Ukraine tung 'sát thủ UAV' bí ẩn của Mỹ ra chiến trường

Không quân Ukraine dường như đã lần đầu đưa vào thực chiến hệ thống chống máy bay không người lái Tempest do Mỹ phát triển, theo một đoạn video xuất hiện trong clip chúc mừng năm mới đầu 2026. Nếu được xác nhận, đây sẽ là một trong những lần triển khai sớm nhất của khái niệm phòng không cơ động “bắn và rút lui” do Mỹ thiết kế.

Đoạn video do Trung tâm Chỉ huy Không quân Ukraine đăng trên Facebook ngày 1/1/2026 cho thấy, một phương tiện phòng không di động nhỏ gọn hoạt động ban đêm, phóng tên lửa đánh chặn và phá hủy một mục tiêu trên không, được cho là UAV Nga đang tiếp cận.

Mặc dù, Kiev không công bố tên hệ thống nhưng nhiều nhà phân tích cho rằng, phương tiện trong video phù hợp với cấu hình Tempest - hệ thống chống UAV mới do công ty quốc phòng Mỹ V2X phát triển, mới được giới thiệu rộng rãi vài tháng trước đó.

Video cho thấy, một phương tiện dạng buggy hoặc xe chiến thuật hạng nhẹ, dừng trong thời gian ngắn để phóng tên lửa lên bầu trời đêm, rồi nhanh chóng rời vị trí. Vụ nổ xảy ra ở khoảng cách xa, phù hợp với kịch bản đánh chặn UAV tầm trung, trong khi việc công bố hình ảnh mà không kèm thông tin chi tiết, được xem là cách Ukraine thường áp dụng khi giới thiệu vũ khí nhạy cảm.

Hệ thống Tempest là nền tảng chống UAV cơ động cao, vận hành theo nguyên tắc “bắn rồi quên”, kết hợp khung xe thương mại cải tiến, hai bệ phóng tên lửa và bộ cảm biến tích hợp để phát hiện, theo dõi và tiêu diệt UAV loại 2 - 3 trong môi trường gây nhiễu điện tử mạnh.

Điểm then chốt trong triết lý thiết kế của Tempest là giảm tối đa thời gian lộ diện. Sau khi khai hỏa, kíp chiến đấu có thể rời khỏi vị trí ngay lập tức, hạn chế nguy cơ bị phản pháo hoặc tấn công bằng UAV cảm tử - một mối đe dọa thường trực trên chiến trường Ukraine hiện nay.

Tại triển lãm AUSA 2025, V2X mô tả Tempest như một “nhóm hỏa lực di động chống UAV”, được tối ưu cho việc triển khai nhanh, sử dụng nền tảng thương mại sẵn có, hoạt động hiệu quả ngay cả khi GPS và liên lạc bị suy giảm do tác chiến điện tử.

Hơn thế nữa, một manh mối kỹ thuật then chốt của Tempest là tên lửa đánh chặn. Dù V2X chưa xác nhận, nhiều đánh giá cho rằng hệ thống có thể sử dụng AGM-114L Longbow Hellfire - biến thể “bắn và quên” với đầu dò radar sóng milimét, cho phép phóng mà không cần dẫn đường liên tục.

Với đầu đạn khoảng 9 kg và tầm bắn phù hợp cho phòng thủ điểm, tên lửa kiểu Hellfire đặc biệt hiệu quả trước UAV tấn công một chiều như Shahed, các UAV trinh sát cỡ lớn và vũ khí bay lượn, đồng thời giảm nguy cơ mảnh vỡ rơi xuống khu vực dân cư hoặc hạ tầng trọng yếu.

Về mặt chiến thuật, Tempest lấp đầy khoảng trống quan trọng trong hệ thống phòng không nhiều lớp của Ukraine - nằm giữa súng máy, MANPADS giá rẻ và các hệ thống đánh chặn đắt tiền như Patriot, NASAMS hay IRIS-T. Điều này cho phép Ukraine bảo toàn tên lửa chiến lược để đối phó với các mối đe dọa nghiêm trọng hơn như tên lửa hành trình và đạn đạo.

Các thông tin công khai cho thấy, Tempest có thể tích hợp radar cỡ nhỏ trên xe, tập trung vào khâu bám bắt và tấn công mục tiêu thay vì giám sát toàn cảnh. Cách tiếp cận này phù hợp với mô hình phòng không mạng lưới của Ukraine, trong đó các đơn vị cơ động nhận dữ liệu từ các trạm radar khác trước khi tiến hành đánh chặn cuối cùng.

Dù Kiev và Washington chưa xác nhận số lượng hay khuôn khổ chuyển giao, việc Tempest xuất hiện trong video chính thức cho thấy ít nhất một hệ thống đã được đưa vào sử dụng cuối năm 2025. Điều này có thể phản ánh giai đoạn thử nghiệm ban đầu, hoặc báo hiệu Ukraine đang đẩy mạnh các giải pháp chống UAV cơ động, dựa trên nền tảng thương mại trong cuộc chiến tiêu hao kéo dài.

Lê Quang