Vì sao dự án đường ống khí đốt Nga - Trung Quốc rơi vào bế tắc?

Dự án đường ống khí đốt Power of Siberia 2 được kỳ vọng trở thành tuyến xuất khẩu khí đốt lớn nhất của Nga sang Trung Quốc. (Ảnh minh họa)

Trong bối cảnh Nga mất phần lớn thị trường châu Âu sau xung đột ở Ukraine, Trung Quốc đang tận dụng vị thế khách hàng lớn để đòi mức giá thấp hơn đáng kể, làm thay đổi cán cân quyền lực trong quan hệ năng lượng giữa hai nước.

Giá khí là nút thắt lớn nhất

Nga muốn Power of Siberia 2 trở thành kênh thay thế lượng khí từng xuất sang châu Âu, với công suất dự kiến khoảng 50 tỷ m³ mỗi năm. Tuy nhiên, Trung Quốc chỉ chấp nhận ký kết nếu được mua khí với mức giá gần tương đương giá bán trong thị trường nội địa Nga, thấp hơn đáng kể so với giá xuất khẩu mà Moscow mong muốn.

Điều này khiến các cuộc đàm phán kéo dài nhiều năm vẫn chưa đạt được bước đột phá.

Trung Quốc có nhiều lựa chọn hơn

Khác với châu Âu trước đây, Trung Quốc không phụ thuộc hoàn toàn vào khí đốt Nga. Bắc Kinh đang đa dạng hóa nguồn cung từ: LNG nhập khẩu từ Qatar, Australia, Mỹ và Nga. Khí đốt đường ống từ Trung Á. Tuyến Power of Siberia hiện hữu. Mở rộng công suất tiếp nhận LNG để tăng tính linh hoạt trong nhập khẩu.

Nhờ có nhiều nguồn thay thế, Trung Quốc không chịu áp lực phải sớm chấp nhận các điều kiện của Nga, qua đó có vị thế đàm phán thuận lợi hơn.

Nga cần thị trường Trung Quốc hơn trước

Sau khi xuất khẩu khí sang châu Âu sụt giảm mạnh, Nga buộc phải chuyển trọng tâm sang châu Á. Đối với Gazprom, Power of Siberia 2 là dự án chiến lược giúp bù đắp doanh thu và tận dụng nguồn khí từ Tây Siberia vốn trước đây phục vụ thị trường châu Âu.

Tuy nhiên, việc phụ thuộc nhiều hơn vào một khách hàng lớn cũng khiến Nga mất dần lợi thế trong đàm phán. Thực tế này phản ánh sự thay đổi trong quan hệ kinh tế giữa hai nước, khi Trung Quốc ngày càng giữ vai trò chi phối hơn.

Ảnh hưởng đến thị trường LNG

Việc dự án Power of Siberia 2 chậm triển khai đồng nghĩa Trung Quốc sẽ tiếp tục duy trì chiến lược nhập khẩu LNG với quy mô lớn để đáp ứng nhu cầu năng lượng.

Điều này giúp thị trường LNG toàn cầu tiếp tục giữ vai trò quan trọng, đồng thời tạo cơ hội cho các nhà xuất khẩu như Qatar, Úc và Mỹ. Trong khi đó, Nga cũng phải đẩy mạnh xuất khẩu LNG để bù đắp cho sự chậm trễ của các dự án đường ống.

Triển vọng

Khả năng dự án được triển khai vẫn còn, nhưng chỉ khi hai bên đạt được thỏa hiệp về giá và điều khoản thương mại. Trong ngắn hạn, nhiều chuyên gia nhận định tiến độ sẽ tiếp tục chậm do Trung Quốc chưa chịu áp lực về nguồn cung, còn Nga khó chấp nhận mức giá quá thấp.

Bế tắc của Power of Siberia 2 cho thấy yếu tố quyết định hiện nay không còn là kỹ thuật hay nhu cầu thị trường, mà là quyền lực đàm phán về giá. Khi Nga cần thị trường Trung Quốc nhiều hơn Trung Quốc cần khí đốt Nga, cán cân thương lượng đã thay đổi rõ rệt.

Đối với thị trường năng lượng toàn cầu, việc dự án tiếp tục trì hoãn sẽ duy trì nhu cầu LNG ở mức cao, đồng thời buộc Nga phải đa dạng hóa các kênh xuất khẩu trong khi tìm kiếm một thỏa thuận có lợi hơn với Bắc Kinh.

Nh.Thạch

AFP