Vĩnh Long thúc đẩy liên kết chuỗi cung ứng, mở rộng đầu ra cho nông sản

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng; Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Tài chính (Bộ Công Thương) Bùi Huy Sơn; Giám đốc Sở Công Thương TP.Hồ Chí Minh Bùi Tá Hoàng Vũ điều hành phần tham luận, thảo luận tại Hội nghị

Tại Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII - năm 2026, tổ chức sáng 22/10 tại Thành phố Hồ Chí Minh, ông Phạm Hữu Dự - Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long, đã trình bày tham luận về liên kết hệ thống phân phối, chuỗi cung ứng phục vụ tiêu dùng nội địa và xuất khẩu nông sản. Từ thực tiễn địa phương, ông chỉ ra những hạn chế trong kết nối sản xuất với phân phối, đồng thời đề xuất các giải pháp tổ chức chuỗi cung ứng theo hướng ổn định, minh bạch và gắn với nhu cầu thị trường.

Xuất khẩu tăng trưởng, cần nâng cao giá trị nông sản

Với thế mạnh về lúa gạo, cây ăn trái và thủy sản, Vĩnh Long xác định nông sản là nhóm sản phẩm trọng tâm trong phát triển thị trường trong nước gắn với đẩy mạnh xuất khẩu.

Hiện toàn tỉnh có 6 trung tâm thương mại, 16 siêu thị, 203 cửa hàng tiện lợi và 401 chợ truyền thống. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 152.765 tỷ đồng. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 4,918 tỷ USD, tăng 21,22% so với cùng kỳ, trong đó xuất khẩu hàng hóa đạt 3,289 tỷ USD, tăng 22,12%; riêng xuất khẩu nông sản đạt 334 triệu USD.

Ông Phạm Hữu Dự - Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long

Tuy nhiên, cơ cấu xuất khẩu cũng đặt ra yêu cầu nâng cao vai trò của khu vực kinh tế trong nước. Ông Phạm Hữu Dự cho biết, nhóm công nghiệp chế biến chiếm 86,98% kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực kinh tế trong nước chỉ chiếm 25,40%, phần còn lại thuộc khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Từ thực tế này, ông nhấn mạnh: “Muốn nâng tỷ trọng ấy, nhất là với nông sản, không có cách nào khác ngoài việc tổ chức lại chuỗi phân phối và chuỗi cung ứng, để doanh nghiệp, hợp tác xã và nông hộ cùng đứng trong chuỗi, chứ không đứng bên lề”.

Thời gian qua, ngành Công Thương Vĩnh Long tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ: tổ chức lại hạ tầng thị trường, kết nối tiêu thụ và chuẩn hóa thông tin phục vụ xuất khẩu.

Về hạ tầng, tỉnh đã ban hành Kế hoạch phát triển chợ giai đoạn 2026 - 2030, khảo sát, đề xuất vị trí xây dựng chợ đầu mối tại các xã, phường và đưa vào danh mục kêu gọi đầu tư. Đối với chợ truyền thống, 60 xã, phường đã xây dựng kế hoạch chuyển đổi số theo mô hình Chợ 4.0 tại 70 chợ.

Hoạt động xúc tiến thương mại được triển khai thông qua 3 hội chợ cấp tỉnh, hỗ trợ 172 doanh nghiệp tham gia 13 hội chợ ngoài tỉnh. Sở Công Thương tổ chức 4 cuộc kết nối trực tiếp với các hệ thống phân phối hiện đại cho 48 doanh nghiệp và tham gia thêm 5 cuộc kết nối ngoài tỉnh với 70 doanh nghiệp.

Trên môi trường số, các phiên livestream thực hành thu hút hơn 164 nghìn lượt xem; mô hình điểm “Xã thương mại điện tử - Chợ Lách vươn mình” được xây dựng cùng TikTok Việt Nam và Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam.

