Để tài nguyên đất thực sự là nguồn lực phát triển

Sau sắp xếp, không gian phát triển của Bắc Ninh được mở rộng đáng kể. Trong bối cảnh đó, việc nhìn nhận đất đai như một nguồn lực phát triển đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Những năm gần đây, số thu từ đất đai chiếm khoảng 1/3 tổng thu ngân sách nội địa. Chỉ tính riêng 3 tháng đầu năm 2026, nguồn thu từ tiền sử dụng đất tại Bắc Ninh tăng gấp 2,04 lần cùng kỳ năm trước, góp phần đưa tổng thu ngân sách nội địa trên địa bàn tỉnh đạt 48% dự toán năm cho thấy vai trò ngày càng rõ của số thu từ đấu giá quyền sử dụng đất trong cơ cấu tài chính địa phương.

Nếu như trước đây, giá trị đất đai chủ yếu gắn với vị trí sẵn có, thì hiện nay, hạ tầng đang trở thành yếu tố quyết định giá trị đất. Thực tế tại nhiều khu vực cho thấy chỉ cần một tuyến đường được mở, giá trị sử dụng đất đã thay đổi nhanh chóng. Những vùng đất nông nghiệp dần trở thành vị trí tiềm năng cho phát triển đô thị, dịch vụ, logistics.

Trên địa bàn Bắc Ninh, nhiều dự án lớn, có tính liên kết cao như Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường kết nối sân bay với Thủ đô Hà Nội, đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội… đang được triển khai. Những công trình này sẽ mở ra dư địa phát triển mới, tạo ra một trục phát triển, kéo theo sự hình thành của hàng loạt quỹ đất hai bên tuyến. Nếu được quy hoạch bài bản, đây có thể trở thành nền tảng cho những không gian kinh tế mới có giá trị gia tăng cao.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra những vấn đề cần giải quyết. Đó là quỹ đất mới hình thành sẽ được sử dụng theo hướng nào? Thực tế ở một số nơi cho thấy, nếu thiếu kiểm soát, quỹ đất dễ bị cuốn vào tình trạng phân lô hoặc phát triển nóng, dẫn đến lãng phí nguồn lực.

Có thể thấy, việc khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên đất đai không đơn thuần là chuyển đổi mục đích sử dụng hay tăng thu ngân sách. Để tài nguyên đất đai thực sự trở thành nguồn lực cho sự phát triển chung trước hết phải xây dựng và công khai hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai. Cùng với đó, quy hoạch phải đi trước một bước. Đặc biệt tại các khu vực chịu tác động của Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và các tuyến kết nối như Gia Bình, Lương Tài, Thuận Thành, Từ Sơn, Phù Khê… cần xác định rõ chức năng sử dụng từng khu đất công nghiệp, đô thị, dịch vụ hay nông nghiệp công nghệ cao góp phần quyết định hiệu quả khai thác trong dài hạn. Mặt khác cần kiểm soát chặt chuyển đổi mục đích sử dụng đất tránh tình trạng đầu cơ, phát triển nóng và lãng phí.

Trong không gian phát triển mới, nguồn lực đất đai chỉ thực sự “sinh lợi” khi được đặt đúng chỗ, khai thác đúng cách và quản lý minh bạch, góp phần đưa Bắc Ninh tăng trưởng bền vững.

Dương Hoàn