Ứng dụng công nghệ trong bảo đảm an toàn hồ, đập mùa mưa lũ

Cán bộ Công ty TNHH Quản lý thủy nông Điện Biên kiểm tra trạm quan trắc mực nước tự động được lắp đặt tại đập đầu mối sông Nậm Rốm. Ảnh: Nhật Oanh

Xác định hạ tầng kỹ thuật đồng bộ tại từng công trình là nền tảng cốt lõi để áp dụng công nghệ vào quản lý, đảm bảo an toàn hồ đập, tỉnh đã từng bước đầu tư hiện đại hóa hệ thống quan trắc. Hiện nay, các hồ chứa trọng điểm như: Pa Khoang, Nậm Khẩu Hu, Bồ Hóng, Hồng Sạt, Sái Lương, Bản Ban và Huổi Trạng Tai đã được trang bị hệ thống quan trắc khí tượng thủy văn chuyên dùng tự động.

Hệ thống bao gồm đồng bộ các thiết bị đo mưa tự động, đo mực nước, đo độ mở cống, trạm đo mưa lưu vực cùng trạm giám sát trung tâm kết hợp cảnh báo sự cố đầu mối đặt ngay tại nhà quản lý. Việc tự động hóa giúp số liệu thủy văn được đo đạc, cập nhật nhanh chóng và chính xác. Từ dữ liệu này, cán bộ quản lý chủ động nhập lên website của Cục Thủy lợi. Từ đó loại bỏ thao tác đo thủ công, đồng thời tạo điều kiện theo dõi, đối chiếu liên thông với diễn biến mực nước của các hồ chứa khác trên địa bàn tỉnh cũng như trên toàn quốc.

Ông Đặng Văn Khánh, Cụm trưởng Cụm thủy nông Nậm Khẩu Hu cho biết: “Hệ thống quan trắc tự động, giúp chúng tôi nắm bắt chính xác diễn biến lượng mưa, mực nước hồ theo thời gian thực mà không còn phải đi đo thủ công trong mưa lũ. Việc cập nhật số liệu lên hệ thống chung của Cục Thủy lợi đã giúp đơn vị dễ dàng theo dõi, đánh giá “bức tranh” thủy văn tổng thể cùng các hồ chứa khác. Nhờ đó, công tác điều tiết, vận hành hồ đập được thực hiện chủ động, bài bản và giảm thiểu tối đa rủi ro thiên tai”.

Cùng với hạ tầng quan trắc tại các hồ chứa, mạng lưới giám sát mực nước tự động tại lưu vực sông Nậm Rốm cũng đang từng bước đưa vào triển khai thí điểm. Hoạt động này nằm trong khuôn khổ Dự án “Quản lý đa thiên tai lưu vực sông Nậm Rốm nhằm bảo vệ dân sinh, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Điện Biên”, do Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) tài trợ nguồn vốn vay.

Trong giai đoạn này, hai trạm quan trắc mực nước tự động được lắp đặt tại đập đầu mối sông Nậm Rốm và đập dâng sông Nậm Rốm. Mỗi trạm được trang bị cảm biến đo mực nước thủy tĩnh, gửi dữ liệu liên tục về phần mềm quản lý số liệu quan trắc đặt tại Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh. Để đảm bảo vận hành ổn định trong các điều kiện thời tiết khắc nghiệt, mỗi trạm trang bị 4 tấm pin mặt trời công suất 300W cấp điện cho cảm biến, hệ thống tủ điện điều khiển ngoài trời/trong nhà và 2 camera giám sát 360o ngoài trời, kết hợp cùng nguồn điện lưới dự phòng cho những ngày mưa kéo dài.

Dù mới dừng ở quy mô thí điểm tại các điểm xung yếu, song việc vận hành đúng quy trình bước đầu đã phát huy hiệu quả. Đây vừa là cơ sở để bảo đảm tính chính xác, liên tục của số liệu thủy văn theo thời gian thực phục vụ cảnh báo ngập lụt và điều tiết công trình; đồng thời là bước chạy đà quan trọng để ngành chức năng đánh giá, rút kinh nghiệm trước khi hướng tới mục tiêu hiện đại hóa đồng bộ toàn bộ hệ thống vận hành hồ đập trên địa bàn.

Ông Phạm Hồng Hà, Phó Trưởng phòng Kế hoạch kỹ thuật, Công ty TNHH Quản lý thủy nông Điện Biên cho biết: “Giai đoạn thí điểm này là cơ hội tốt để đội ngũ cán bộ kỹ thuật tiếp cận, làm chủ thiết bị hiện đại và chuẩn hóa quy trình phân tích dữ liệu tự động. Việc thiết bị vận hành ổn định ngay cả trong điều kiện mưa gió kéo dài giúp lực lượng vận hành bớt vất vả, đồng thời tạo tiền đề để đơn vị sẵn sàng tiếp nhận, quản lý khi hệ thống được nhân rộng toàn tuyến”.

Việc từng bước đưa công nghệ số và hệ thống quan trắc tự động vào quản lý hồ đập không chỉ giải quyết bài toán an toàn trước mắt trong mùa mưa lũ, mà còn tạo nền móng vững chắc cho chiến lược chuyển đổi số ngành thủy lợi Điện Biên. Mở rộng ứng dụng công nghệ, tiến tới quản lý thủy lợi thông minh sẽ là “chìa khóa” giúp địa phương chủ động ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Nhật Oanh