Vốn ngoại vẫn có thể rút hơn 6.000 tỷ trong tháng 9 do rời FTSE Frontier?

Cụ thể, theo lộ trình của FTSE, việc đưa cổ phiếu Việt Nam vào các chỉ số toàn cầu sẽ không thực hiện toàn bộ trong một lần mà được chia thành 4 giai đoạn, bắt đầu từ tháng 9/2026 và hoàn tất vào tháng 9/2027 với tỷ trọng bổ sung lần lượt 10% – 20% – 35% – 35%. Cách thức này nhằm hạn chế tác động lên thanh khoản và giúp dòng vốn theo các chỉ số có thời gian phân bổ vào thị trường.

Việt Nam hiện chiếm 31,27% FTSE Frontier Index, cao nhất trong số các thị trường thuộc chỉ số. Do đó, việc Việt Nam rời khỏi FTSE Frontier sẽ tạo ra áp lực tái cơ cấu đối với các quỹ thực sự sử dụng FTSE Frontier làm tham chiếu.

Chứng khoán Guotai Haitong (Việt Nam) đưa ra ba kịch bản dòng vốn ra do hoạt động tái cơ cấu của các quỹ tracking Frontier Market gồm: Kịch bản thận trọng dòng vốn ra 100-200 triệu USD; Kịch bản cơ sở: 200-400 triệu USD; Kịch bản Tiêu cực: 400-700 triệu USD.

Trong khi đó, ước tính việc Việt Nam được nâng hạng lên FTSE Secondary Emerging Market có thể thu hút khoảng 3-4 tỷ USD dòng vốn mới từ các quỹ passive và active trong toàn bộ quá trình triển khai nâng hạng đến năm 2027.

Trong đó, dòng vốn passive được ước tính khoảng 1,3–1,5 tỷ USD, trong khi khoảng hơn một nửa dòng vốn còn lại, khoảng ~2,5 tỷ USD, đến từ các quỹ active Emerging Market.

Trong ngắn hạn, tác động dòng tiền có thể bị triệt tiêu một phần bởi hoạt động tái cơ cấu của các quỹ Frontier. Về dài hạn, tác động quan trọng hơn nằm ở việc Việt Nam được đưa vào phạm vi phân bổ vốn của các quỹ Emerging Market chủ động, qua đó tạo nền tảng cho dòng vốn tổ chức quốc tế bền vững hơn.

Theo Guotai Haitong, tác động của quá trình nâng hạng FTSE có thể được chia thành 3 giai đoạn. Ngắn hạn: Tháng 9/2026, trong giai đoạn này, dòng vốn có thể biến động do Frontier outflow và Emerging inflow diễn ra không đồng thời.

Trung hạn 2026-2027: Dòng tiền phân bổ thụ động tăng dần; các quỹ EM chủ động bắt đầu gia tăng exposure vào thị trường chứng khoán Việt Nam.

Dài hạn từ 2027: Thanh khoản thị trường, kỳ vọng tỷ lệ free-float, mức độ tham gia của nhà đầu tư tổ chức và chất lượng thị trường được cải thiện.

Dựa trên 3 kịch bản đã xây dựng, ước tính dòng vốn ròng dự kiến phân bổ vào thị trường chứng khoán Việt Nam trong tháng 9/2026 có khả năng dao động từ trung tính đến dương nhẹ, khoảng 50–250 triệu USD.

Trong đó, ở kịch bản thận trọng dòng vốn ngoại có thể bị rút ra 250 triệu USD tương đương khoảng hơn 6.000 tỷ.

Dù cho rơi vào kịch bản thận trọng, tức thị trường xuất hiện một đợt bán ròng của khối ngoại trong kỳ tái cơ cấu tháng 9, điều này không đồng nghĩa với việc tác động của nâng hạng là tiêu cực. Nguyên nhân nằm ở sự không đồng bộ về thời điểm: Việt Nam có thể bị loại khỏi Frontier trong một lần; nhưng chỉ được đưa vào FTSE Emerging với 10% tỷ trọng mục tiêu trong đợt đầu tiên.

Phần lớn dòng vốn tích cực từ FTSE sẽ được triển khai trong các kỳ tiếp theo. Do đó, nhà đầu tư nên tập trung theo dõi không chỉ quy mô dòng tiền trong giai đoạn đầu lọt rổ chỉ số, mà quan trọng hơn là: Cơ cấu nhà đầu tư tổ chức mới tham gia thị trường; Tốc độ giải ngân của các quỹ Emerging Market chủ động; Mức độ sử dụng room ngoại (FOL); Tiến độ và hiệu quả vận hành CCP; Mức độ cải thiện khả năng tiếp cận thị trường theo các tiêu chí MSCI.

"Chúng tôi cho rằng không nên đánh giá thành công của việc nâng hạng FTSE chỉ dựa trên lượng vốn ngoại mua ròng trong tháng 9/2026. Ngoài kỳ vọng về dòng vốn thụ động ước tính khoảng 1,5 tỷ USD, lợi ích lớn hơn nằm ở việc Việt Nam được đưa vào tầm cover của các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu, từ đó tạo ra sự thay đổi dài hạn về cơ cấu nhà đầu tư, thanh khoản và chất lượng thị trường.

Trong ngắn hạn, sự không đồng bộ giữa việc Việt Nam bị loại khỏi Frontier và được đưa vào Emerging theo từng giai đoạn có thể khiến dòng vốn ròng tháng 9 không quá lớn (kịch bản cơ sở), thậm chí có thể xuất hiện bán ròng (kịch bản thận trọng). Tuy nhiên, đây chủ yếu là tác động kỹ thuật của tái cơ cấu benchmark, và không phản ánh triển vọng dài hạn của thị trường", Guotai Haitong nhấn mạnh. 

Trong khi đó, VnDiect cho rằng Việt Nam sẽ chính thức rời nhóm thị trường Frontier (cận biên) và được phân loại vào nhóm thị trường Emerging (mới nổi thứ cấp) từ ngày 21/09/2026. Tuy nhiên, áp lực bán từ các quỹ ETF đang mô phỏng các chỉ số thuộc FTSE Frontier được đánh giá ở mức hạn chế, khi một số quỹ đã thay đổi chỉ số tham chiếu, trong khi FTSE Russell chuyển FTSE Vietnam 30 sang hệ thống FTSE Vietnam Index Series.

Theo đó, việc Việt Nam rời nhóm thị trường Frontier không đồng nghĩa với việc các quỹ này phải thanh lý toàn bộ danh mục cổ phiếu Việt Nam.

Do đó, áp lực giao dịch trong tháng 9/2026 từ các quỹ ETF đang sử dụng các chỉ số thuộc FTSE Frontier nhiều khả năng ở mức hạn chế, chủ yếu đến từ hoạt động tái cơ cấu danh mục và điều chỉnh tỷ trọng, thay vì hoạt động bán ra trên diện rộng do Việt Nam thay đổi phân loại thị trường.

Thu Minh