Từ quy trình 'đạt chuẩn hàng không' đến 'lá chắn' truy xuất nguồn gốc an toàn thực phẩm

Khi suất ăn học sinh mang tiêu chuẩn... 5 sao

Mô hình bếp ăn tập thể là mô hình cơ sở chế biến phục vụ suất ăn quy mô lớn, được tổ chức tại các trường học, doanh nghiệp, bệnh viện và các đơn vị khác. Đây là nơi chế biến thức ăn phục vụ một nhóm đông người cùng lúc, đòi hỏi phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm. Mới đây, vụ việc vận chuyển, giết mổ và tiêu thụ sản phẩm lợn mắc bệnh với quy mô lớn tại một số địa phương, bao gồm một số trường học, đang gây lo lắng, bất an cho an toàn sức khỏe người dân.

Những suất ăn đạt chuẩn 5 sao được chế biến tại Công ty cổ phần Dịch vụ suất ăn hàng không (VINACS) dành cho học sinh ăn bán trú. Ảnh: Mai Hoa

Trước thực tế đó, mô hình thí điểm lựa chọn các đơn vị cung ứng suất ăn sẵn có uy tín, năng lực và tính chuyên nghiệp cao được coi là một lời giải hữu hiệu cho bài toán bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm học đường.

Ghi nhận tại Trường Tiểu học Phú Minh (xã Nội Bài) và Trường Tiểu học Chi Đông (xã Quang Minh), không khí giờ ăn bán trú diễn ra rộn ràng, ấm cúng. Điều khác biệt nằm ở những khay cơm sạch sẽ, đồ ăn luôn được giữ ở nhiệt độ ấm nóng. Đây là sản phẩm từ quy trình sản xuất của Công ty cổ phần Dịch vụ suất ăn hàng không (VINACS) - một đơn vị vốn quen với những tiêu chuẩn khắt khe nhất của ngành hàng không thế giới.

Trao đổi với phóng viên, đại diện VINACS cho biết, từ tháng 9-2025 đến hết tháng 3-2026, đơn vị đã phục vụ hơn 533.602 suất ăn cho học sinh 3 trường: Tiểu học Phú Cường, Tiểu học Phú Minh (xã Nội Bài, Hà Nội) và Tiểu học Chi Đông (xã Quang Minh, Hà Nội). Trung bình mỗi ngày, hơn 3.500 suất ăn học đường được “ra lò” từ một dây chuyền công nghệ hiện đại, nơi đang cung ứng gần 20.000 suất ăn/ngày cho các hãng hàng không trong nước và quốc tế.

Việc áp dụng "tiêu chuẩn hàng không" vào trường học không chỉ là khẩu hiệu. Đại diện VINACS cho biết, đơn vị tuân thủ tuyệt đối chế độ kiểm thực 3 bước và lưu mẫu theo Quyết định 1246/QĐ-BYT của Bộ Y tế. Thực phẩm được kiểm soát đa lớp: Trước khi chế biến phải kiểm tra nguồn gốc, chất lượng cảm quan và điều kiện bảo quản. Trong khi đó, quy trình chế biến phải giám sát vệ sinh từng công đoạn; và trước khi ăn phải kiểm tra điều kiện chia suất, dụng cụ. Toàn bộ dữ liệu này được lưu trữ hồ sơ, cho phép truy xuất nhanh hai chiều từ nguyên liệu đến thành phẩm, giúp khoanh vùng và cảnh báo sớm các rủi ro.

Sự chủ động từ những "nhát cắt" quy trình

Thành công bước đầu của mô hình VINACS không thể tách rời sự định hướng sát sao từ phía cơ quan quản lý. Thành phố luôn giữ vai trò chủ động và quyết liệt trong việc ban hành các hướng dẫn chuyên môn, đơn cử như việc UBND thành phố ban hành Hướng dẫn số 01/HD-BCĐ ngày 12-3-2026 về quy trình tổ chức bữa ăn bán trú.

Văn bản này đã "luật hóa" các bước thực hiện, từ khâu xây dựng kế hoạch, lựa chọn nhà thầu đến việc thành lập các tổ tự giám sát có sự tham gia của cha mẹ học sinh. Mục tiêu đặt ra là bảo đảm tính đồng bộ, giúp tất cả các trường, dù là nội thành hay ngoại thành, đều có một "thước đo" chung để vận hành bếp ăn. Đồng thời, bảo đảm tính minh bạch, khi yêu cầu các cơ sở giáo dục phải niêm yết công khai thực đơn, định mức thực phẩm, và đặc biệt là danh sách nhà cung cấp đến tận nguồn gốc nguyên liệu.

