Vì sao ai cũng mong có 'tứ quý'?

"Tứ quý" vốn xuất phát là một bộ trang trí biểu tượng của bốn mùa xuân, hạ, thu, đông, thường gắn với bốn loài cây biểu tượng là tùng, cúc, trúc, mai.

Quan niệm về "bộ tứ" là một quan niệm hình thành từ hàng nghìn năm qua ở phương Đông; trong dòng chảy đó, có biểu tượng "tứ quý".

PGS.TS Đinh Hồng Hải đã lý giải nguồn gốc ý nghĩa của biểu tượng này trong cuốn Những biểu tượng đặc trưng trong văn hóa truyền thống Việt Nam , Tập 1.

Theo đó, tứ quý là bốn mùa xuân, hạ, thu, đông. Lịch truyền thống mỗi năm có bốn mùa, mỗi mùa ba tháng, tháng thứ ba được gọi là "quý". Qua bốn quý là hết một năm. Về sau, quý cũng được gọi cho chu kỳ ba tháng.

Ngoài có ý nghĩa biểu tượng cho bốn mùa của trời đất, bộ tứ theo quan niệm phương Đông cũng là biểu hiện của sự đầy đủ, vững chắc, vĩnh cửu, hạnh phúc, như "tứ phương", "tứ trụ", "tứ đức".

Ở Việt Nam, bộ tứ còn được hình tượng hóa thành cụm biểu tượng "tứ bất tử" gồm bốn vị thần: Sơn Tinh, Chử Đồng Tử, Mẫu Liễu Hạnh và Thánh Gióng; hoặc tứ trấn gồm xứ Đông, xứ Nam, xứ Đoài, xứ Bắc.

Như vậy, xuất phát từ biểu tượng bốn mùa nhưng tứ quý trong quan niệm dân gian không chỉ là biểu tượng riêng của thời tiết mà trở thành biểu tượng của nhiều điều tốt lành khác.

Trong nghệ thuật trang trí, tứ quý thường gắn với biểu tượng cây. Bộ tứ quý phổ biến là mai, trúc, cúc, tùng - đại diện bốn mùa xuân, hạ, thu, đông.

Mai tượng trưng cho sự thanh cao. Nhà nho xưa lúc đời hoạn nạn ví mình như cành mai nở trong gió đông, như một cách nói muốn giữ khí tiết thanh sạch.

Trúc tượng trưng cho tính cách ngay thẳng của người quân tử. Cúc là biểu tượng của lòng thủy chung. Tùng tượng trưng cho khí phách của con người, dám đương đầu với phong ba, bão tố. Kể cả trong mùa đông lạnh giá, lá cây tùng vẫn giữ sắc xanh tươi.

Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews

Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.

Trân trọng.

Phan Chi