Tuyển sinh, đào tạo Ngành công nghệ chiến lược - STEM: Trường nghề trao 'chìa khóa' cho lao động trẻ

Một tiết học thực hành của sinh viên Trường Cao đẳng Quốc tế TPHCM. Ảnh: NTCC

Nhiều trường còn cử giảng viên ra nước ngoài học tập, tích lũy kinh nghiệm.

Đẩy mạnh hợp tác quốc tế

Tại Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh, trước khi đưa AI vào giảng dạy, nhà trường đã mời chuyên gia tập huấn ứng dụng AI trong quản lý, giáo dục và đào tạo cho cán bộ, giảng viên, nhân viên.

Cụ thể, giảng viên ứng dụng AI trong các nhóm ngành liên quan đến lập trình hệ thống trạm cơ điện tử, thiết kế khuôn mẫu và chẩn đoán xe điện. Khối văn phòng dùng AI để tổng hợp báo cáo, thiết kế hệ thống truyền thông, hỗ trợ xây dựng bài giảng, tạo slide và video đưa lên hệ thống LMS.

Ông Vũ Quang Khuê, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh, đánh giá AI giúp hoạt động dạy và học thuận tiện hơn. Nhờ AI, giảng viên tiết kiệm thời gian chuẩn bị bài giảng; thầy cô cũng dễ dàng nghiên cứu nội dung phức tạp một cách độc lập mà không cần đồng nghiệp hỗ trợ như trước.

“Trong lĩnh vực kỹ thuật, AI giống như một trợ lý giúp định hướng quy trình, trình tự thao tác kỹ năng nghề, gợi ý mã code để giải bài toán công nghệ, chứ không làm thay công việc thực tế của con người. Khi thiết kế bài giảng số trên LMS, giảng viên không cần dùng nhiều phần mềm chuyên biệt mà có thể sử dụng AI làm video minh họa, giải thích kiến thức khó để sinh viên dễ hình dung hơn.

Bên cạnh đó, AI hỗ trợ khai thác các phần mềm đào tạo robot, ô tô, chẩn đoán kỹ thuật và tạo cơ hội để thầy trò bước đầu tiếp cận công nghệ mới chưa được cập nhật hoặc mua bản quyền”, ông Vũ Quang Khuê giải thích thêm.

Mặt khác, để ứng dụng AI trong giáo dục phát huy hiệu quả, không thể chỉ dựa vào nỗ lực của nhà trường mà cần sự phối hợp từ các nguồn lực bên ngoài. Ông Vũ Quang Khuê cho biết: “Nhà trường đã nhận được hỗ trợ của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh trong tập huấn kỹ năng sử dụng công cụ AI, cũng như tham gia các chương trình, dự án chuyên sâu về ứng dụng AI trong từng ngành nghề cụ thể.

Song song đó, chúng tôi tận dụng lợi thế địa phương là nơi có nhiều khu công nghiệp, chủ động mời chuyên gia trong nước và nước ngoài từ doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh tham gia tập huấn, chia sẻ kinh nghiệm cho giảng viên. Đồng thời, nhà trường tạo điều kiện cho sinh viên thực tập và bảo vệ đồ án tại doanh nghiệp”.

Ông Nguyễn Duy Hà, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải và Logistics Bắc Ninh, tại một talkshow về kỹ năng cho sinh viên ngành Logistics, Trường ĐH Hữu Nghị. Ảnh: NVCC

Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh chủ động kết nối với chuyên gia nước ngoài để tập huấn trực tuyến. Nhà trường cũng khuyến khích giảng viên tham gia các nhóm nghiên cứu, tổ dự án quốc tế nhằm tăng cơ hội trao đổi, học hỏi từ chuyên gia và đồng nghiệp nước ngoài.

Tương tự, Trường Cao đẳng Quốc tế TPHCM chủ động liên kết với các trường đại học trong nước và quốc tế để trao đổi, tích lũy kinh nghiệm ứng dụng AI vào giảng dạy, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục. Ông Nguyễn Đăng Lý cho biết, nhà trường đã kết nối thành công với một số trường đại học ở Trung Quốc để ký kết hợp tác xây dựng và triển khai chương trình đào tạo nghề công nghệ cao cho bốn ngành mũi nhọn: Sản xuất robot, thiết bị bay không người lái (Drone), phát triển năng lượng xanh và trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong quá trình hợp tác, Trường Cao đẳng Quốc tế TPHCM chịu trách nhiệm đầu tư hạ tầng, phòng học và phòng thực hành; phía đối tác quốc tế tài trợ toàn bộ trang thiết bị, chuyên gia giảng dạy và cam kết tuyển dụng người học sau khi tốt nghiệp.

