Tuyển sinh 2026: Tăng sàng lọc, chuẩn hóa chất lượng

Siết chất lượng đầu vào

Theo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026, phương thức xét học bạ đã có những thay đổi quan trọng theo hướng chặt chẽ hơn. Cụ thể, điểm xét tuyển phải dựa trên trung bình 6 học kỳ của tối thiểu 3 môn (thang điểm 30), trong đó bắt buộc có toán hoặc ngữ văn với trọng số không dưới 1/3. Quy định này nhằm đảm bảo nền tảng kiến thức cốt lõi, đồng thời hạn chế tình trạng học lệch vốn tồn tại nhiều năm qua.

Thí sinh dự thi đánh giá năng lực - Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh: VNU

Một điểm mới đáng chú ý là quy định về “nguồn tuyển”. Thí sinh phải đạt tối thiểu 15/30 điểm ở tổ hợp ba môn thi tốt nghiệp THPT (hoặc toán, ngữ văn và một môn khác). Nếu không đạt ngưỡng này, thí sinh sẽ không đủ điều kiện xét tuyển, bất kể đăng ký theo phương thức nào. Đây được xem là hàng rào kỹ thuật quan trọng, góp phần nâng mặt bằng chung chất lượng đầu vào.

Không chỉ dừng lại ở quy định chung, nhiều trường đại học còn chủ động nâng chuẩn cao hơn. Tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, với các ngành đào tạo giáo viên yêu cầu thí sinh phải có học lực lớp 12 loại Tốt (Giỏi), đồng thời đạt tổng điểm ba môn từ 18 trở lên hoặc điểm xét tốt nghiệp từ 8,5. Các ngành còn lại cũng yêu cầu học lực từ Khá, với tổng điểm tối thiểu 16,5 hoặc điểm xét tốt nghiệp từ 6,5.

Đáng chú ý, với các tổ hợp có môn ngoại ngữ, trường chỉ sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT, không quy đổi từ chứng chỉ quốc tế. Các ngành năng khiếu bắt buộc thí sinh phải dự thi trực tiếp. Điều này cho thấy xu hướng đánh giá năng lực thực chất, thay vì dựa vào các yếu tố thay thế.

Ở tầm hệ thống, Đại học Quốc gia Hà Nội cũng ban hành Quy chế tuyển sinh mới với ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào chung. Trên cơ sở đó, các đơn vị thành viên được xây dựng mức điểm cụ thể nhưng không thấp hơn mức tối thiểu. Theo PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng Ban Đào tạo và Công tác sinh viên, cách tiếp cận này giúp vừa đảm bảo tính thống nhất, vừa hạn chế cạnh tranh bằng việc hạ chuẩn.

Quy chế mới của đơn vị này còn thể hiện rõ sự chuyển dịch trong tư duy tuyển sinh: Từ phụ thuộc vào một kỳ thi sang đánh giá năng lực toàn diện; từ phương thức đơn lẻ sang đa phương thức linh hoạt; đồng thời tăng cường kiểm soát chất lượng ở cấp toàn hệ thống.

Bên cạnh đó, việc sử dụng chứng chỉ quốc tế cũng được điều chỉnh theo hướng chặt chẽ hơn. Tại Trường Đại học Thương mại, chứng chỉ IELTS không còn là tấm vé riêng, mà phải kết hợp với các tiêu chí khác. Mức quy đổi điểm cũng được nâng lên: IELTS 5.0 chỉ tương đương 8 điểm, trong khi để đạt mức tối đa 10 điểm, thí sinh cần IELTS 7.0. Điều này buộc thí sinh phải đầu tư thực chất hơn cho năng lực ngoại ngữ.

Tuyển sinh thực chất

Song song với việc siết chuẩn đầu vào, các trường đại học cũng điều chỉnh mạnh mẽ phương thức xét tuyển theo hướng thực chất hơn. Một trong những xu hướng nổi bật là rút gọn tổ hợp xét tuyển, tập trung vào các môn nền tảng.