Trong hỗ trợ xuất khẩu, Sở đã giải quyết 2.068 thủ tục hành chính liên quan đến xuất nhập khẩu, cấp 2.041 giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa; tổ chức tập huấn cho 616 đại biểu về tiêu chuẩn Halal, quy định thị trường Trung Quốc và chính sách tài chính thúc đẩy xuất khẩu nông sản. Đồng thời, hơn 1.400 lượt thông tin về thị trường và quy định của nước nhập khẩu được cung cấp.

Tổ chức chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ

Dù đạt kết quả trong xúc tiến thương mại, việc đưa nông sản vào hệ thống phân phối vẫn còn hạn chế. Trong 48 doanh nghiệp tham gia kết nối trực tiếp với các hệ thống phân phối hiện đại, mới có 20 doanh nghiệp được tiếp nhận hồ sơ đưa hàng vào hệ thống.

Ông Phạm Hữu Dự nhìn nhận: “Đó là bước vào cửa, chưa phải hợp đồng ổn định. Hội chợ có thể kéo hàng đến, nhưng chỉ chuỗi mới giữ được hàng ở lại”.

Theo ông, khó khăn đầu tiên nằm ở sự thiếu ổn định giữa sản xuất và phân phối. Nông sản phụ thuộc mùa vụ, quy mô cung ứng giữa các chủ thể không đồng đều; quan hệ giữa vùng nguyên liệu, doanh nghiệp và nhà phân phối chưa bền chặt, trong khi hợp đồng tiêu thụ dài hạn còn ít. Nhà phân phối cần đơn hàng đều đặn, còn nông hộ chủ yếu có sản lượng theo vụ.

Bên cạnh đó, hệ thống kho lạnh, sơ chế, đóng gói và trung tâm phân phối còn thiếu, chưa đồng bộ, làm tăng chi phí vận chuyển, bảo quản và hao hụt. Các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng, vùng nuôi và cơ sở đóng gói cũng tạo áp lực đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về tài chính, công nghệ và quản trị chất lượng.

Thời gian qua, ngành Công Thương Vĩnh Long tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ: tổ chức lại hạ tầng thị trường, kết nối tiêu thụ và chuẩn hóa thông tin phục vụ xuất khẩu.

Một điểm nghẽn khác là thông tin cung - cầu chưa được kết nối đầy đủ. Nhà sản xuất chưa nắm rõ nhu cầu thị trường, thời điểm tiêu thụ và tiêu chuẩn sản phẩm; nhà phân phối thiếu thông tin về vùng sản xuất, sản lượng và thời gian thu hoạch.

Để khắc phục, Sở Công Thương Vĩnh Long đề xuất xây dựng chuỗi giá trị gắn với doanh nghiệp đầu chuỗi. Trong đó, doanh nghiệp phân phối và xuất khẩu giữ vai trò dẫn dắt, xác định tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu thị trường; doanh nghiệp chế biến, thu mua làm cầu nối tổ chức vận hành; hợp tác xã quản lý vùng nguyên liệu; nông hộ trực tiếp sản xuất theo hợp đồng cam kết.

Cơ quan quản lý nhà nước tập trung hỗ trợ chuẩn hóa tiêu chuẩn, kiểm soát truy xuất nguồn gốc và xúc tiến thương mại, không làm thay vai trò của doanh nghiệp.

Cùng với tổ chức chuỗi liên kết, tỉnh đề xuất áp dụng bộ tiêu chuẩn dùng chung cho thị trường nội địa và xuất khẩu, từ mã số vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói đến truy xuất nguồn gốc, nhãn mác và bao bì. Mục tiêu là giúp sản phẩm đáp ứng yêu cầu ngay từ đầu, thuận lợi tiếp cận siêu thị, chợ đầu mối, sàn thương mại điện tử và thị trường nước ngoài.

