Lương tăng 40-50% nhưng ngành xây dựng vẫn 'khát' nhân lực

Chiều 22/10, tại Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải, Báo Xây dựng tổ chức Tọa đàm “Hóa giải nguy cơ thiếu hụt nhân lực ngành Xây dựng”.

Trong bối cảnh phát triển hạ tầng tiếp tục là đột phá chiến lược, hàng loạt dự án đường bộ, đường sắt, hàng không quy mô lớn mở ra khối lượng công việc khổng lồ, kéo theo nhu cầu tuyển dụng tăng vọt. Dù vậy, nhiều doanh nghiệp vẫn chật vật tuyển dụng và giữ chân nhân sự. Tình trạng thiếu hụt diễn ra đồng thời ở đội ngũ kỹ sư, chuyên gia trình độ cao lẫn lao động kỹ thuật trực tiếp như lái máy, trắc địa, công nhân hiện trường, nhất là tại các dự án xa trung tâm.

Tại toạ đàm, các đại biểu đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ điểm nghẽn nhân lực chất lượng cao trước áp lực tiến độ từ hàng loạt đại dự án hạ tầng giao thông.

Theo ông Lê Hữu Cầu - Trưởng phòng Khoa học công nghệ, Ban Quản lý dự án Thăng Long, Bộ Xây dựng, chỉ tính nhu cầu nhân lực phục vụ quản lý dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam giai đoạn 2026-2032 đã lên tới khoảng 700-900 cán bộ, trong khi Ban hiện mới có 134 cán bộ trên định biên 150 người. Quá trình chuyển đổi số cũng đặt ra yêu cầu mới về làm chủ mô hình BIM, GIS, AI, nhưng nguồn kỹ sư chuyên sâu đáp ứng được còn rất hạn chế.

Ở khối doanh nghiệp, áp lực nhân sự thể hiện rất rõ tại Tập đoàn Đèo Cả - đơn vị hiện có hơn 10.000 nhân sự trên cả ba miền. Ông Nguyễn Quang Huy - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn - cho biết nhu cầu nhân lực của tập đoàn trong hai năm tới dự kiến tăng khoảng 30%, tương đương 3.000 người. Đặc thù công trình trải dài qua nhiều địa phương đòi hỏi doanh nghiệp vừa tuyển lao động tại chỗ, vừa chuẩn bị đội ngũ nòng cốt có tay nghề cao, sẵn sàng luân chuyển theo dự án.

Dù trong 6 tháng gần đây, Đèo Cả đã nâng mức lương bình quân của người lao động tăng khoảng 40-50% so với giai đoạn 2020-2021, song ông Huy khẳng định việc tăng lương để thu hút lao động từ nơi khác không phải là giải pháp căn cơ mà phải chủ động đào tạo, phối hợp tạo nguồn từ nhà trường.

Từ góc độ chuyên gia, PGS, TS. Trần Chủng - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam - chỉ rõ hạn chế kéo dài là chưa xây dựng chiến lược phát triển nhân lực dựa trên dự báo khoa học, đồng thời cần cải thiện môi trường làm việc và chế độ đãi ngộ tương xứng.

Để tháo gỡ nút thắt này, PGS, TS, KTS. Nguyễn Vũ Phương - Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng - cho rằng công tác đào tạo phải đi trước một bước, gắn chặt với tiến độ dự án và yêu cầu thực tế. Cơ sở đào tạo cần rà soát nhu cầu, tập trung vào các chuyên ngành thiết yếu, cập nhật công nghệ mới và chú trọng kỹ năng thực hành; sự tham gia sâu của doanh nghiệp sẽ giúp đào tạo trúng thực tiễn và chủ động nguồn lực.

Đồng quan điểm, PGS, TS. Nguyễn Hoàng Long - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải - nhấn mạnh chương trình đào tạo phải bám sát thị trường và từng vị trí việc làm, đồng thời tăng thời lượng thực hành, ứng dụng công nghệ. Doanh nghiệp cần trực tiếp tham gia xây dựng giáo trình, xác định chuẩn đầu ra, hướng dẫn thực tập và đánh giá năng lực người học.

"Chỉ khi nhà trường và doanh nghiệp cùng chủ động phối hợp từ khâu xác định nhu cầu, xây dựng chương trình đào tạo đến tổ chức thực hành, thực tập và tuyển dụng, mối liên kết này mới thực sự đi vào chiều sâu, góp phần giải quyết bài toán nhân lực của ngành xây dựng - giao thông", ông Long nhận định.

Phùng Linh