Chuyển đổi xanh ngành cơ khí - điện: Bài toán vốn và công nghệ

Xanh hóa nhà máy

Tại Công ty CP Thương mại Cơ khí Tân Thanh, chuyển đổi xanh bắt đầu từ công nghệ sơn truyền thống sang sơn tĩnh điện đã mang lại những thay đổi trong sản xuất. Doanh nghiệp đầu tư hệ thống phun bi tự động, sơn bột tĩnh điện và năng lượng mặt trời nhằm giảm tiêu hao vật liệu, tiết kiệm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đổi mới công nghệ, hiện đại hóa dây chuyền sản xuất là một trong những hướng đi của ngành cơ khí - điện.

Bà Kiều Ngọc Phương - Phó tổng giám đốc Công ty CP Thương mại Cơ khí Tân Thanh cho biết, phương pháp sơn truyền thống khiến một lượng lớn vật liệu thất thoát. Khi chuyển sang sơn tĩnh điện dạng bột, doanh nghiệp có thể thu hồi lượng sơn không bám trên bề mặt sản phẩm để tái sử dụng.

“Sau khi chuyển sang sử dụng sơn tĩnh điện dạng bột, công ty có thể sử dụng được khoảng 98-99% lượng bột sơn trên sản phẩm, hầu như không hao hụt. Đối với 1-2% lượng bột còn lại không bám trên bề mặt sản phẩm, công ty có hệ thống thu hồi để tiếp tục tái sử dụng. Công ty cũng đầu tư toàn bộ hệ thống xử lý bụi, bụi bi cho hệ thống sơn nhằm bảo đảm an toàn môi trường, đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường của Nhà nước”, bà Phương chia sẻ.

Theo bà Phương, hệ thống mới giúp thời gian sơn mỗi sản phẩm giảm gần hai phần ba so với trước. Việc đầu tư còn xuất phát từ yêu cầu nâng cao chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, phục vụ xuất khẩu. Tân Thanh đang hướng đến ứng dụng robot hàn để bảo đảm chất lượng đồng đều và bố trí lao động sang những công việc có giá trị gia tăng cao hơn.

Với Công ty CP Sản xuất Thương mại Nam Đô, chuyển đổi xanh được thực hiện từ việc thay đổi cách sử dụng điện trong nhà máy. Doanh nghiệp đầu tư đèn LED, cải tiến thiết bị hút bụi tại công đoạn mài, đánh bóng và ứng dụng thiết bị cảm ứng để tiết giảm điện năng.

Bà Bùi Thị Thảo My - Phòng Dự án và Xuất nhập khẩu Công ty CP Sản xuất Thương mại Nam Đô cho biết, công ty đã thay thế hệ thống hút bụi công suất lớn bằng thiết bị hút bụi cục bộ, chỉ hoạt động khi từng công đoạn có nhu cầu.

Ứng dụng robot công nghiệp trong sản xuất góp phần giảm lao động thủ công và nâng cao hiệu quả vận hành.

“Trong sản xuất, chúng tôi sử dụng các bộ lọc tích hợp vào sản phẩm. Ngoài ra, ở công đoạn mài hoặc đánh bóng, chúng tôi sử dụng máy thổi khí và các máy hút bụi mài công suất nhỏ, giúp giảm đáng kể điện năng tiêu thụ. Trước đây, chúng tôi sử dụng một hệ thống hút lớn nên tốn rất nhiều điện. Hiện nay, công ty sử dụng những máy hút bụi mài cục bộ; bộ phận nào cần sử dụng mới bật máy. Chỉ khi có sản phẩm đang được mài, đánh bóng tại một vị trí cụ thể thì hệ thống hút bụi ở vị trí đó mới hoạt động”, bà Thảo My cho biết.

Nam Đô hiện có sản phẩm xuất khẩu sang Nhật Bản, đối tác tại Campuchia và đang tiếp xúc với khách hàng từ Dubai (UAE). Doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 và tiếp tục cải tiến công nghệ để đáp ứng yêu cầu của khách hàng quốc tế.

Tại hội thảo “Xu thế chuyển đổi xanh cho ngành cơ khí - điện” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Tp.HCM (ITPC) phối hợp Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí - Điện Tp.HCM (HAMEE) tổ chức, ông Lê Anh Hoàng - Phó giám đốc ITPC cho rằng doanh nghiệp có thể bắt đầu từ việc rà soát quy trình, xác định công đoạn tiêu hao nhiều năng lượng, vật liệu để lựa chọn giải pháp phù hợp với khả năng đầu tư.