Đặc biệt, Hướng dẫn này cũng đề cao tính chủ động, xác định rõ trách nhiệm của Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm toàn diện tại đơn vị, không thể phó mặc hoàn toàn cho bên cung ứng.

Chia thức ăn vào khay đựng tại Công ty cổ phần Dịch vụ suất ăn hàng không (VINACS). Ảnh: Mai Hoa

Một yếu tố then chốt giúp mô hình thí điểm cung cấp suất ăn chuyên nghiệp hạng sao của hàng không vào bữa ăn bán trú trường học đạt hiệu quả, đó là chính sách hỗ trợ nhân văn của thành phố Hà Nội. Triển khai Nghị quyết của HĐND thành phố, mỗi suất ăn trị giá 30.000 đồng của học sinh tiểu học tại một số khu vực được thành phố hỗ trợ tới 20.000 đồng, phụ huynh chỉ phải đóng 10.000 đồng.

Sự hỗ trợ này không chỉ giảm bớt gánh nặng kinh tế mà còn tạo điều kiện để nhà trường lựa chọn được những đơn vị cung ứng "tốt nhất" thay vì "rẻ nhất". Anh Trần Văn Quyết, một phụ huynh có con học tại trường Tiểu học Phú Minh, chia sẻ rằng với tư cách là thành viên Ban Thanh tra giám sát, anh đã trực tiếp thị sát quy trình tại VINACS và hoàn toàn yên tâm khi thấy con mình được thụ hưởng dịch vụ chuyên nghiệp như trên máy bay.

Mặc dù đã có những mô hình điểm sáng, nhưng lãnh đạo thành phố Hà Nội xác định cuộc chiến bảo đảm an toàn thực phẩm là không có điểm dừng. Tại Công văn số 1373/UBND-KGVX ban hành ngày 02-4-2026, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng đã đưa ra sự chỉ đạo quyết liệt và cụ thể. Thành phố yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường phải tổng kiểm tra, giám sát chặt chẽ các cơ sở giết mổ, cung cấp sản phẩm tươi sống cho các bếp ăn trường học. Các Sở Y tế, Công Thương, Nông nghiệp phải hướng dẫn các đơn vị cung ứng thực hiện công khai nguồn gốc thực phẩm xong trước ngày 10-4-2026. Đặc biệt, Sở Khoa học và Công nghệ được giao nhiệm vụ khẩn trương hoàn thiện Hệ thống quản lý ATTP và truy xuất nguồn gốc điện tử để đưa vào vận hành chính thức chậm nhất ngày 15-4-2026.

Thông điệp từ lãnh đạo thành phố là rất rõ ràng: Thành phố sẽ xem xét, xử lý nghiêm trách nhiệm của Giám đốc các Sở và Chủ tịch UBND các quận, huyện nếu để xảy ra vi phạm về công tác ATTP trên địa bàn hoặc lĩnh vực quản lý.

Quy trình ghi lưu hồ sơ thông tin kiểm tra về nguồn gốc xuất xứ, chất lượng cảm quan, điều kiện bảo quản thực phẩm khi tiếp nhận tại Công ty cổ phần Dịch vụ suất ăn hàng không (VINACS). Ảnh: Mai Hoa

Việc kết hợp giữa mô hình quản trị doanh nghiệp chuyên nghiệp như VINACS, sự hướng dẫn kỹ thuật bài bản của ngành Y tế và sự chỉ đạo quyết liệt của UBND thành phố là những giải pháp cần thiết nhằm tạo nên một hệ sinh thái an toàn cho bữa ăn học đường. Yêu cầu đặt ra là từng khâu, từng cấp độ phải thực hiện nghiêm phương châm chỉ đạo hành động trong quản lý và thực hiện nhiệm vụ “6 rõ", bao gồm: Rõ người, rõ việc, rõ quy trình (thời gian), rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ kết quả.

Phát huy tư duy quản trị minh bạch, chủ động thiết lập những "chuẩn mực" cao nhất cho bữa ăn bán trú chính là nền tảng vững chắc để mỗi ngày đến trường của các em không chỉ là một ngày vui về kiến thức, mà còn là một ngày an tâm về sức khỏe.

Mai Hoa