Từ 2026, điểm thi tốt nghiệp không còn là 'cửa chính' vào đại học, thí sinh cần lưu ý

Từ năm 2026, hệ thống Đại học Quốc gia Tp.HCM (VNUHCM) chính thức áp dụng phương thức xét tuyển tổng hợp thay cho cách xét riêng lẻ từng tiêu chí như trước đây. Theo đó, thí sinh không còn cơ hội trúng tuyển chỉ bằng điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc chỉ bằng điểm thi đánh giá năng lực, mà bắt buộc phải tham gia cơ chế tính điểm tích hợp nhiều yếu tố.

Tám trường thành viên triển khai đồng bộ chủ trương này gồm: Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Kinh tế - Luật, Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe và Trường Đại học An Giang. Riêng Trường Đại học Bách khoa đã áp dụng hình thức này từ năm 2021 và nay được mở rộng toàn hệ thống.

Theo phương án mới, điểm xét tuyển tổng hợp năm 2026 được tính theo công thức:

Điểm xét tuyển = w₁ × điểm thi tốt nghiệp THPT + w₂ × điểm thi đánh giá năng lực + w₃ × điểm học bạ + điểm cộng/điểm thưởng (nếu có).

Trong đó, w₁, w₂, w₃ là hệ số do từng trường thành viên xác định và đều lớn hơn 0, bảo đảm cả ba tiêu chí đều có vai trò trong tổng điểm. Toàn bộ kết quả được quy đổi về thang điểm 100 để thuận tiện so sánh và xác định ngưỡng trúng tuyển.

Khác với trước đây – khi mỗi phương thức có thể tồn tại độc lập – cách tính mới buộc thí sinh phải chuẩn bị đồng đều cả ba yếu tố: kết quả học tập suốt quá trình THPT, điểm thi tốt nghiệp và bài thi đánh giá năng lực do VNUHCM tổ chức. Hội đồng tuyển sinh cho biết việc xác định hệ số không cứng nhắc mà dựa trên dữ liệu thực tế như tỷ lệ nhập học theo từng phương thức trong ba năm gần nhất, cũng như phân tích tương quan giữa điểm đầu vào và kết quả học tập của sinh viên sau khi trúng tuyển.

Điểm cộng và điểm thưởng vẫn được áp dụng theo quy định chung, song tổng mức cộng không vượt quá 10/100 điểm. Đáng chú ý, học sinh đến từ 149 trường THPT thuộc diện ưu tiên xét tuyển vào VNUHCM có thể được cộng tối đa 5 điểm nếu đáp ứng điều kiện học tối thiểu hai năm tại trường và đạt học lực loại tốt trong cả ba năm THPT. Chính sách này duy trì đến hết năm 2028 trước khi được điều chỉnh theo lộ trình mới.

Không chỉ VNUHCM thay đổi cách tiếp cận, nhiều đại học lớn tại Tp.HCM cũng chuyển hướng sang mô hình tích hợp. Đại học Kinh tế Tp.HCM (UEH) thông báo dừng xét tuyển học bạ và điểm thi tốt nghiệp theo hình thức độc lập. Từ năm 2026, trường chỉ còn hai phương thức gồm xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ GD&ĐT và xét tuyển kết hợp. Công thức chung được xây dựng cho toàn bộ chương trình đào tạo, từ chương trình tiếng Việt, tiếng Anh toàn phần, bán phần đến các chương trình chất lượng cao và liên kết quốc tế.

Tương tự, Trường Đại học Công nghiệp Tp.HCM cũng không còn duy trì các kênh xét tuyển tách biệt. Đại diện nhà trường cho rằng việc đánh giá đa tiêu chí giúp hạn chế chênh lệch do độ khó – dễ khác nhau giữa các trường phổ thông và giữa các địa phương.

Theo phân tích của các chuyên gia tuyển sinh, điểm thi tốt nghiệp THPT dù quan trọng nhưng chỉ phản ánh năng lực trong một giai đoạn ôn tập ngắn. Nếu sử dụng làm tiêu chí duy nhất có thể dẫn đến tình trạng “chạy điểm”, học lệch hoặc phụ thuộc quá lớn vào kết quả một kỳ thi. Trong khi đó, học bạ lại tồn tại sự khác biệt về cách đánh giá giữa các trường, khiến việc quy đổi công bằng trên diện rộng gặp nhiều thách thức.

Vì vậy, xu hướng tích hợp nhiều tiêu chí được xem là giải pháp dung hòa, vừa giữ vai trò của kỳ thi quốc gia, vừa tận dụng dữ liệu học tập dài hạn và các bài đánh giá năng lực chuẩn hóa. Cách làm này không chỉ giảm sự phân mảnh giữa các phương thức mà còn tăng tính minh bạch khi các trường buộc phải công bố rõ hệ số, mức chênh lệch điểm giữa các tổ hợp và cơ chế quy đổi.

Năm 2025, VNUHCM tuyển hơn 25.700 sinh viên, trong đó gần 14.500 thí sinh nhập học bằng phương thức đánh giá năng lực. Việc chuyển sang xét tuyển tổng hợp được kỳ vọng giúp lựa chọn được nhóm sinh viên có năng lực đồng đều hơn, phù hợp với yêu cầu đào tạo ngày càng cao, đặc biệt ở các ngành mũi nhọn.

Tuy nhiên, thay đổi này cũng đặt ra áp lực mới cho học sinh lớp 12. Thay vì tập trung vào một kỳ thi, các em phải xây dựng chiến lược học tập dài hơi, chú trọng cả nền tảng kiến thức, kỹ năng làm bài và khả năng tư duy tổng hợp. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, sự chuẩn bị toàn diện được xem là chìa khóa để gia tăng cơ hội trúng tuyển vào hệ thống đại học lớn nhất phía Nam.

Khánh Linh (theo Vietnamnet, Công luận)