'Vàng tặc' vẫn lộng hành ở Hố Nước

Xe múc, máy móc thiết bị phục vụ khai thác vàng trái phép tại Hố Nước.

Đại công trường giữa rừng

Sau khi tiếp nhận thông tin phản ánh, chúng tôi tiếp cận khu vực bãi vàng Hố Nước bằng con đường đất xuyên qua các đồi keo. Từ khoảng cách khá xa, tiếng máy nổ đã vang dội cả một góc rừng, phá vỡ sự tĩnh lặng vốn có của khu vực miền núi.

Khi phát hiện có người lạ, một số đối tượng đang làm việc trong các hầm vàng lập tức rời khỏi vị trí, chạy lên đồi cao lẩn trốn. Tuy nhiên, những gì để lại tại hiện trường đủ để phác họa toàn bộ quy mô hoạt động khai thác trái phép nơi đây.

Một khu vực rộng lớn bị đào xới nham nhở, đất đá lộ thiên, nhiều điểm sạt lở tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Hàng loạt hầm vàng được khoét sâu vào lòng núi, có hầm sâu hàng chục mét, tối om, chỉ được chống đỡ bằng những thanh gỗ thô sơ. Bên trong các hầm, hệ thống dây điện, ống dẫn nước, ròng rọc vận chuyển được lắp đặt dày đặc. Nhiều xe rùa, máy khoan, máy nén khí vẫn còn để nguyên tại chỗ. Tại các miệng hầm, lều bạt được dựng lên làm nơi sinh hoạt, nghỉ ngơi của các đối tượng.

Đáng chú ý, tại một số vị trí, các đối tượng còn đưa cả máy múc vào tận nơi để mở rộng miệng hầm, xúc đất đá. Ngoài ra, máy phát điện được bố trí để phục vụ toàn bộ hoạt động khai thác. Từ trên cao nhìn xuống, cả khu vực Hố Nước như bị “băm nát”, địa hình bị biến dạng nghiêm trọng. Những hố sâu, bãi thải đất đá, bể chứa nước phục vụ đãi vàng xuất hiện dày đặc, cho thấy hoạt động khai thác đã diễn ra trong thời gian dài, không phải nhất thời.

Theo người dân địa phương, việc khai thác vàng tại đây diễn ra công khai suốt nhiều ngày qua, thậm chí vào ban ngày, với tiếng máy móc hoạt động liên tục. Không khó để nhận ra rằng, với hệ thống hầm đào sâu, máy móc cơ giới và lán trại quy mô, hoạt động tại Hố Nước không còn là khai thác nhỏ lẻ, tự phát, mà đã mang tính tổ chức, có đầu tư.

Trao đổi với phóng viên, ông Dương Đức Lin - Chủ tịch UBND xã Thạnh Bình, thừa nhận tình trạng khai thác vàng trái phép trên địa bàn đã tồn tại từ lâu. Từ sau ngày 1-7-2025, địa phương đã phối hợp tổ chức nhiều đợt truy quét, đồng thời ban hành nghị quyết chuyên đề về quản lý khoáng sản. Tuy nhiên, theo ông Lin, các đối tượng thường hoạt động nhỏ lẻ, khi lực lượng chức năng tiếp cận thì nhanh chóng bỏ chạy vào rừng, sau đó quay lại tiếp tục khai thác khi lực lượng rút đi.

Lý giải này phản ánh phần nào thực tế khó khăn trong công tác quản lý địa bàn rộng, hiểm trở. Tuy nhiên, trước những gì đang diễn ra tại Hố Nước, câu hỏi đặt ra là: Liệu có thể xem đây chỉ là hoạt động “nhỏ lẻ”?

Bởi, việc đưa được máy múc, máy phát điện, máy khoan và nhiều thiết bị nặng vào khu vực rừng sâu không thể diễn ra trong ngày một ngày hai. Sau khi được phóng viên cung cấp hình ảnh, clip về hoạt động khai thác quy mô lớn, lãnh đạo xã cho biết sẽ chỉ đạo lực lượng kiểm tra, xử lý.

Nhiều hầm vàng đào sâu vào trong núi tại Hố Nước và lán trại của các đối tượng khai thác vàng trái phép.

Lỗ hổng quản lý và yêu cầu xử lý dứt điểm

Điều đáng nói cũng tại khu vực này, cuối tháng 3 vừa qua, Chuyên đề Công an TP Đà Nẵng đã có bài phản ánh về tình trạng khai thác vàng trái phép. Sau khi báo đăng, Ban Nội chính Thành ủy Đà Nẵng đã có công văn gửi Đảng ủy xã Thạnh Bình báo cáo cụ thể kết quả lãnh đạo, chỉ đạo; kết quả của hệ thống chính trị xã hội khi liên tục để xảy ra tình hình phức tạp về khai thác vàng trái phép, gây thất thoát tài nguyên trên địa bàn xã…

Thế nhưng sau thời gian quay trở lại, sự việc vẫn cứ tiếp diễn. Thực tế tại đây cho thấy một nghịch lý: trong khi các lực lượng chức năng cho biết liên tục tổ chức truy quét, thì hoạt động khai thác trái phép vẫn tái diễn, thậm chí ngày càng tinh vi và quy mô hơn. Điều này không chỉ gây thất thoát tài nguyên, mà còn kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng như phá rừng, sạt lở đất, ô nhiễm môi trường và mất an ninh trật tự khu vực.

Quan trọng hơn, việc vi phạm diễn ra công khai, kéo dài, bất chấp phản ánh của báo chí và chỉ đạo của cơ quan chức năng, đang làm dấy lên nghi ngại trong dư luận về hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở. Rõ ràng, nếu chỉ dừng lại ở các đợt truy quét mang tính thời điểm, thiếu giải pháp căn cơ và lâu dài, thì tình trạng “đuổi – chạy – quay lại” sẽ còn tiếp diễn.

Để xử lý dứt điểm, thiết nghĩ chính quyền địa phương cùng các cơ quan chức năng cần có những giải pháp mạnh tay hơn: kiểm soát chặt đường vào khu vực, ngăn chặn từ gốc việc vận chuyển máy móc, nhiên liệu; xử lý nghiêm các đối tượng tổ chức, cầm đầu; đồng thời làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan nếu để xảy ra tình trạng kéo dài. Bên cạnh đó, cần tăng cường vai trò giám sát của cộng đồng, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân không tiếp tay cho hoạt động khai thác trái phép.

Có thể thấy việc khai thác vàng ở Hố Nước không phải là trường hợp cá biệt. Nhưng nếu không xử lý dứt điểm, đây sẽ tiếp tục là “điểm nóng” về khai thác khoáng sản trái phép, nơi tài nguyên bị tận thu, môi trường bị tàn phá và pháp luật bị xem nhẹ. Khi những “đại công trường” trái phép vẫn ngang nhiên tồn tại giữa rừng, thì câu chuyện không còn dừng ở việc “khó quản”, mà là yêu cầu phải nhìn thẳng vào những lỗ hổng trong quản lý để có giải pháp thực chất, hiệu quả hơn.

TRẦN TÂN