấp thụ dòng tiền

Để hấp thụ dòng vốn nói trên, một yếu tố quan trọng là dư địa sở hữu nước ngoài tại các cổ phiếu lớn. Theo VPBankS, phần lớn cổ phiếu trong rổ FTSE Vietnam Index hiện có tỷ lệ sở hữu nước ngoài thấp hơn đáng kể so với mức trần cho phép.

Việc khối ngoại bán ròng liên tiếp thời gian qua đã mở rộng dư địa ‘room ngoại’ tại các cổ phiếu vốn hóa lớn và có thanh khoản cao.

Chỉ có 4/31 cổ phiếu thuộc FTSE Vietnam Index có tỷ lệ sở hữu nước ngoài đạt khoảng 50% mức trần, cho thấy dư địa còn lại tương đối rộng.

Biến động tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Nguồn: VPBankS

Trong bối cảnh đó, dòng vốn thụ động theo chỉ số FTSE Emerging Markets nhiều khả năng không bị hạn chế đáng kể bởi yếu tố “room ngoại”.

Bên cạnh room ngoại, thanh khoản cũng là một điều kiện quan trọng đối với khả năng hấp thụ dòng vốn. Thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam đã có sự cải thiện trong thời gian gần đây.

Theo dữ liệu VPBankS, giá trị giao dịch bình quân của MSCI Vietnam trong 3 tháng gần nhất đạt khoảng 9 triệu USD/ngày, trong khi mức cao nhất có thể lên tới khoảng 31 triệu USD/ngày. Tuy nhiên, dòng tiền chủ yếu tập trung tại nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn như Vingroup, ngân hàng, HPG và FPT.

Diễn biến này cho thấy thanh khoản dù tăng nhưng vẫn tập trung vào một số nhóm cổ phiếu chính.

Song song với các điều kiện về dòng tiền và thanh khoản, yếu tố hạ tầng thị trường cũng đang được cải thiện. Việt Nam hiện triển khai một số cải cách nhằm tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

VPBankS cho biết các nội dung bao gồm Thông tư 08/2026 về giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài, cơ chế non-prefunding, cùng kế hoạch triển khai giao dịch T+0, bán khống và hệ thống đối tác bù trừ trung tâm (CCP) trong giai đoạn 2026–2027.

Đây là các yếu tố được đánh giá có thể hỗ trợ cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài đối với thị trường.

Các cổ phiếu dự báo hút dòng tiền

Từ các tiêu chí về vốn hóa, thanh khoản và tỷ lệ sở hữu, danh mục cổ phiếu dự kiến hưởng lợi từ quá trình nâng hạng chủ yếu là các doanh nghiệp vốn hóa lớn.

Theo VPBankS, có 26 mã cổ phiếu dự kiến hưởng lợi từ nâng hạng thị trường như VIC, VHM, HPG, FPT, SSI, MSN…

Dữ liệu từ các thị trường trước đó cho thấy dòng vốn nước ngoài thường tăng mạnh sau khi được nâng hạng, thậm chí cao hơn nhiều lần so với giai đoạn trước.

Theo thống kê từ Bloomberg, hầu hết các thị trường đều chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ về dòng vốn nước ngoài khi chính thức được nâng hạng. bất kể theo tiêu chí đánh giá của FTSE hay MSCI. Dòng vốn thường tăng gấp 5-7 lần so với bình quân giai đoạn trước khi được nâng hạng.

Tuy nhiên, theo VPBankS, việc nâng hạng nên được nhìn nhận như một yếu tố hỗ trợ, là chất xúc tác quan trọng trong việc thu hút dòng vốn. Việc chính thức gia nhập rổ FTSE EM không đảm bảo xu hướng tăng trưởng bền vững, mà các yếu tố vĩ mô vẫn sẽ yếu tố quyết định xu hướng vận động của thị trường.

Nhật Hạ