Bước ngoặt tuyển sinh: Điểm thi tốt nghiệp không còn là 'cửa chính' vào đại học

Hàng loạt trường không còn xét điểm thi tốt nghiệp độc lập

Trước mắt, 8 trường thành viên của Đại học Quốc gia TPHCM gồm: Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Kinh tế - Luật, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe và Trường Đại học An Giang sẽ không còn xét điểm thi tốt nghiệp THPT riêng biệt. Riêng Trường Đại học Bách khoa đã thực hiện chủ trương này từ năm 2021.

Tất cả 8 trường triển khai phương thức tuyển sinh thống nhất trong toàn hệ thống, cho phép thí sinh sử dụng kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT, kỳ thi Đánh giá năng lực do Đại học Quốc gia TPHCM tổ chức, kết quả học tập THPT (học bạ) và các tiêu chí phù hợp khác để xét tuyển.

Các trường được trao quyền tự chủ trong việc xác định ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào; xây dựng trọng số, hệ số quy đổi cho từng tiêu chí; triển khai phù hợp với đặc thù ngành, nghề đào tạo; đồng thời chịu trách nhiệm giải trình với xã hội, bảo đảm công bằng và thuận lợi cho thí sinh.

Công thức xét tuyển tổng hợp năm 2026 được tính theo nguyên tắc:

Điểm xét tuyển tổng hợp = w₁ × điểm thi tốt nghiệp THPT + w₂ × điểm thi Đánh giá năng lực + w₃ × điểm học bạ + điểm cộng/điểm thưởng (nếu có).

Trong đó, w₁, w₂, w₃ là các hệ số của từng tiêu chí và đều lớn hơn 0, nghĩa là cả ba yếu tố đều có vai trò trong tính điểm. Tùy từng trường thành viên, các hệ số này có thể khác nhau, được xác định dựa trên tỷ lệ nhập học theo từng phương thức trong ba năm gần nhất hoặc trên cơ sở phân tích tương quan giữa kết quả học tập của sinh viên với các tiêu chí đầu vào.

Toàn bộ điểm xét tuyển được quy đổi về thang 100.

Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT. Ảnh: Mạnh Hùng

Không chỉ các trường thuộc Đại học Quốc gia TPHCM, Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) cũng ngừng xét tuyển học bạ và điểm thi tốt nghiệp THPT theo hình thức độc lập. Thay vào đó, trường chỉ còn hai phương thức: Xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ GD-ĐT và xét tuyển kết hợp.

Hai phương thức này được áp dụng thống nhất cho toàn bộ chương trình đào tạo, gồm chương trình tiếng Việt, tiếng Anh toàn phần, tiếng Anh bán phần, Cử nhân tài năng ISB và Cử nhân ASIA Co-op. Nhà trường xây dựng công thức xét tuyển chung nhằm bảo đảm tính toàn diện, công bằng, phù hợp với yêu cầu đào tạo hiện đại, đặc biệt hướng đến nhóm học sinh giỏi toàn diện, có năng lực tiếng Anh tốt và học sinh các trường chuyên - lực lượng nòng cốt cho các chương trình chất lượng cao và liên thông quốc tế.

Tương tự, Trường Đại học Công nghiệp TPHCM cũng không còn xét tuyển riêng lẻ theo từng phương thức như học bạ hay điểm thi tốt nghiệp THPT, mà chuyển sang xét tuyển tổng hợp.

Điểm thi tốt nghiệp chỉ phản ánh một giai đoạn ngắn

Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo - Trường ĐH Công nghiệp TPHCM, cho rằng phương thức xét tuyển kết hợp ngày càng được nhiều cơ sở giáo dục đại học lựa chọn vì bảo đảm tốt hơn tính công bằng cho thí sinh. Từ năm 2025, các trường buộc phải công bố rõ mức chênh lệch điểm giữa các tổ hợp xét tuyển (nếu có) cũng như cách quy đổi điểm trúng tuyển giữa các phương thức theo quy chế tuyển sinh.

Ông Nhân phân tích, việc đánh giá qua học bạ vẫn tồn tại chênh lệch về mức độ khó - dễ giữa các trường phổ thông và các địa phương. Trong khi đó, các cơ sở đào tạo không thể phân tích đầy đủ phổ điểm học bạ theo từng trường, từng vùng để xây dựng công thức quy đổi phù hợp cho tất cả thí sinh. Điều này khiến việc xét tuyển độc lập bằng học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp tiềm ẩn rủi ro thiếu công bằng.

Vì vậy, năm 2026, xu hướng chung là ưu tiên xét tuyển kết hợp nhiều tiêu chí, trong đó các kỳ thi chung toàn quốc thường được đặt trọng số cao hơn để phản ánh sát hơn năng lực thực tế. Việc xác định điểm trúng tuyển dựa trên tổng điểm có trọng số không chỉ giúp lựa chọn thí sinh có năng lực đồng đều mà còn góp phần hạn chế tình trạng “lạm phát điểm ảo”, tạo môi trường cạnh tranh minh bạch hơn.

Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Giám đốc tuyển sinh - Trường ĐH Công Thương TPHCM, nhận định việc không còn xét tuyển độc lập bằng điểm thi tốt nghiệp THPT là xu hướng tất yếu trong tương lai gần.

Theo ông, kỳ thi tốt nghiệp THPT giữ vai trò quan trọng nhưng chủ yếu phản ánh kết quả ôn tập trong một giai đoạn ngắn. Nếu sử dụng duy nhất kết quả này để xét tuyển có thể làm lệch định hướng học tập, khiến học sinh tập trung “chạy điểm” thay vì phát triển toàn diện. Cách tính điểm tổng hợp sẽ tạo động lực học tập cân bằng hơn, từ đó hạn chế tình trạng học lệch.

Ông Sơn cho rằng từ năm 2026, xu hướng chung là tích hợp các tiêu chí vào một phương thức xét tuyển tổng hợp. Cách làm này giúp đơn giản hóa quy trình, tăng tính minh bạch và thuận lợi cho thí sinh khi đăng ký.

Đặc biệt, việc kết hợp nhiều tiêu chí còn nâng cao tính khách quan trong tuyển sinh. Điểm thi tốt nghiệp THPT chỉ đo lường năng lực làm bài trong một kỳ thi cụ thể, chưa phản ánh đầy đủ năng lực toàn diện và tiềm năng theo học chuyên ngành. Vì vậy, các trường đang hướng tới kết hợp nhiều yếu tố như điểm thi đánh giá năng lực, chứng chỉ ngoại ngữ, kết quả học bạ, thi năng khiếu… nhằm bảo đảm kết quả xét tuyển sát thực hơn với yêu cầu đào tạo và định hướng phát triển lâu dài của người học.

Lê Huyền