Virus Hanta bùng phát trên tàu du lịch: Diễn biến và nguy cơ, Argentina ghi nhận số ca nhiễm tăng mạnh

Tàu MV Hondius, mang cờ Hà Lan, thuộc công ty Oceanwide Expeditions, khởi hành từ Ushuaia (Argentina) ngày 1/4, thực hiện hành trình thám hiểm qua Nam Cực và nhiều đảo xa xôi ở Nam Đại Tây Dương. Trên tàu có 88 hành khách và 59 thành viên thủy thủ đoàn mang 23 quốc tịch khác nhau.

Đến nay, ổ dịch này đã ghi nhận tổng cộng 7 trường hợp liên quan, trong đó 3 người đã tử vong, gồm hai du khách Hà Lan và một du khách Đức.

Hai trường hợp được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) chính thức xác nhận nhiễm virus Hanta gồm: Một phụ nữ Hà Lan qua đời sau chuyến bay từ đảo Saint Helena đến Johannesburg (Nam Phi) và một hành khách người Anh hiện đang điều trị tích cực tại Nam Phi. Các trường hợp còn lại đang được xếp vào diện nghi nhiễm hoặc chờ xét nghiệm xác nhận.

Ngoài ra, một công dân Thụy Sỹ từng là hành khách trên tàu, sau khi trở về từ chuyến đi cuối tháng 4, đã có kết quả dương tính với virus Hanta và đang điều trị tại Bệnh viện Đại học Zurich. Vợ ông không có triệu chứng nhưng đã tự cách ly. Chính quyền bang Zurich đang điều tra khả năng tiếp xúc với cộng đồng.

Phản ứng quốc tế và công tác sơ tán

WHO đã phối hợp với Oceanwide Expeditions, Cộng hòa Cabo Verde, Anh và Hà Lan để thực hiện sơ tán khẩn cấp ba bệnh nhân nặng - gồm hai thành viên thủy thủ đoàn có triệu chứng hô hấp nghiêm trọng và một hành khách - bằng máy bay chuyên dụng từ Cabo Verde, nơi con tàu đang neo đậu, đến Hà Lan. Một trong số các trường hợp này sau đó đã được chuyển tiếp đến Bệnh viện Đại học Duesseldorf (Đức) để tiếp tục điều trị.

Sau khi hoàn tất sơ tán, tàu MV Hondius được phép tiếp tục hành trình và cập cảng Granadilla, phía Nam đảo Tenerife thuộc quần đảo Canary (Tây Ban Nha).

Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Monica Garcia ngày 6/5 xác nhận toàn bộ hành khách và thủy thủ đoàn còn lại trên tàu hiện không có triệu chứng. Riêng 14 công dân Tây Ban Nha sẽ được vận chuyển về Madrid bằng máy bay quân sự và cách ly tại Bệnh viện Quân y Gomez Ulla. WHO đã cử nhân viên y tế lên tàu để tiếp tục giám sát tình hình.

Về phía Cabo Verde, chính phủ nước này đã thiết lập khu cách ly và triển khai đội ngũ y tế đa ngành, bao gồm bác sĩ, chuyên gia bệnh truyền nhiễm, điều dưỡng và kỹ thuật viên xét nghiệm để hỗ trợ con tàu trong thời gian neo đậu ngoài khơi.

Nguồn gốc ổ dịch còn bỏ ngỏ

WHO hiện đang truy vết hơn 80 hành khách trên chuyến bay chở nữ du khách Hà Lan từ đảo Saint Helena tới Johannesburg trước khi bà qua đời. Giới chức Nam Phi cũng đã kích hoạt hệ thống truy vết tiếp xúc nhằm đánh giá nguy cơ lây lan.

Ngày 6/5, Bộ trưởng Y tế Nam Phi Aaron Motsoaledi xác nhận trước Quốc hội rằng, các xét nghiệm sơ bộ đối với hai trong ba hành khách được sơ tán từ MV Hondius đến Nam Phi cho thấy tác nhân gây bệnh là chủng Andes virus, chủng duy nhất trong số 38 chủng virus Hanta đã biết được ghi nhận có khả năng lây từ người sang người.

