Chủ tịch VFCA: Trung tâm tài chính quốc tế cần sớm tạo ra giao dịch thực chất

Chuyển từ xây dựng sang vận hành

Ngày 22/10, tại phiên họp thứ tư của Hội đồng điều hành Trung tâm tài chính quốc tế, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu cơ quan điều hành tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng hoàn thiện các điều kiện cần thiết, phấn đấu hoàn thành trong tháng 10/2026 và phấn đấu phát sinh giao dịch trong tháng 11/2026. Trước mắt, trung tâm tập trung vào các giao dịch đã có kết nối giữa bên cung và bên cầu vốn, trọng tâm là các sản phẩm huy động, cung ứng nguồn vốn trung và dài hạn.

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với TS. Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, về những giải pháp để trung tâm sớm tạo ra giao dịch thực chất.

TS. Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam.

- Thưa ông, Trung tâm tài chính quốc tế đang bước vào giai đoạn vận hành sau khi cơ bản hình thành về thể chế và bộ máy. Ông đánh giá thế nào về ý nghĩa của Trung tâm đối với nền kinh tế hiện nay?

TS. Lê Minh Nghĩa: Sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam và hai Cơ quan điều hành tại TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng chính thức đi vào hoạt động, chúng ta đang chứng kiến một bước chuyển quan trọng. Đó là bước chuyển từ giai đoạn thiết kế thể chế, xây dựng bộ máy sang giai đoạn chứng minh giá trị bằng kết quả vận hành cụ thể. Đây là thời điểm có ý nghĩa bản lề.

Về ý nghĩa kinh tế, Trung tâm sẽ tạo thêm kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế thực. Hệ thống ngân hàng thương mại có giới hạn về tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn, nên khó đáp ứng đầy đủ nhu cầu này. Việc TP. Hồ Chí Minh chuẩn bị phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình ngay tại Trung tâm là minh chứng rõ nét. Kênh này bổ sung nguồn lực cho các dự án hạ tầng trọng điểm mà không tạo thêm áp lực lên ngân sách và tín dụng ngân hàng.

Tuy nhiên, những ý nghía đó chỉ trở thành hiện thực khi trung tâm có giao dịch, có dòng vốn thực sự chảy qua, chứ không dừng ở giá trị biểu tượng hay kỳ vọng chính sách. 

- Theo ông, trung tâm cần tập trung vào những sản phẩm, dòng vốn và thành viên nào ở giai đoạn đầu?

TS. Lê Minh Nghĩa: Chúng ta không nên cố gắng làm tất cả mọi thứ ngay từ đầu, mà cần chọn lọc những sản phẩm có lợi thế so sánh rõ ràng và có sẵn cung - cầu trong nền kinh tế thực. Các nhóm sản phẩm Bộ Tài chính đề xuất là hợp lý, nhưng cần phân tầng ưu tiên theo mức độ sẵn sàng.

Tại TP. Hồ Chí Minh, định hướng “trung tâm tài chính toàn diện” gắn với các dự án cụ thể thuộc lĩnh vực hạ tầng, năng lượng, dịch vụ hậu cần. Thành phố lựa chọn những dự án khả thi nhất để ưu tiên xúc tiến với nhà đầu tư chiến lược, song song với việc chuẩn bị phát hành trái phiếu quốc tế và trái phiếu đô thị. Trong khi đó, Đà Nẵng đi theo hướng đột phá công nghệ tài chính, gắn với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Sự phân vai này giúp tránh cạnh tranh nội bộ và tạo ra hai cực bổ trợ lẫn nhau trong một hệ thống thống nhất. Điều này đúng với tinh thần “một thực thể thống nhất, không hình thành hai thị trường tách biệt” mà Bộ Tài chính đã nêu.

Về dòng vốn, ưu tiên trước mắt là vốn trung và dài hạn cho các dự án năng lượng, hạ tầng, logistics và chuyển đổi xanh, gắn với ngân hàng đồng hành và nhà đầu tư chiến lược. Hướng đi này tạo ra giao dịch có cung - cầu thật ngay từ đầu, thay vì xây dựng sản phẩm rồi mới đi tìm nhà đầu tư.

Về thành viên, điều kiện tiên quyết là thu hút được các định chế tài chính lõi như ngân hàng, công ty chứng khoán, tổ chức quản lý tài sản, quỹ đầu tư gắn trực tiếp với sản phẩm ưu tiên. Việc siết chặt tiêu chuẩn cấp phép và kiểm soát rủi ro là cách làm thận trọng cần thiết để xây dựng uy tín ngay từ những thương vụ đầu tiên. Vì vậy, yêu cầu của Phó Thủ tướng về việc có sản phẩm, thương vụ cụ thể trong tháng 11 là xác đáng và cần thiết. Yêu cầu này thúc đẩy bộ máy chuyển từ tư duy “xây dựng” sang tư duy “vận hành và tạo giá trị”.

