Từ Văn Miếu Thăng Long đến Văn Miếu Diên Khánh: Truyền bá đạo học, tôn vinh hiền tài

Hệ thống Văn Miếu, Văn từ, Văn chỉ là bộ phận quan trọng trong kho tàng di sản văn hóa Việt Nam. Không chỉ lưu giữ nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc, các di tích này còn phản ánh quá trình phát triển của nền giáo dục Nho học, là minh chứng sinh động cho truyền thống hiếu học và tinh thần trọng đạo, trọng người tài của người Việt qua nhiều thế kỷ.

Từ trung tâm giáo dục của quốc gia đến các địa phương, hệ thống Văn Miếu đã góp phần hình thành bản sắc văn hóa và nuôi dưỡng khát vọng học tập, lập thân, lập nghiệp của nhiều thế hệ.

Lãnh đạo sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa tặng hoa đại diện các đơn vị và nghệ nhân tham gia triển lãm. Ảnh: Văn Miếu

Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho xây dựng Văn Miếu tại kinh thành Thăng Long để thờ Khổng Tử và các bậc Tiên thánh, Tiên hiền. Sáu năm sau, năm 1076, vua Lý Nhân Tông thành lập Quốc Tử Giám, trường quốc học đầu tiên của Việt Nam. Trải qua gần một thiên niên kỷ, Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ là biểu tượng của truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo mà còn là nơi đào tạo nhiều nhân tài, góp phần xây dựng và phát triển đất nước.

Từ mô hình Văn Miếu Thăng Long, nhiều Văn Miếu được xây dựng tại các địa phương nhằm truyền bá đạo học, phát triển giáo dục và tôn vinh các bậc hiền tài. Trong đó, Văn Miếu Diên Khánh được xây dựng năm 1803 dưới triều Nguyễn, là trung tâm thờ tự Khổng Tử và các bậc hiền triết Nho giáo của tỉnh Khánh Hòa.

Giới thiệu các hình ảnh Văn Miếu tới công chúng tại triển lãm. Ảnh: Văn Miếu

Trải qua hơn hai thế kỷ cùng nhiều lần di dời và trùng tu, đặc biệt được đại trùng tu năm 2008, di tích hiện tọa lạc trên khuôn viên rộng gần 1,8ha với các hạng mục kiến trúc truyền thống như Nghi môn, Nhà bia, Tiền tế, Chính điện, Tả vu và Hữu vu. Không chỉ mang giá trị về lịch sử và kiến trúc, Văn Miếu Diên Khánh còn là nơi tổ chức các hoạt động khuyến học, khuyến tài, giáo dục truyền thống và các nghi lễ văn hóa hằng năm, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa của địa phương.

Với gần 100 hình ảnh, tư liệu và hiện vật, triển lãm giới thiệu lịch sử hình thành, giá trị nổi bật của Văn Miếu - Quốc Tử Giám Thăng Long, đồng thời giới thiệu Văn Miếu Diên Khánh, một trong số ít Văn Miếu cấp tỉnh còn được bảo tồn đến ngày nay. Qua đó, triển lãm làm nổi bật sự kết nối giữa Văn Miếu quốc gia với hệ thống Văn Miếu địa phương, khẳng định sức lan tỏa của truyền thống hiếu học và văn hiến trên khắp đất nước.

Triển lãm gồm bốn chủ đề: Văn Miếu - Quốc Tử Giám Thăng Long; Quốc Tử Giám - Trường quốc học đầu tiên của Việt Nam; Bảo tồn và phát huy giá trị Văn Miếu - Quốc Tử Giám; và Văn Miếu Diên Khánh - Di sản văn hóa của vùng đất Khánh Hòa. Công chúng có cơ hội tìm hiểu quá trình hình thành và phát triển của nền giáo dục khoa cử Việt Nam, vai trò của các bậc minh quân như Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông, Lê Thánh Tông cùng nhà giáo Chu Văn An trong sự nghiệp phát triển giáo dục.

Thông qua triển lãm, công chúng cũng thấy được nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản thông qua các hoạt động nghiên cứu, giáo dục di sản, chuyển đổi số, trưng bày, tour đêm và các sản phẩm văn hóa sáng tạo.

Các hoạt động bên lề góp phần lan tỏa tinh thần hiếu học, tôn sư trọng đạo. Ảnh: Văn Miếu

Bên cạnh hệ thống pano, hình ảnh và tư liệu, triển lãm còn tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm dành cho công chúng như mài mực, tập cầm bút lông viết chữ Hán, in tranh mộc bản với hoa văn trên bia Tiến sĩ và đóng sách Nho sinh bằng giấy dó. Những hoạt động tương tác này góp phần giúp người xem, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận di sản bằng những trải nghiệm trực quan, sinh động và hấp dẫn.

Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Đường Ngọc Hà cho biết, thông qua triển lãm mong muốn tăng cường sự kết nối giữa hệ thống di tích Nho học trên cả nước, thúc đẩy hợp tác trong nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản; đồng thời từng bước kết nối xây dựng các tuyến, tour tham quan chuyên đề, phát triển các chương trình giáo dục di sản, khuyến học, khuyến tài và các hoạt động văn hóa, khoa học gắn với điều kiện, đặc trưng của từng địa phương.

H.Sen