Vì sao Trung Quốc có thể chịu được khủng hoảng năng lượng mà không cần eo biển Hormuz?

Hôm 1/4, Reuters dẫn các số liệu phân tích cho thấy một thực tại: Trung Quốc - quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới qua eo biển Hormuz lại là một trong những nước có vị thế tốt nhất để vượt qua khủng hoảng năng lượng khi tuyến đường thủy trọng yếu này bị phong tỏa .

Trung Quốc tiêu thụ một lượng dầu khổng lồ từ Vịnh Ba Tư và nhập khẩu từ khu vực này gần bằng tổng lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc cộng lại.

Có những nguyên nhân sau đây khiến Trung Quốc có thể vượt qua cuộc khủng hoảng lần này.

Sự bùng nổ của xe điện

Vào cuối năm 2020, Bắc Kinh đã đặt mục tiêu doanh số bán xe điện đạt 20% tổng số xe mới bán ra vào năm 2025. Đến năm ngoái, doanh số này đã đạt một nửa tổng số xe mới.

Sự bùng nổ bất ngờ của xe điện đồng nghĩa với việc mức tiêu thụ nhiên liệu của Trung Quốc đã đạt đỉnh sau nhiều thập kỷ tăng trưởng chóng mặt. Quốc gia này đang đốt và nhập khẩu ít dầu hơn so với dự kiến chỉ vài năm trước.

Lượng dầu được xe điện thay thế vào năm ngoái gần bằng lượng dầu mà Trung Quốc nhập khẩu từ Ả Rập Xê Út, theo ước tính của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch.

Một tàu dầu của Trung Quốc

Lưới điện độc lập

Lưới điện của Trung Quốc gần như hoàn toàn được cung cấp năng lượng từ than đá (nhiệt điện) và năng lượng tái tạo (quang điện, phong điện…) đang phát triển nhanh chóng. Sự bùng nổ của năng lượng sạch, vượt xa cả mục tiêu của chính quyền Bắc Kinh đề ra đến mức hầu hết lượng điện năng dư thừa mà nền kinh tế cần mỗi năm đều được đáp ứng bằng năng lượng mặt trời hoặc năng lượng gió. Điều đó có nghĩa là nhập khẩu than đá giảm và nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) để sản xuất điện cũng giảm.

Đa dạng hóa nguồn cung dầu mỏ

Trung Quốc nhập khẩu rất nhiều dầu mỏ, nhưng trái ngược với các nước nhập khẩu lớn khác ở châu Á, nước này cẩn thận duy trì sự độc lập với bất kỳ nhà cung cấp nào. Trung Quốc đã đa dạng hóa nguồn cung dầu mỏ của mình.

Không có một nguồn cung dầu nào chiếm đến 20% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc.

Trung Quốc cũng chuyển một phần lượng dầu nhập khẩu đó vào các bể chứa của kho dự trữ dầu chiến lược của mình. Không ai biết chính xác quy mô của kho dự trữ là bao nhiêu, nhưng kết hợp với lượng dự trữ của các nhà máy lọc dầu thương mại, Trung Quốc có đủ dầu dự trữ để thay thế lượng dầu nhập khẩu qua eo biển Hormuz trong khoảng 7 tháng theo một số ước tính.

Sản lượng khai thác dầu mỏ trong nước đang tăng trưởng

Năm ngoái, Trung Quốc sản xuất 4,3 triệu thùng dầu mỗi ngày, một kỷ lục mới, tương đương khoảng 40% tổng lượng dầu nhập khẩu. Tuy nhiên, trữ lượng dầu đang cạn kiệt và Trung Quốc khó có thể lặp lại sự bùng nổ của ngành công nghiệp dầu đá phiến của Mỹ.

Tuy nhiên, khí đốt lại là một câu chuyện khác. Sản lượng trong nước đang tăng trưởng đủ nhanh, kết hợp với khí đốt nhập khẩu qua đường ống, Trung Quốc thực tế đang nhập khẩu ít khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) hơn so với năm 2020.

Sản lượng khí đốt của Trung Quốc đã theo kịp sự gia tăng của hoạt động tiêu thụ.

Eo biển Hormuz chiến lược

Mạng lưới đường ống dẫn dầu và khí đến từ nhiều nơi

Mạng lưới đường ống của Trung Quốc cho phép nước này đa dạng hóa nguồn cung, giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu đường biển và cho phép Bắc Kinh lấy nguồn dầu khí từ Nga, khu vực Trung Á và qua ngả Myanmar. Các kế hoạch đầy tham vọng đã được đề xuất cho một đường ống dẫn khí đốt Nga-Trung khác có tên "Sức mạnh Siberia 2" - tuy nhiên phải mất nhiều năm nữa nó mới hoàn thành.

Nhập khẩu khí đốt qua đường ống của Trung Quốc đã tăng đều đặn kể từ khi dự án đường ống "Sức mạnh Siberia" đi vào hoạt động.

Các nước láng giềng như Nhật Bản hay Hàn Quốc không có lợi thế địa lý tương tự.

Một tương lai an toàn hơn

Trong nhiều thập kỷ, sự tăng trưởng của Trung Quốc được thúc đẩy bởi nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu từ nước ngoài, đặc biệt là dầu thô. Nhưng nhờ sự bùng nổ của xe điện, Trung Quốc đang dần tách rời động lực tăng trưởng khỏi dầu mỏ nhập từ nước ngoài.

“Nhu cầu dầu mỏ của Trung Quốc có khả năng đạt đỉnh điểm trong năm nay và giảm dần sau đó. Vì vậy, mặc dù tỷ lệ nhập khẩu sẽ vẫn cao, nhưng tình hình khó có thể xấu đi” - ông Chen Lin, phó chủ tịch nghiên cứu dầu khí tại Rystad Energy nhận định với Reuters.

Một mẫu xe điệ̣n của Trung Quốc. Bùng nổ làn sóng sử dụng xe điện khiến lượng tiêu thụ các sản phẩm từ dầu mỏ của Trung Quốc giảm mạnh

Anh Duy (Theo Reuters)