Vì sao gọi là bún quậy?

Theo nhiều tài liệu về ẩm thực và thông tin từ những người gắn bó lâu năm với nghề làm bún tại Phú Quốc, tên gọi “bún quậy” xuất phát từ hành động “quậy” bát nước chấm trước khi ăn.

Khác với nhiều món bún khác vốn có nước chấm được pha sẵn, khi thưởng thức bún quậy, thực khách sẽ tự pha nước chấm theo khẩu vị của mình. Các nguyên liệu cơ bản gồm muối, đường, bột ngọt, tiêu, quất (tắc) và ớt tươi được cho vào bát nhỏ rồi dùng thìa khuấy hoặc “quậy” thật mạnh cho đến khi các gia vị hòa quyện, tạo thành hỗn hợp sánh nhẹ. Chính thao tác này đã tạo nên tên gọi dân dã “bún quậy”.

Không chỉ đơn thuần là pha nước chấm, việc “quậy” còn được xem là một phần của trải nghiệm ẩm thực, giúp mỗi người tự điều chỉnh vị mặn, ngọt, chua, cay theo sở thích.

Tên gọi “bún quậy” xuất phát từ hành động “quậy” bát nước chấm trước khi ăn. (Ảnh: Báo Sài Gòn Tiếp Thị)

Nguồn gốc của bún quậy

Bún quậy được cho là có nguồn gốc từ những làng chài ven biển Phú Quốc. Ban đầu, đây là món ăn bình dân phục vụ ngư dân sau những chuyến đánh bắt dài ngày. Nhờ nguồn hải sản tươi sống dồi dào, người dân tận dụng cá, tôm và mực vừa đánh bắt để chế biến thành món ăn nóng hổi, giàu dinh dưỡng.

Theo thời gian, món ăn được cải tiến về cách chế biến và trình bày nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần sử dụng nguyên liệu tươi, chế biến ngay trong ngày. Đến nay, bún quậy đã trở thành một trong những món ăn được nhiều du khách tìm thưởng thức khi đặt chân đến đảo ngọc.

Những điểm đặc trưng của món bún quậy

Điểm khác biệt lớn nhất của bún quậy so với nhiều món bún nước khác là phần chả hải sản được làm hoàn toàn từ nguyên liệu tươi.

Tôm và cá sau khi làm sạch sẽ được xay nhuyễn, quết thủ công hoặc bằng máy đến khi đạt độ dai tự nhiên mà không cần phụ gia tạo giòn. Khi khách gọi món, đầu bếp mới phết từng lớp chả trực tiếp lên thành tô rồi chan nước dùng đang sôi để chả chín ngay tại chỗ. Cách làm này giúp giữ được vị ngọt tự nhiên và độ tươi của hải sản.

Đầu bếp sẽ phết từng lớp chả trực tiếp lên thành tô rồi chan nước dùng đang sôi để chả chín ngay tại chỗ. (Ảnh: Bách Hóa xanh)

Không giống nhiều món bún sử dụng nước dùng ninh từ xương trong nhiều giờ, nước dùng của bún quậy thường được nấu từ xương cá và hải sản, tạo vị ngọt thanh tự nhiên.

Một điểm đặc trưng khác của bún quậy là sợi bún thường được làm ngay trong ngày. Nhiều quán vẫn duy trì quy trình ép bún tươi tại chỗ để đảm bảo độ mềm, dai vừa phải.

Sự phát triển mạnh mẽ của du lịch Phú Quốc trong nhiều năm qua đã giúp bún quậy được nhiều người biết đến hơn. Ngày nay, không chỉ xuất hiện tại Phú Quốc, món ăn này còn có mặt ở nhiều tỉnh, thành phố lớn như TP.HCM, Hà Nội hay Đà Nẵng.

Tuy nhiên, nhiều thực khách cho rằng hương vị bún quậy tại Phú Quốc vẫn có nét riêng nhờ nguồn hải sản tươi được khai thác ngay trong ngày và cách chế biến mang đậm dấu ấn địa phương.

Khánh Giao