Từ chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân hiện nay - Bài 1: Tổ chức và con người tạo năng lực hành động

Không dừng ở “tinh gọn” mà phải tạo ra năng lực hành động

Một trong những điểm đáng chú ý trong phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là sự phân biệt rất rõ giữa sắp xếp tổ chức và nâng cao năng lực vận hành. Người đứng đầu Đảng, Nhà nước nhấn mạnh: Tinh gọn bộ máy mới chỉ là điều kiện, mục tiêu cuối cùng phải là Đảng lãnh đạo hiệu quả hơn, Nhà nước quản trị tốt hơn, bộ máy vận hành nhanh hơn, nhân dân được phục vụ tốt hơn. Thước đo không phải đơn thuần là giảm bao nhiêu đầu mối mà là chất lượng quyết sách, hiệu quả thực hiện và niềm tin của nhân dân.

Đây là một nhận thức rất quan trọng. Bởi một tổ chức dù được thiết kế khoa học đến đâu nhưng nếu vận hành chậm, phối hợp không thông suốt, trách nhiệm không rõ, cán bộ thiếu năng lực hoặc né tránh trách nhiệm thì tổ chức ấy chưa thể tạo ra năng lực hành động tương xứng. Ngược lại, tổ chức tinh gọn, chức năng rõ, quyền hạn rõ, trách nhiệm rõ, cùng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, năng lực và tinh thần dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám hiến kế, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung sẽ tạo nên một hệ thống có khả năng hành động nhanh, chính xác và hiệu quả.

Ảnh minh họa: qdnd.vn

Vì thế, “tổ chức” và “con người” không phải hai yếu tố tách rời. Tổ chức tạo ra khuôn khổ để con người hành động; con người quyết định tổ chức ấy có thực sự vận hành hiệu quả hay không. Tổ chức đúng nhưng người không đủ năng lực thì hiệu quả thấp. Con người tốt nhưng tổ chức chồng chéo, thẩm quyền không rõ, cơ chế phối hợp bất hợp lý thì năng lực cũng bị triệt tiêu. Do đó, vấn đề cốt lõi là thiết kế tổ chức để giải phóng năng lực con người và xây dựng con người đủ sức làm cho tổ chức vận hành hiệu quả.

Đặt trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, chuyển dịch công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đất nước phải nâng cao tự chủ chiến lược, sức chống chịu, khả năng thích ứng và năng lực hành động quốc gia. Với Quân đội, đó chính là yêu cầu chuyển hóa thành năng lực sẵn sàng chiến đấu, năng lực chỉ huy, năng lực quản trị, năng lực tác chiến và năng lực xử trí thắng lợi các tình huống quốc phòng, an ninh.

Xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh phải hướng tới sức mạnh thực chất

Thực hiện chủ trương xây dựng Quân đội “tinh, gọn, mạnh”, thời gian qua toàn quân đã triển khai nhiều giải pháp về tổ chức lực lượng, điều chỉnh biên chế, nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng đội ngũ cán bộ. Mục tiêu của quá trình này là tạo tiền đề để Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII và Đại hội Đảng lần thứ XIV đã quyết sách vượt trước 5 năm theo Nghị quyết Đại hội XIII: Xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Từ tinh thần chỉ đạo tại Hội nghị Trung ương 3, yêu cầu đặt ra là tinh, gọn không chỉ để giảm đầu mối mà phải tạo ra sức mạnh chiến đấu cao hơn. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện tổ chức lực lượng theo hướng khoa học, đồng bộ; bảo đảm chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm rõ ràng, đáp ứng yêu cầu chỉ huy thống nhất, phối hợp chặt chẽ và có khả năng chuyển trạng thái nhanh chóng trong mọi tình huống.

Một Quân đội hiện đại không thể vận hành theo tư duy “nhiều tầng nấc mới chắc chắn” mà phải hướng tới tổ chức khoa học, chỉ huy thông suốt, phản ứng nhanh, phối hợp hiệu quả và chịu trách nhiệm đến cùng. Đặc biệt, trong điều kiện chiến tranh hiện đại ngày càng dựa nhiều vào công nghệ cao, không gian mạng, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tác chiến điện tử và các phương thức tác chiến mới, giá trị của một tổ chức quân sự không chỉ nằm ở quân số hay số lượng trang bị mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng kết nối, xử lý thông tin, năng lực ra quyết định và hành động chính xác trong thời gian rất ngắn. Do đó, tổ chức phải được thiết kế theo yêu cầu của chiến tranh tương lai, chứ không chỉ theo kinh nghiệm của chiến tranh quá khứ.

Con người vẫn là nhân tố quyết định

Nếu tổ chức là “bộ khung” thì con người là chủ thể tạo nên sức sống và sức chiến đấu của Quân đội. Trong mọi điều kiện, vũ khí, trang bị dù hiện đại đến đâu cũng không thể tự mình biến thành sức mạnh chiến đấu nếu không có những con người đủ bản lĩnh, tri thức, kỹ năng và ý chí làm chủ.