Sở Công Thương cũng sẽ phối hợp với các ngành liên quan hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã chuẩn hóa sản phẩm; đồng thời tổ chức hội nghị triển khai Thông tư số 31/2026/TT-BCT ngày 11/6/2026 về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa.

Phát triển logistics, kết nối dữ liệu và liên kết vùng

Cùng với chuẩn hóa sản phẩm, Vĩnh Long xác định phát triển logistics gắn với vùng nguyên liệu là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.

Theo định hướng được ông Phạm Hữu Dự nêu tại hội nghị, chợ đầu mối nông sản không chỉ là nơi mua bán mà còn là điểm tập kết, sơ chế, phân loại, đóng gói và phân phối. Tỉnh sẽ ưu tiên kêu gọi đầu tư kho lạnh, trung tâm phân phối gắn với chợ đầu mối và các vùng sản xuất tập trung theo danh mục dự án ưu tiên.

Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII - năm 2026 có chủ đề “Đẩy mạnh hợp tác liên kết vùng nhằm khơi thông nguồn lực góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ‘hai con số’ giai đoạn 2026 - 2030”

Đối với chuyển đổi số, Vĩnh Long định hướng xây dựng “bản đồ cung - cầu” theo mùa vụ, cung cấp thông tin về vùng sản xuất, chủng loại, sản lượng, thời điểm thu hoạch và nhu cầu của nhà phân phối. Dữ liệu sẽ được kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc, sàn thương mại điện tử và hoạt động livestream, đồng thời nhân rộng kinh nghiệm từ mô hình Chợ Lách sang các vùng sản xuất khác, đưa sản phẩm OCOP và nông sản chủ lực lên không gian số.

Trong liên kết vùng, Thành phố Hồ Chí Minh được xác định là đầu mối quan trọng về tiêu thụ, logistics và xuất khẩu. Vĩnh Long sẵn sàng phối hợp với Thành phố và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long cụ thể hóa Thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026 - 2030 thông qua các chương trình liên kết theo ngành hàng, chia sẻ thông tin thị trường, kết nối vùng nguyên liệu, tập hợp sản lượng đáp ứng đơn hàng lớn và tổ chức logistics liên vùng.

Để thúc đẩy các giải pháp đi vào thực chất, Sở Công Thương Vĩnh Long kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục làm đầu mối kết nối các địa phương, hệ thống phân phối lớn, doanh nghiệp logistics và doanh nghiệp xuất khẩu; đồng thời xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin về nhu cầu phân phối, tiêu chuẩn và chuỗi cung ứng.

Đối với các tỉnh, thành phố phía Nam, ông Phạm Hữu Dự đề xuất chuyển từ hội chợ, sự kiện đơn lẻ sang chương trình liên kết theo nhóm ngành hàng, có doanh nghiệp đầu mối và hợp đồng tiêu thụ cụ thể, “lấy số hợp đồng được ký, chứ không phải số gian hàng, làm thước đo kết quả”.

Sở Công Thương Vĩnh Long cũng kiến nghị tăng cường liên kết giữa Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng bằng sông Cửu Long, hình thành chuỗi kết nối từ vùng nguyên liệu, trung tâm logistics, hệ thống phân phối đến thị trường xuất khẩu.

Khẳng định định hướng phát triển của địa phương, ông Phạm Hữu Dự nhấn mạnh: “Liên kết vùng là điều kiện, doanh nghiệp là hạt nhân, logistics là kết cấu, dữ liệu và truy xuất nguồn gốc là công cụ, còn thị trường là người dẫn đường cho sản xuất”.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp liên kết chuỗi cung ứng, phát triển logistics và kết nối thị trường được Vĩnh Long xác định là hướng đi nhằm hình thành chuỗi cung ứng ổn định, minh bạch, có khả năng mở rộng, qua đó giúp nông sản Đồng bằng sông Cửu Long tiếp cận thị trường hiệu quả hơn và gia tăng giá trị cho người sản xuất.

Nhóm PV