Tỷ lệ mắc bệnh lupus ban đỏ ở phụ nữ cao gấp 9 lần nam giới

Các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt-Đức phẫu thuật thay khớp háng thành công cho nữ bệnh nhân bị tàn phế do bệnh lupus ban đỏ hệ thống. Ảnh: BVCC

Gánh nặng thầm lặng

Trong bối cảnh bệnh lupus ban đỏ hệ thống vẫn đang là một thách thức lớn đối với y học hiện đại, Hội Thấp Khớp học Việt Nam phối hợp cùng AstraZeneca Việt Nam đã tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề: “Kỷ nguyên mới trong điều trị lupus ban đỏ hệ thống - Cá thể hóa điều trị và hướng tới lui bệnh với Anifrolumab”.

Sự kiện không chỉ là diễn đàn học thuật nhằm cập nhật các tiến bộ khoa học mới nhất mà còn đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng trong hành trình nâng cao chất lượng chăm sóc, điều trị bệnh nhân lupus tại Việt Nam.

Hội thảo có sự tham gia của nhiều chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế cập nhật các thông tin về nhận thức, chẩn đoán và điều trị căn bệnh tự miễn phức tạp này. Các chuyên gia thảo luận, hướng đến mục tiêu cá thể hóa điều trị, giảm thiểu gánh nặng từ glucocorticoid (GC), hướng tới những chiến lược điều trị bền vững, hiệu quả hơn.

Các chuyên gia hàng đầu chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: PV

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Hùng, Phó Chủ tịch Hội Thấp Khớp học Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Cơ xương khớp (Bệnh viện Bạch Mai), lupus ban đỏ hệ thống là một bệnh tự miễn mạn tính, phức tạp, có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể như da, khớp, thận, tim và hệ thần kinh. Bệnh không chỉ gây tổn thương lâu dài mà còn có thể đe dọa tính mạng nếu không được kiểm soát hiệu quả.

Đáng chú ý, tỷ lệ mắc bệnh ở phụ nữ cao gấp 9 lần so với nam giới, đặc biệt trong độ tuổi từ 15 đến 45 - giai đoạn quan trọng của cuộc đời với nhiều kế hoạch học tập, sự nghiệp và gia đình.

Tuy nhiên, việc chẩn đoán lupus hiện nay vẫn còn nhiều thách thức. Các triệu chứng ban đầu thường mơ hồ, không đặc hiệu, dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác. Theo thông tin được chia sẻ tại hội thảo, thời gian trung bình để chẩn đoán bệnh có thể kéo dài tới 24 tháng. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều bệnh nhân chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển nặng với các tổn thương cơ quan khó hồi phục, gây ra gánh nặng không chỉ về thể chất mà còn về tâm lý và xã hội.

Các nghiên cứu cũng cho thấy, hoạt động của bệnh kéo dài, tổn thương tích lũy ngày càng tăng, làm giảm chất lượng cuộc sống của đa số bệnh nhân. Trong khi đó, các phương pháp điều trị truyền thống chủ yếu kiểm soát triệu chứng, chưa nhắm trúng các con đường miễn dịch cốt lõi của bệnh dẫn đến phụ thuộc glucocorticoid với nhiều tác dụng phụ nguy hiểm, làm tăng nguy cơ tổn thương và tử vong lâu dài. Điều này đặt ra nhu cầu cấp thiết phải tìm kiếm các giải pháp điều trị hiệu quả hơn, an toàn hơn và mang tính bền vững.

Trong bối cảnh đó, cộng đồng y khoa quốc tế đã dần chuyển sang hướng tiếp cận mới theo chiến lược Treat-to-Target (T2T) - đặt mục tiêu đạt được tình trạng lui bệnh hoặc hoạt động bệnh thấp như tiêu chí để đánh giá hiệu quả điều trị. Chiến lược tiếp cận này giúp giảm tổn thương cơ quan, kéo dài sự sống, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm thiểu phụ thuộc glucocorticoid.

Chuyển đổi chiến lược điều trị

Theo thông tin chia sẻ tại hội thảo, tính tới tháng 10-2025, Việt Nam vẫn chưa có liệu pháp điều trị đích nào được phê duyệt cho bệnh lupus ban đỏ hệ thống khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến. Tuy nhiên, bức tranh đó đang thay đổi với sự xuất hiện của các liệu pháp sinh học nhắm trúng cơ chế bệnh sinh đích mở ra cơ hội mới trong điều trị lupus, giúp kiểm soát hoạt động bệnh tốt hơn, nâng cao chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Giáo sư danh dự, Tiến sĩ-bác sĩ Yoshiya Tanaka, Bộ môn Điều trị Nhắm trúng đích Phân tử, Đại học Y tế Nghề nghiệp và Môi trường Nhật Bản chia sẻ, liệu pháp sinh học điều trị lupus là một bước tiến quan trọng trong chiến lược cá thể hóa điều trị, đặc biệt trong bối cảnh bệnh nhân châu Á có những đặc điểm lâm sàng khác biệt. Ông nhấn mạnh rằng việc chặn tín hiệu interferon type I có thể giúp kiểm soát hiệu quả hoạt động bệnh, giảm đợt bùng phát và hạn chế tổn thương nội tạng, từ đó đưa bệnh nhân tiến gần hơn tới mục tiêu lui bệnh dài hạn.

Cùng quan điểm, Giáo sư-Tiến sĩ Richard Furie, Trưởng bộ phận Thấp khớp của Northwell Health (Hoa Kỳ ) cho rằng, trong điều trị lupus ban đỏ hệ thống, với bằng chứng lâm sàng vững chắc từ các chương trình thử nghiệm lâm sàng bản lề của liệu pháp sinh học (như trong nghiên cứu Tulip, Anifrolumab) cho thấy, hiệu quả giảm hoạt động bệnh, giảm đợt bùng phát và giảm đáng kể việc phụ thuộc corticoid với hồ sơ an toàn phù hợp - một trong những thách thức lớn đối với bệnh nhân. Đây chính là giải pháp cá thể hóa điều trị, hướng tới mục tiêu lui bệnh bền vững, giúp bệnh nhân có thể sống tốt hơn, lâu hơn.

Ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc AstraZeneca Việt Nam nhấn mạnh, sự phức tạp của lupus ban đỏ hệ thống đòi hỏi phải có cách tiếp cận toàn diện và đổi mới. Hội thảo này góp phần nâng cao chất lượng của ngành Y tế Việt Nam, kiến tạo một môi trường chăm sóc sức khỏe hiện đại, nơi người bệnh lupus có thể tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến nhất, từ đó có được cuộc sống khỏe mạnh và trọn vẹn hơn.

Phan Tuấn