“Dự kiến tháng 11/2026, nhà trường sẽ cử đoàn công tác gồm Ban giám hiệu, đại diện các khoa, ngành và 4 sinh viên xuất sắc sang Trung Quốc tham gia tập huấn, tiếp nhận chuyển giao công nghệ. Hy vọng sự chuẩn bị kỹ càng về cơ sở vật chất, năng lực giảng viên và chương trình đào tạo mang tính quốc tế sẽ tạo bước đột phá cho nhà trường trong giai đoạn tới”, ông Nguyễn Đăng Lý thông tin thêm.

Sinh viên ngành Điện - Điện tử, Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh, thường xuyên tiếp xúc với hệ thống điều khiển, bảng mạch và thiết bị công nghiệp có nguồn gốc từ Hàn Quốc. Ảnh: NTCC

Góc nhìn của nhà tuyển dụng

Ở góc độ nhà tuyển dụng, ông Nguyễn Duy Hà, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải và Logistics Bắc Ninh, đánh giá cao việc các trường nghề nỗ lực kết nối với đội ngũ chuyên gia trong nước và nước ngoài để tích lũy kinh nghiệm ứng dụng AI.

Ông Hà nói: “Chủ động hội nhập trong giáo dục không chỉ giúp cập nhật kiến thức mà còn thúc đẩy nâng cao chương trình đào tạo, bám sát nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động trong nước và quốc tế. Ứng dụng AI cải thiện năng suất làm việc, chất lượng đầu ra nhân sự cũng được nâng lên rất nhiều. Tuy nhiên, để duy trì và phát huy hiệu quả đó, nhà trường phải đào tạo người học thực sự am hiểu và làm chủ AI, tránh tình trạng phụ thuộc hay giao phó hoàn toàn cho công nghệ, làm mất tư duy sáng tạo của con người”.

Từ thực tiễn tuyển dụng, ông Hà chỉ ra hạn chế lớn nhất của lao động trẻ là thiếu kỹ năng phản biện: “Người trẻ sử dụng AI thành thục nhưng không thể nghiễm nhiên công nhận mọi thông tin, kết quả AI đưa ra mà quên khâu kiểm chứng. Nhà trường khuyến khích sinh viên ứng dụng công nghệ theo đúng xu hướng dạy và học, song cũng cần trang bị cho các em khả năng tư duy, đặt câu hỏi phản biện, biết kiểm soát và sử dụng AI có trách nhiệm”.

Qua đó, ông Hà đề xuất nhà trường cần ban hành quy định chính thức về sử dụng AI minh bạch, xác định đây là công cụ hỗ trợ giảng dạy trực quan, giúp tiếp cận kiến thức chứ không thể thay thế kiến thức. Ngoài ra, cần thay đổi cách kiểm tra, đánh giá; thiết kế bài tập yêu cầu vận dụng tư duy để sinh viên hiểu đúng phương pháp và biết cách làm chủ công nghệ.

“Hiện nay, trong thời đại số, yếu tố quyết định sức cạnh tranh của lao động đã chuyển từ điểm số, bảng thành tích sang tính sáng tạo, nền tảng học thuật và khả năng tự nghiên cứu cao. Bởi sự xuất hiện của AI đã ‘san phẳng’ rào cản thông tin, nên một câu trả lời đúng không còn là thứ khó kiếm tìm; thậm chí cùng một bài toán, nhiều người có thể nhận được nhiều lời giải đúng chỉ bằng việc hỏi AI”, ông Hà nói thêm.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đăng Lý (Trường Cao đẳng Quốc tế TPHCM) chia sẻ thêm: “Chúng tôi luôn nhấn mạnh với sinh viên rằng AI sẽ là ‘người’ trợ lý đắc lực, giúp đánh giá hiệu quả công việc khi các em biết vận dụng, khai thác nó. Tuy nhiên, AI không thể thay con người ở khả năng sáng tạo, tư duy và phát triển các ý tưởng vào thực tế”.

“Đối với sinh viên vừa tốt nghiệp, không biết sử dụng công cụ AI là một bất lợi. Tuy nhiên, khi tuyển dụng, doanh nghiệp luôn mong muốn sở hữu nhân sự toàn diện: vừa biết sử dụng công nghệ, vừa có khả năng tương tác, đầu óc sáng tạo để đưa ra những sáng kiến, ý tưởng mới mang tính đột phá”, ông Nguyễn Duy Hà, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải và Logistics Bắc Ninh, nhấn mạnh.

Ngô Chuyên