Từ vụ ở Times City, ĐBQH đề nghị bảo vệ người nhắc nhở hút thuốc nơi cấm

Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, các ĐBQH đề nghị làm rõ thẩm quyền xử lý vi phạm, bảo vệ người phản ánh hành vi hút thuốc tại nơi cấm và hoàn thiện quy định về trưng bày, bán thuốc lá.

Làm rõ thẩm quyền xử phạt, bảo vệ người nhắc nhở

Đại biểu Nguyễn Văn Ngọc (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) cho rằng, để thực thi hiệu quả quy định cấm hút thuốc lá tại địa điểm công cộng, dự thảo luật cần xác định rõ cơ quan, cá nhân có trách nhiệm kiểm tra và xử phạt vi phạm.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại khoản 7 Điều 32 theo hướng giao Công an cấp xã trực tiếp kiểm tra, xử lý hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm trên địa bàn, bao gồm cả cơ sở giáo dục, cơ sở y tế khi được người đứng đầu đề nghị. Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

ĐBQH Nguyễn Văn Ngọc (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng). Ảnh: Lê Bảo

Đồng thời, cơ quan có thẩm quyền được sử dụng hình ảnh, dữ liệu thu thập từ phương tiện kỹ thuật, thông tin và hình ảnh do tổ chức, cá nhân cung cấp, ứng dụng điện tử để phát hiện, xác minh, xử lý vi phạm theo quy định pháp luật.

Một nội dung khác được đại biểu Nguyễn Văn Ngọc nhấn mạnh là cần bảo vệ người nhắc nhở, phản ánh hành vi hút thuốc tại nơi cấm. Theo đại biểu, vụ việc xảy ra tại khu đô thị Times City cho thấy việc xử lý nghiêm các hành vi liên quan là cần thiết, đồng thời bộc lộ những khoảng trống trong quy định pháp luật.

Cụ thể, mặc dù luật trao cho người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc trách nhiệm xử lý vi phạm hành chính theo quy định, nhưng trên thực tế, chủ quán, quản lý nhà hàng, bảo vệ bệnh viện hay hiệu trưởng nhà trường không thuộc nhóm người có thẩm quyền xử phạt.

Bên cạnh đó, Điều 7 trao cho công dân quyền yêu cầu người hút thuốc không hút tại nơi cấm nhưng chưa có quy định bảo vệ người thực hiện quyền này. Điều đó khiến không ít người lựa chọn im lặng, dù bản thân cũng chịu ảnh hưởng của khói thuốc lá thụ động.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 9 quy định nghiêm cấm hành vi đe dọa, cản trở, trả thù, xúc phạm, xâm hại người yêu cầu, nhắc nhở, phản ánh, tố giác hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm. 

Cần quy định rõ việc cấm trưng bày thuốc lá

Góp ý dự thảo luật, đại biểu Trần Văn Khải (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) bày tỏ đồng tình với việc sửa đổi nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ quy định cấm trưng bày thuốc lá tại khoản 5 Điều 9 và khoản 10 Điều 2.

Đại biểu Trần Văn Khải – Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình phát biểu. Ảnh: Vũ Hiếu

Theo đại biểu, phạm vi cấm trong dự thảo còn rộng, chưa rõ ràng. Việc cấm cả hiển thị tên và giá thuốc lá có thể vượt quá hướng dẫn hiện hành, đồng thời gây vướng mắc với nghĩa vụ niêm yết giá theo Luật Giá và quyền được thông tin của người tiêu dùng. Điều này khiến hộ kinh doanh tạp hóa có thể gặp khó khăn khi vừa phải niêm yết giá, vừa lo ngại vi phạm quy định cấm trưng bày.

Đại biểu cũng cho rằng, dự thảo giao Chính phủ quy định các trường hợp ngoại lệ nhưng chưa xác định nguyên tắc, tiêu chí cụ thể. Các quy định về cất giữ, lấy hàng, kiểm kê thuốc lá chưa rõ ràng có thể khiến người bán lúng túng trong quá trình thực hiện.

Dẫn báo cáo tổng kết 13 năm thi hành luật cho thấy tỷ lệ cửa hàng tạp hóa vi phạm quy định hiện hành còn cao, đại biểu cảnh báo việc cấm tuyệt đối nhưng thiếu hướng dẫn kỹ thuật, công cụ hỗ trợ có thể khiến quy định khó đi vào thực tế, dẫn đến xử phạt thiếu thống nhất và vô tình tạo lợi thế cho thuốc lá lậu.

Đại biểu Trần Văn Khải đề xuất làm rõ việc niêm yết danh mục tên, giá bán thuốc lá bằng chữ theo mẫu thống nhất, không kèm hình ảnh, màu sắc, biểu tượng hoặc nhãn hiệu quảng cáo, không bị coi là trưng bày thuốc lá. Việc đưa thuốc lá ra khỏi nơi cất giữ để giao cho người mua, kiểm kê, sắp xếp hàng hóa cũng cần được quy định rõ.

Đồng thời, cần quy định cụ thể phạm vi cấm trưng bày, các trường hợp ngoại lệ và giao Chính phủ hướng dẫn cách thức cất giữ, niêm yết giá, kiểm tra, giám sát. Đối với quy định tại Điều 25, đại biểu đề nghị giữ nghĩa vụ treo biển thông báo “không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi” tại cơ sở kinh doanh, đồng thời cho phép người bán từ chối giao dịch nếu người mua không chứng minh được đủ tuổi.

Lê Bảo