Vốn và dữ liệu - hai nút thắt cần tháo gỡ

Chi phí đầu tư dây chuyền hiện đại là một trong những trở ngại của quá trình chuyển đổi xanh tại các doanh nghiệp cơ khí - điện, đặc biệt là những đơn vị nhỏ và vừa. Bà Kiều Ngọc Phương cho biết, đầu tư robot đòi hỏi nguồn vốn ban đầu lớn. Tân Thanh phải tìm kiếm nguồn tài chính có lãi suất phù hợp với biên lợi nhuận gộp, bởi chi phí vay cao sẽ ảnh hưởng đến khả năng duy trì sản xuất và đổi mới công nghệ.

Bà Bùi Thị Thảo My cũng cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn khi tiếp cận vốn đầu tư thiết bị hiện đại. Những cải tiến quy mô nhỏ có thể thực hiện bằng nguồn lực hiện có, nhưng các dự án lớn cần thêm chính sách hỗ trợ.

Ông Nguyễn Quang Thanh - Phó tổng giám đốc Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước Tp.HCM (HFIC) cho biết, thành phố đang triển khai cơ chế hỗ trợ lãi suất để doanh nghiệp đổi mới thiết bị, hiện đại hóa dây chuyền.

Bên cạnh vốn, quản trị dữ liệu là vấn đề cần giải quyết. Bà Nguyễn Thị Hương - Quản lý Đối tác Cấp cao và Phát triển Kinh doanh, Công ty ABeam Consulting (Vietnam) nhận định, nhiều doanh nghiệp chưa kết nối đồng bộ dữ liệu giữa các bộ phận mua hàng, sản xuất, tồn kho và tài chính.

Theo bà Hương, chuyển đổi xanh cần có nền tảng dữ liệu sản xuất được kết nối với hệ thống quản trị, giúp doanh nghiệp kiểm soát mức tiêu hao tài nguyên và phát thải. Doanh nghiệp cần kết nối dữ liệu sản xuất với hệ thống quản trị, ưu tiên những công đoạn có khả năng cải thiện rõ rệt trước khi mở rộng ứng dụng công nghệ.

Về chính sách tài chính, ông Nguyễn Quang Thanh - Phó tổng giám đốc Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước Tp.HCM (HFIC) cho biết, thành phố đang triển khai cơ chế hỗ trợ lãi suất để doanh nghiệp đổi mới thiết bị, hiện đại hóa dây chuyền. Theo cơ chế được giới thiệu, mức vốn vay được xem xét hỗ trợ tối đa 200 tỷ đồng mỗi dự án, thời gian hỗ trợ không quá 7 năm. Phạm vi vốn đầu tư được hỗ trợ lãi suất có thể lên đến 85% phần đầu tư công nghệ, thiết bị và 70% phần xây dựng công trình, tùy điều kiện dự án.

Đối với một số dự án thuộc lĩnh vực cơ khí tự động hóa, điện tử và công nghiệp hỗ trợ, mức hỗ trợ có thể đạt 100% lãi suất vay. Danh mục gồm robot công nghiệp, khuôn mẫu kỹ thuật cao, linh kiện ô tô, thiết bị điện và động cơ tiết kiệm năng lượng.

Công nhân vận hành thiết bị gia công cơ khí hiện đại, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh.

Ông Thanh nêu trường hợp dự án đầu tư dây chuyền gia công cơ khí CNC và robot hàn trị giá 60 tỷ đồng. Với khoản vay 51 tỷ đồng tại HFIC, tổng kinh phí hỗ trợ lãi suất trong 7 năm có thể đạt khoảng 14,3 tỷ đồng, tương đương gần 24% giá trị thiết bị ban đầu. Nhưng để được hỗ trợ, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện về cơ cấu sở hữu, hồ sơ và quy trình phê duyệt. Ông Thanh lưu ý chủ đầu tư không được ký hợp đồng mua sắm thiết bị, công nghệ thuộc hạng mục đề nghị hỗ trợ trước khi dự án được UBND TP.HCM phê duyệt.

Tp.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế xanh đóng góp ít nhất 10% GRDP, tối thiểu 10% khu công nghiệp chuyển đổi theo mô hình sinh thái và giảm cường độ sử dụng năng lượng từ 1-1,5% mỗi năm. Các doanh nghiệp cơ khí - điện đang đứng trước yêu cầu tiếp tục đổi mới công nghệ, kiểm soát tiêu hao nguyên vật liệu và tìm kiếm nguồn lực phù hợp cho quá trình chuyển đổi.

Thanh Ngân