Có nhiều điểm mới trong mùa tuyển sinh 2026. Ảnh: QHI

Tại Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhà trường chỉ sử dụng các tổ hợp A00, A01, X06 và bổ sung A02 cho một số ngành đặc thù. Điểm chung của các tổ hợp này là đều có toán và vật lý - hai môn cốt lõi của khối kỹ thuật.

Đáng chú ý, trường không còn xét tuyển thẳng đối với thí sinh đạt giải khoa học kỹ thuật quốc gia, quốc tế. Thay vào đó, chỉ ưu tiên thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế ở các môn phù hợp như toán, vật lý, hóa học, tin học. Theo GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng nhà trường, kỹ năng nghiên cứu có thể được đào tạo trong quá trình học, trong khi nền tảng kiến thức cơ bản mới là yếu tố quyết định để theo học thành công.

Cùng xu hướng này, Trường Đại học Ngoại thương và 8 trường thuộc khối Công an Nhân dân cũng dừng xét tuyển thẳng với giải khoa học kỹ thuật. Đại diện Trường Đại học Ngoại thương cho rằng, đặc thù các cuộc thi này là làm việc theo nhóm, trong khi tuyển sinh đại học cần đánh giá năng lực cá nhân gắn với tổ hợp môn cụ thể.

Việc tinh gọn tổ hợp cũng diễn ra tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội khi giảm từ 36 xuống còn 26 tổ hợp, đồng thời loại bỏ nhiều tổ hợp không còn phù hợp. Trong khi đó, Trường Đại học Y Hà Nội điều chỉnh mạnh khi bổ sung các tổ hợp mới như A00, D07 và loại bỏ tổ hợp C00 ở nhiều ngành. Những thay đổi này nhằm đảm bảo thí sinh trúng tuyển có nền tảng kiến thức phù hợp với đặc thù ngành học.

Một xu hướng khác là đẩy mạnh xét tuyển kết hợp. Thay vì dựa vào một tiêu chí duy nhất, nhiều trường sử dụng đồng thời điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm đánh giá năng lực, học bạ và chứng chỉ quốc tế. Tuy nhiên, các yếu tố này không còn độc lập mà phải kết hợp với nhau, từ đó giúp nhà trường tuyển được những thí sinh thực sự có chất lượng.

Bản chất của các thay đổi đều hướng tới đánh giá đúng năng lực người học. Vì vậy, trước những thay đổi mạnh mẽ của mùa tuyển sinh năm 2026, các chuyên gia cho rằng, thí sinh cần bình tĩnh, có sự chuẩn bị chủ động và thường xuyên cập nhật thông tin tuyển sinh của các trường mình quan tâm hoặc có ý định đặt nguyện vọng xét tuyển.

Chiến lược hiệu quả nhất được nhắc đến vẫn là học chắc kiến thức nền tảng, đặc biệt là các môn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT; đồng thời lựa chọn tổ hợp phù hợp với năng lực và định hướng ngành học, tránh chạy theo xu hướng. Việc tham gia các kỳ thi đánh giá năng lực hoặc chuẩn bị chứng chỉ quốc tế là cần thiết, nhưng cần cân đối hợp lý.

Chia sẻ về chiến lược sắp xếp nguyện vọng xét tuyển, nhà giáo Nguyễn Thị Nhiếp, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Chu Văn An (Hà Nội) khuyến nghị nguyên tắc “3 phải, 3 không”, đó là: Phải đăng ký nguyện vọng theo đúng thứ tự yêu thích; phải chọn đúng ngành mình mong muốn và phải có ít nhất một nguyện vọng an toàn. Còn “3 không là: Không chọn ngành, trường theo trào lưu; không bỏ qua truyền thống nghề nghiệp gia đình và không thờ ơ với nhu cầu của thị trường lao động.

Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Chu Văn An đồng thời gửi thông điệp đến phụ huynh học sinh: chỉ bản thân các em mới hiểu rõ mình muốn gì. Vì vậy, cha mẹ chỉ nên đóng vai trò người tư vấn, định hướng còn người đưa ra quyết định cuối cùng chính là các em học sinh.

Nam Du