Theo bà Maria Van Kerkhove - Giám đốc phụ trách chuẩn bị và phòng chống dịch bệnh của WHO, cơ quan này nghi ngờ virus có thể đã lây giữa những người có tiếp xúc rất gần trên tàu. Đây là diễn biến đặc biệt nhạy cảm bởi phần lớn các chủng virus Hanta chủ yếu lây từ loài gặm nhấm sang người thông qua phân, nước tiểu hoặc nước bọt nhiễm bệnh.

Trong khi đó, giới chức Argentina khẳng định khả năng virus khởi phát từ Ushuaia - điểm xuất phát của tàu - là "rất thấp", do khu vực này chưa từng ghi nhận ca nhiễm Hanta nào trong lịch sử giám sát dịch tễ, và toàn bộ hành khách đều không có triệu chứng khi lên tàu. Giả thuyết đang được chú ý hơn là các ca bệnh có thể liên quan đến các hoạt động ngoài trời tại vùng Patagonia trong hành trình trước đó.

Tuy nhiên, thời gian ủ bệnh của virus Hanta dao động từ 1 đến 8 tuần đã khiến việc xác định nguồn lây gặp nhiều trở ngại. Đáng lo ngại hơn, Argentina đồng thời ghi nhận số ca mắc virus Hanta tăng mạnh trong nước: từ tháng 6/2025 đã có 101 ca nhiễm, gần gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.

Đặc biệt, 83% số ca không còn tập trung ở miền Nam Argentina mà đã lan rộng lên phía bắc, kể cả khu vực lân cận Buenos Aires. WHO từ lâu đã xếp Argentina là quốc gia có tỷ lệ mắc virus Hanta cao nhất khu vực Mỹ Latinh. Biến đổi khí hậu được xem là yếu tố thúc đẩy, khi nhiệt độ tăng tạo điều kiện cho loài gặm nhấm - vật mang virus - sinh sôi và mở rộng phạm vi sống.

Virus Hanta nguy hiểm ra sao?

Virus Hanta thuộc một họ virus nguy hiểm có khả năng gây hai dạng bệnh nghiêm trọng ở người. Tại châu Mỹ, chủng gây hội chứng phổi do Hanta đặc biệt đáng sợ với tỷ lệ tử vong có thể vượt 40% và trong năm vừa qua, riêng chủng Andes đã ghi nhận tỷ lệ tử vong gần 30%.

Bệnh khởi phát với các triệu chứng giống cúm thông thường - sốt, đau nhức cơ thể - trước khi nhanh chóng tiến triển thành suy hô hấp cấp, ho khan và nhịp tim nhanh. Trong những ca nặng, bệnh nhân có thể tử vong chỉ sau 24-36 giờ kể từ khi triệu chứng nghiêm trọng xuất hiện.

Cho đến nay, chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu đối với virus Hanta. Các chuyên gia nhấn mạnh phát hiện sớm, cách ly nhanh và điều trị hỗ trợ tích cực là những biện pháp then chốt để giảm nguy cơ tử vong.

Dù nguy hiểm, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus khẳng định, nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu từ ổ dịch trên tàu du lịch "vẫn ở mức thấp" và chưa cần thiết phải triệu tập cuộc họp ủy ban khẩn cấp.

Khi được hỏi liệu tình huống này có điểm tương đồng với giai đoạn đầu của đại dịch Covid-19 hay không, người đứng đầu WHO cho rằng không có sự tương đồng đáng lo ngại.

Dù vậy, vụ việc trên tàu MV Hondius vẫn là hồi chuông cảnh báo đối với hoạt động kiểm soát dịch tễ ở các môi trường khép kín như tàu du lịch, nơi hành khách đa quốc tịch liên tục di chuyển xuyên biên giới.

Bảo Minh