Những yêu cầu trước mốc tháng 11

- Thưa ông, để đưa trung tâm vào vận hành thực chất, những vấn đề nào cần được tháo gỡ và đâu là ưu tiên trước mắt?

TS. Lê Minh Nghĩa: Nhìn vào khối lượng công việc hiện nay, với nhiều văn bản hướng dẫn được phân công giữa hội đồng điều hành và hai cơ quan điều hành, có thể thấy yêu cầu đặt ra không nằm ở một khâu duy nhất. Điều quan trọng là sự đồng bộ giữa các khâu, đặc biệt giữa cấp Trung ương và cấp thực thi tại địa phương.

Trụ sở Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (số 8 Nguyễn Huệ, phường Sài Gòn).

Thứ nhất, về thể chế, khung pháp lý cấp cao đã tương đối đầy đủ, các quy định hướng dẫn chi tiết vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Thứ hai, về cơ chế quản lý và giám sát, cần xây dựng một mô hình giám sát đủ linh hoạt cho các sản phẩm mới nhưng vẫn bảo đảm an toàn hệ thống. Đồng thời, cần giữ được sự thống nhất tiêu chuẩn dịch vụ, quy trình và dữ liệu giữa hai thành phố, tránh hình thành hai thị trường tách biệt trong cùng một Trung tâm.

Thứ ba, về hạ tầng, hệ thống đăng ký, công nhận thành viên trực tuyến đã được thống nhất áp dụng từ ngày 17/8/2026 là bước khởi đầu tốt. Hạ tầng giao dịch, thanh toán, lưu ký còn cần thời gian để hoàn thiện và kết nối với hạ tầng quốc tế.

Nếu phải chọn ưu tiên trước mắt, tôi cho rằng TP. Hồ Chí Minh cần dồn lực chốt nhanh các dự án ưu tiên trong danh mục đã chuẩn bị. Đà Nẵng cần được tháo gỡ sớm về thể chế thử nghiệm có kiểm soát để hiện thực hóa được ít nhất một giao dịch thí điểm. Đây chính là tinh thần “vừa chạy vừa xếp hàng, nhưng phải chạy đúng làn” mà tôi muốn nhấn mạnh.

- Mốc tháng 11 đã cận kề. Theo ông, cần làm gì để trung tâm nhanh chóng tạo ra giao dịch thực chất và thu hút dòng vốn?

TS. Lê Minh Nghĩa: Một trung tâm tài chính chỉ được thị trường quốc tế công nhận khi có giao dịch thật, chứ không phải khi hoàn thiện xong mọi văn bản pháp lý. Tôi cho rằng cần tập trung vào bốn hướng hành động cụ thể.

Một là, chọn đúng những sản phẩm đã hội đủ điều kiện pháp lý, đã có nhà đầu tư quan tâm và đã có nhu cầu vốn cụ thể từ nền kinh tế thực. Việc chuẩn bị khung pháp lý cho trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình, hay lựa chọn một số dự án năng lượng, hạ tầng, chuyển đổi xanh gắn với ngân hàng đồng hành là hướng đi đúng.

Hai là, đẩy nhanh việc lựa chọn và cấp phép nhóm thành viên nòng cốt. Hai cơ quan điều hành nên ưu tiên những tổ chức đã có kinh nghiệm quốc tế, có khả năng triển khai giao dịch ngay. Một vài thương vụ thành công với nhà đầu tư uy tín có giá trị lan tỏa lớn hơn nhiều so với việc cấp phép đại trà nhưng chưa có giao dịch.

Ba là, thiết lập cơ chế phối hợp “một cửa” thực chất giữa cơ quan điều hành, chính quyền địa phương và các bộ, ngành liên quan để xử lý nhanh những vướng mắc phát sinh trong quá trình đàm phán với nhà đầu tư. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy tốc độ ra quyết định của cơ quan quản lý là yếu tố cạnh tranh không kém phần quan trọng so với ưu đãi thuế hay chi phí.

Bốn là, truyền thông bài bản về các thương vụ đầu tiên. Những giao dịch đầu tiên tại Trung tâm là “sản phẩm chứng minh” để tạo niềm tin cho làn sóng nhà đầu tư tiếp theo, đặc biệt khi gắn với dự án hạ tầng trọng điểm hoặc nhà đầu tư quốc tế uy tín.

Theo TS. Lê Minh Nghĩa, con đường đi từ “hoàn thiện cơ chế” sang “tạo giao dịch thực chất” không nằm ở việc chờ đợi sự hoàn hảo, mà ở việc triển khai song song, vừa làm vừa điều chỉnh. Nếu chọn đúng trọng tâm, mốc tháng 11 là khả thi.

Phương Hà