VCCI kiến nghị doanh nghiệp thu mua phế liệu khai và nộp thuế thay hộ kinh doanh

Ngành tái chế đối mặt nhiều vướng mắc về thuế và nguồn cung phế liệu

Trả lời Công văn số 2878/BTC-CT ngày 11/3/2026 của Bộ Tài chính về việc góp ý Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, ngành công nghiệp tái chế đang giữ vai trò nòng cốt trong nền kinh tế tuần hoàn và phù hợp với chiến lược phát triển bền vững của Đảng và Nhà nước.

Trong chuỗi giá trị tái chế, lực lượng thu gom ve chai, đồng nát đóng vai trò quan trọng trong việc thu gom, phân loại phế liệu ban đầu. Tuy nhiên, do phần lớn là cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ, trình độ hiểu biết pháp luật còn hạn chế nên thường lo ngại các rủi ro liên quan đến nghĩa vụ thuế, hóa đơn và kê khai thuế.

Thực trạng này gây khó khăn cho nhiều bên tham gia thị trường. Đối với các cá nhân thu gom phế liệu, họ luôn đối mặt với nguy cơ không tuân thủ quy định về thuế và hóa đơn nhưng không có khả năng khắc phục, dẫn tới xu hướng ưu tiên bán cho các làng nghề phi chính thức.

Đối với doanh nghiệp, việc khó tiếp cận nguồn phế liệu trong nước khiến hoạt động sản xuất sản phẩm tái chế gặp nhiều trở ngại. Trong bối cảnh yêu cầu về tỷ lệ tái chế trong sản phẩm ngày càng cao ở cả thị trường trong nước và quốc tế, doanh nghiệp có nguy cơ mất các đơn hàng lớn và ảnh hưởng lâu dài tới ngành công nghiệp tái chế.

Ảnh minh họa.

Trong khi đó, Nhà nước cũng gặp khó khăn trong việc thu thuế từ lĩnh vực này, đồng thời nguồn phế liệu trong nước không được tái chế hiệu quả, gây lãng phí tài nguyên và ô nhiễm môi trường.

Do vậy, để tạo thuận lợi cho sự phát triển của ngành công nghiệp tái chế và nền kinh tế tuần hoàn, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung tổ chức ký hợp đồng thu mua phế liệu với hộ, cá nhân kinh doanh vào Điều 22.2 về tổ chức có trách nhiệm khai thay và nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh.

Đề xuất giữ hiệu lực Nghị định 117/2025/NĐ-CP để tránh khoảng trống pháp lý

Liên quan đến trách nhiệm khấu trừ, nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh của nền tảng số, VCCI cho biết Điều 43 và Điều 44 của dự thảo quy định nền tảng số có trách nhiệm nộp thay thuế cho hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng, đồng thời bãi bỏ quy định tại Nghị định 117/2025/NĐ-CP.

Tuy nhiên, theo phản ánh của doanh nghiệp, việc chỉ quy định chung như dự thảo trong khi bãi bỏ Nghị định 117/2025/NĐ-CP là chưa phù hợp.

VCCI cho rằng khoản thuế mà nền tảng số khấu trừ từ hộ, cá nhân kinh doanh có bản chất là thuế khấu trừ tại nguồn, mang tính “tạm thu, tạm nộp”. Trong khi đó, Nghị định 117/2025/NĐ-CP đã quy định tương đối đầy đủ về trách nhiệm của các bên và tỷ lệ khấu trừ cụ thể để nền tảng số thuận lợi xác định, thực hiện nghĩa vụ thuế.

Nếu áp dụng theo dự thảo, căn cứ vào pháp luật chuyên ngành trong khi Luật Thuế giá trị gia tăng và các văn bản hướng dẫn chưa quy định cụ thể mức thuế suất, các nền tảng số sẽ gặp khó khăn trong xác định mức thuế khấu trừ, đặc biệt với các loại hàng hóa, dịch vụ đa dạng trên nền tảng.

Do đó, VCCI đề xuất hai phương án. Phương án thứ nhất là bổ sung quy định cụ thể về tỷ lệ phần trăm trên doanh thu của từng giao dịch để xác định số thuế khấu trừ tại Điều 44.2, theo hướng tương tự Điều 5.2 Nghị định 117/2025/NĐ-CP.

Phương án thứ hai là tiếp tục duy trì hiệu lực của Nghị định 117/2025/NĐ-CP cho tới khi có đầy đủ quy định cụ thể tại các văn bản hướng dẫn thuế chuyên ngành liên quan đến hoạt động thương mại điện tử.

Theo VCCI, điều này là cần thiết bởi Dự thảo hiện đang bãi bỏ hoàn toàn hiệu lực của Nghị định 117/2025/NĐ-CP nhưng chưa có quy định thay thế cụ thể, có thể tạo ra khoảng trống pháp lý.

Ngoài các nội dung trên, VCCI cũng góp ý thêm về công khai thông tin người nộp thuế, định dạng dữ liệu công khai, đăng ký và sử dụng mã số thuế, thời điểm tính thuế đối với chuyển nhượng vốn cùng một số nội dung khác.

Minh Thu