Lữ đoàn 162, Vùng 4 Hải quân diễn tập trên biển. Ảnh: qdnd.vn

Quân đội nhân dân Việt Nam do Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tổ chức, lãnh đạo, giáo dục và rèn luyện; trải qua hơn 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Quân đội đã khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Trong giai đoạn mới, yêu cầu xây dựng con người trong Quân đội vì thế phải được đặt ở tầm chiến lược. Trước hết là xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng và nhân dân; có tư duy chiến lược, năng lực tổ chức thực tiễn, trình độ chỉ huy và khả năng xử trí linh hoạt những vấn đề mới nảy sinh.

Đồng thời, cần chuyển mạnh từ đào tạo theo cái có sẵn sang đào tạo theo yêu cầu thực tiễn, chú trọng năng lực thực hành, khả năng xử trí tình huống, làm chủ vũ khí, trang bị, công nghệ mới và phương thức tác chiến hiện đại. Đào tạo phải gắn với thực tiễn, giúp cán bộ, nhân viên chuyên môn kỹ thuật hoàn thành tốt nhiệm vụ ngay trên cương vị được giao.

Cùng với nâng cao trình độ, cần xây dựng văn hóa hành động trong toàn quân: Nói đi đôi với làm, chủ động sáng tạo, dám quyết định, dám chịu trách nhiệm; đồng thời khuyến khích, bảo vệ những cán bộ có năng lực, đổi mới vì lợi ích chung. Đây cũng là tinh thần được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bí thư Quân ủy Trung ương Tô Lâm nhấn mạnh: Kỷ luật nghiêm minh phải đi cùng bảo vệ cán bộ liêm chính, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Từ tổ chức tinh gọn đến năng lực hành động

Điểm cốt lõi của bước chuyển thứ nhất là sau khi tổ chức được sắp xếp, con người được bố trí, phải tạo ra năng lực hành động thực chất. Một đơn vị mạnh không chỉ ở biên chế, vũ khí, trang bị hay cơ sở vật chất mà quan trọng hơn là khả năng ra quyết định đúng, tổ chức thực hiện hiệu quả, chỉ huy thông suốt và hoàn thành tốt nhiệm vụ trong mọi tình huống.

Sức mạnh của tổ chức được kiểm nghiệm bằng kết quả thực hiện nhiệm vụ. Vì vậy, cần tiếp tục xây dựng cấp ủy, tổ chức đảng trong Quân đội trong sạch, vững mạnh; nâng cao trách nhiệm cán bộ chủ trì; hoàn thiện cơ chế phân công, phân cấp gắn với kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực; lấy phẩm chất, năng lực, uy tín và kết quả hoàn thành nhiệm vụ làm căn cứ đánh giá cán bộ. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, dữ liệu và phương thức quản trị hiện đại nhằm nâng cao chất lượng chỉ huy, điều hành.

Từ chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bí thư Quân ủy Trung ương Tô Lâm, có thể rút ra một yêu cầu có tính nguyên tắc đối với xây dựng Quân đội: Mọi đổi mới về tổ chức cuối cùng phải được quy tụ thành đổi mới về năng lực hành động. Đó là tiếp tục tinh gọn tổ chức gắn với nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu; xây dựng đội ngũ cán bộ “đủ tâm, đủ tầm, đủ năng lực”; đổi mới mạnh mẽ giáo dục, đào tạo, huấn luyện; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; xây dựng đội ngũ chuyên gia giỏi về khoa học quân sự, công nghệ, tác chiến không gian mạng, trí tuệ nhân tạo và các lĩnh vực mới; đồng thời xây dựng môi trường quân đội kỷ luật, dân chủ, đoàn kết, nhân văn, khuyến khích sáng tạo và đề cao trách nhiệm.

Quan trọng hơn, phải biến mỗi cấp ủy, cơ quan, đơn vị và cán bộ, chiến sĩ thành một mắt xích có năng lực hành động, chuyển nhanh từ nhận thức đến tổ chức thực hiện và tạo ra kết quả cụ thể. Đây cũng là yêu cầu để Quân đội nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa. Tổ chức tinh gọn là nền tảng; con người chất lượng cao là yếu tố quyết định; năng lực hành động và kết quả nhiệm vụ là thước đo cuối cùng.

Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, thấm nhuần sâu sắc bước chuyển chiến lược thứ nhất mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bí thư Quân ủy Trung ương Tô Lâm nêu ra tại Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV chính là tiếp tục tạo dựng một quân đội tinh, gọn, mạnh về tổ chức; vững mạnh về chính trị; tinh nhuệ về con người; hiện đại về phương thức hoạt động; sắc bén về tư duy và nhanh, chính xác, hiệu quả trong hành động. Qua đó, không ngừng nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, đáp ứng yêu cầu bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Thiếu tướng, PGS, TS NGUYỄN VĂN SÁU, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam