TS. Hoàng Xuân Quốc: Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý để phát triển điện gió ngoài khơi

Cần tháo gỡ từ gốc rễ pháp lý cho điện gió ngoài khơi

Một trong những nội dung quan trọng được đề cập trong dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) là cơ chế phát triển điện gió ngoài khơi. Theo TS Hoàng Xuân Quốc, đây là lĩnh vực còn khá mới đối với Việt Nam, nhưng trên thế giới đã có nhiều quốc gia triển khai thành công. Vì vậy, Việt Nam cần sớm xây dựng khung pháp lý rõ ràng ngay từ đầu để tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của ngành công nghiệp này.

Theo quy hoạch hiện nay, các dự án điện gió ngoài khơi được dự kiến sẽ phải tham gia thị trường điện cạnh tranh. Tuy nhiên, theo TS Hoàng Xuân Quốc, việc yêu cầu tham gia ngay vào thị trường điện cạnh tranh có thể tạo ra nhiều khó khăn trong giai đoạn đầu. Những dự án này thường có quy mô đầu tư rất lớn, thời gian chuẩn bị kéo dài và rủi ro cao, do đó cần có cơ chế chuyển tiếp phù hợp. Nên áp dụng cơ chế thí điểm đối với một số dự án điện gió đầu tiên. Trong giai đoạn này, các dự án thí điểm có thể chưa phải tham gia ngay vào thị trường điện cạnh tranh. Cách tiếp cận này sẽ giúp giảm rủi ro cho nhà đầu tư, tạo điều kiện để thị trường điện phát triển từng bước vững chắc hơn.

Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý để phát triển điện gió ngoài khơi.

Bên cạnh đó, quá trình khảo sát phục vụ phát triển điện gió ngoài khơi hiện cũng đang gặp không ít vướng mắc. Theo TS Hoàng Xuân Quốc, các hoạt động khảo sát chủ yếu bao gồm đo gió, đo sóng và khảo sát địa chất đáy biển nhằm xác định điều kiện xây dựng móng tuabin gió. Xét về mức độ kỹ thuật, những hoạt động này không phức tạp hơn so với công tác thăm dò, khai thác dầu khí ngoài khơi.

Tuy nhiên, trên thực tế, các quy định liên quan đến khảo sát hiện nay lại khá chặt chẽ, khiến quá trình triển khai gặp nhiều khó khăn. Điều này có thể làm gia tăng chi phí và rủi ro cho doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng đến tiến độ phát triển các dự án điện gió ngoài khơi.

Theo TS Hoàng Xuân Quốc, một giải pháp hợp lý là Nhà nước nên coi điện gió ngoài khơi là một dạng tài nguyên quốc gia. Trên cơ sở đó, một cơ quan của Nhà nước có thể thực hiện các khảo sát ban đầu, đánh giá sơ bộ tiềm năng nguồn gió, sau đó phân chia khu vực thành các lô để tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm bớt rủi ro ban đầu cho doanh nghiệp mà còn góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án, đồng thời bảo đảm việc khai thác tài nguyên gió ngoài khơi được thực hiện một cách hiệu quả và minh bạch.

Xuất khẩu điện gió và bài toán an ninh năng lượng

Một vấn đề khác được TS Hoàng Xuân Quốc đề cập là quy định liên quan đến xuất khẩu điện trong dự thảo luật. Theo dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi), việc xuất khẩu điện chỉ được thực hiện khi bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

TS Hoàng Xuân Quốc, Phó Ban Tư vấn Phản biện Hội Dầu khí Việt Nam.

Theo ông, đây là một khái niệm khá rộng và chưa được làm rõ về mặt tiêu chí. Trong thực tế, tình hình cung - cầu điện có thể thay đổi theo từng năm, thậm chí theo từng giai đoạn phát triển của hệ thống điện. Nếu năm nay được đánh giá là bảo đảm an ninh năng lượng nhưng năm sau lại rơi vào tình trạng thiếu điện thì cơ chế cho phép xuất khẩu điện sẽ được xử lý ra sao? Đây là vấn đề cần được làm rõ hơn trong luật để tránh những vướng mắc trong quá trình thực thi.

TS Hoàng Xuân Quốc cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam có tiềm năng lớn về gió ngoài khơi, việc phát triển điện gió không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn có thể hướng tới xuất khẩu điện trong khu vực. Đây là nguồn năng lượng tái tạo gần như không cạn kiệt, có thể trở thành một lợi thế cạnh tranh dài hạn của Việt Nam.

Nếu có cơ chế phù hợp, Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi quy mô lớn, không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn tham gia thị trường điện khu vực.

Tổng thể các góp ý của TS Hoàng Xuân Quốc cho thấy việc sửa đổi Luật Điện lực cần được đặt trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng sâu rộng của Việt Nam. Trong những năm tới, hệ thống điện quốc gia sẽ xuất hiện nhiều loại hình nguồn điện mới với đặc điểm và chi phí đầu tư rất khác nhau, từ điện khí LNG, điện gió ngoài khơi đến điện hạt nhân.

Vì vậy, khung pháp lý cần được thiết kế theo hướng linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm tính ổn định và minh bạch, nhằm tạo điều kiện cho các nhà đầu tư yên tâm triển khai các dự án quy mô lớn, đồng thời duy trì sự ổn định và an toàn của hệ thống điện.

Theo TS Hoàng Xuân Quốc, điều quan trọng là cần xây dựng các cơ chế phù hợp với đặc thù của từng loại hình nguồn điện, thay vì áp dụng một mô hình chung cho tất cả. Chỉ khi đó, hệ thống điện Việt Nam mới có thể phát triển bền vững, đáp ứng nhu cầu năng lượng trong dài hạn và hạn chế những rủi ro đầu tư trong tương lai.

Đình Khương