Từ những ký ức chưa phai

Người dân cung cấp thông tin phần mộ được chôn cất chưa rõ danh tính tại xã Tân Cương (Thái Nguyên).

Có những cuộc tìm kiếm được bắt đầu từ một tấm bản đồ hay hồ sơ lưu trữ. Nhưng cũng có những hành trình khởi nguồn từ ký ức của một nhân chứng, một lá thư cũ, một cuốn nhật ký đã ngả màu thời gian hay chỉ là vài dòng thông tin ít ỏi được gìn giữ suốt hàng chục năm. Với Chiến dịch "500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", mỗi tư liệu, mỗi lời kể của người dân đều có thể trở thành mắt xích quan trọng để đưa một người con của Tổ quốc trở về với tên tuổi và gia đình.

Gom từng manh mối

Ở nhiều địa phương, cán bộ quân sự, chính quyền và các đoàn thể đã đến từng gia đình chính sách để rà soát hồ sơ, đối chiếu thông tin, hướng dẫn kê khai và vận động thân nhân tham gia lấy mẫu ADN. Cùng với đó, nhiều cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử cũng chủ động chia sẻ những ký ức, tư liệu, bản đồ chiến trường mà họ gìn giữ nhiều năm qua.

Tại xã Tân Cương, khi cán bộ địa phương mang Phiếu thu thập thông tin về liệt sĩ và thân nhân đến gia đình, bà Đào Thị Hưởng ở xóm Nam Hưng lặng lẽ mở chiếc túi nhỏ cất giữ hai tờ giấy báo tử đã bạc màu của liệt sĩ Phạm Văn Dương và liệt sĩ Đào Quyết Chiến. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ngoài những dòng thông tin ngắn ngủi trên giấy báo tử, gia đình vẫn chưa biết nơi các anh yên nghỉ.

Nâng niu từng tờ giấy cũ, bà Hưởng gửi gắm thêm những thông tin mình còn nhớ cho cán bộ địa phương. Với gia đình bà, việc kê khai, bổ sung dữ liệu không chỉ là thực hiện một thủ tục, mà còn là gửi gắm hy vọng sau nhiều năm mong mỏi được đón người thân trở về.

Câu chuyện của bà Hưởng cũng là tâm trạng của nhiều gia đình liệt sĩ trên địa bàn tỉnh. Những ngày qua, hình ảnh cán bộ đến từng nhà hướng dẫn kê khai thông tin đã trở nên quen thuộc. Mỗi cuộc gặp không chỉ nhằm hoàn thiện hồ sơ mà còn là dịp lắng nghe, chia sẻ và tiếp thêm niềm tin cho các gia đình chính sách.

Tại xã Vô Tranh, ông Lại Thế Hùng cũng không giấu được kỳ vọng khi tham gia lấy mẫu ADN để phục vụ xác định danh tính liệt sĩ Lại Thế Độ, người đã hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Sau gần nửa thế kỷ chờ đợi, ông tin rằng với sự phát triển của khoa học cùng quyết tâm của các cấp, các ngành, điều tưởng như xa vời có thể dần trở thành hiện thực.

Cán bộ Ban Chỉ huy Quân sự xã Tân Cương (Thái Nguyên) thu thập thông tin về hài cốt liệt sĩ tại cơ sở.

Hành trình của niềm tin và sự tri ân

Theo Đại tá Trần Viết Năng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Quân sự tỉnh, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thái Nguyên, lực lượng vũ trang tỉnh xác định công tác tuyên truyền giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong Chiến dịch. Mỗi thông tin do Nhân dân cung cấp đều có thể là căn cứ quý phục vụ đối chiếu, xác minh và xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Đồng quan điểm đó, ông Lê Văn Vịnh, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Thái Nguyên, cho rằng để Chiến dịch đạt hiệu quả, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, khơi dậy trách nhiệm của mỗi người dân trong việc cung cấp thông tin, phối hợp xác minh và tham gia lấy mẫu ADN khi đủ điều kiện. Khi cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc và người dân chủ động đồng hành, hành trình tìm lại tên tuổi cho các Anh hùng liệt sĩ sẽ có thêm nhiều cơ hội thành công.

Phía trước vẫn còn không ít khó khăn khi chiến tranh đã lùi xa, nhân chứng ngày càng ít, nhiều hồ sơ, tài liệu không còn đầy đủ. Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vì thế đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng quân sự, Công an, ngành Y tế, cơ quan Lao động - Thương binh và Xã hội cùng chính quyền các địa phương; đồng thời phát huy hiệu quả của cơ sở dữ liệu và công nghệ giám định ADN trong đối chiếu, xác minh thông tin.

Đằng sau mỗi mẫu ADN được lưu giữ là hy vọng về một cuộc đoàn viên sau hàng chục năm chờ đợi. Mỗi thông tin được bổ sung hôm nay đều có thể mở ra cơ hội xác định danh tính cho một liệt sĩ còn chưa biết tên.

Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Thái Nguyên đặt mục tiêu hoàn thành Chiến dịch trong quý I/2027. Chặng đường phía trước còn nhiều khó khăn, song sự tri ân chưa bao giờ dừng lại.

Khi mỗi người dân sẵn sàng chia sẻ một ký ức, mỗi nhân chứng kể lại một câu chuyện và mỗi gia đình đồng hành cùng Chiến dịch, hành trình tìm lại tên tuổi cho các Anh hùng liệt sĩ sẽ có thêm những cơ hội mới.

Đó không chỉ là sự trở về của một người con với quê hương, mà còn là sự tiếp nối đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", bồi đắp truyền thống nghĩa tình của dân tộc và khẳng định trách nhiệm thiêng liêng đối với những người đã hiến dâng trọn tuổi xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Công Minh