Giá dầu tăng cao - rào cản đối với kinh tế Ấn Độ

Tàu chở hàng hóa cập cảng Vizhinjam ở Thiruvananthapuram, Ấn Độ. Ảnh: ANI/TTXVN

Sự phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu đã khiến Ấn Độ trở thành một trong những nền kinh tế chịu tác động nặng nề nhất từ cuộc khủng hoảng Tây Á. Nước này hiện nhập khẩu khoảng 90% lượng dầu thô và gần 50% lượng khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG). Đáng chú ý, khoảng 50% lượng dầu thô và hơn 75% lượng LPG nhập khẩu của Ấn Độ phải đi qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải hiện đã bị Iran phong tỏa.

Tác động ngay tức thì thể hiện qua việc các định chế tài chính lớn như Goldman Sachs, ANZ và Ngân hàng IndusInd đồng loạt hạ dự báo tăng trưởng của quốc gia Nam Á. Goldman Sachs vừa quyết định hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 từ 7% xuống mức 6,5%. Tương tự, ANZ dự đoán đà tăng trưởng của nền kinh tế Ấn Độ trong năm tài khóa (bắt đầu từ tháng 4/2026 tới) sẽ chậm lại ở mức 6,5% - 6,8%, giảm so với dự báo tăng trưởng 7% trước đó.

Chuyên gia kinh tế Gaurav Kapur từ Ngân hàng IndusInd nhận định tăng trưởng kinh tế Ấn Độ sẽ chậm lại còn 6,5%, thấp hơn 0,3 điểm phần trăm so với ước tính trước đó. Ông phân tích cuộc khủng hoảng sẽ kìm hãm đà tăng trưởng mạnh hơn là gây áp lực lạm phát. Dù chính phủ có đủ dư địa tài khóa để tung ra các biện pháp cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt nhằm gánh đỡ cú sốc giá dầu, nhưng thiệt hại nặng nề của khu vực công nghiệp chắc chắn sẽ kéo lùi đà phục hồi kinh tế.

Trên thực tế, việc áp dụng hạn mức phân phối khí đốt đang gây gián đoạn cho nhiều ngành công nghiệp trọng điểm, từ sản xuất phân bón, nhôm cho đến khí heli dùng trong sản xuất linh kiện bán dẫn. Ông Pankaj Chadha, Chủ tịch Hội đồng Xúc tiến Xuất khẩu Kỹ thuật (EEPC), cho biết tình trạng thiếu hụt và lệnh hạn chế sử dụng LPG công nghiệp đã khiến hàng loạt nhà máy phải ngừng hoạt động. Tại bang Gujarat, khoảng 98% số doanh nghiệp cơ khí đã đóng cửa, trong khi tỷ lệ này ở bang Maharashtra là khoảng 50%.

Không chỉ doanh nghiệp, cuộc khủng hoảng này đang tác động đến đời sống người dân. Tình trạng thiếu hụt làm nổ ra một cuộc khủng hoảng khí đốt đun nấu tại các hộ gia đình, khách sạn và nhà hàng. Bên cạnh đó, giá nhiên liệu tăng đang đe dọa sinh kế của hàng triệu lao động tự do. Anh Satyabhan Singh, 35 tuổi, một tài xế giao đồ ăn, cho biết thu nhập hàng ngày của anh đã giảm hơn một nửa, chỉ còn khoảng 800 rupee (tương đương 8,65 USD) do chi phí xăng xe hiện ngốn tới 300 - 400 rupee mỗi ngày. Theo dữ liệu của Chính phủ Ấn Độ, lực lượng lao động tự do như giao đồ ăn đã tăng 55% chỉ trong vài năm, đạt khoảng 12 triệu người vào tháng 3/2025.

Trước thềm khủng hoảng, kinh tế Ấn Độ từng được đánh giá ở trạng thái vô cùng thuận lợi. Chính phủ Ấn Độ kỳ vọng mức tăng trưởng kinh tế lên tới 7,2% cho năm tài chính tới, trong khi Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI, ngân hàng trung ương nước này) Sanjay Malhotra lạc quan về một kịch bản tăng trưởng lý tưởng, lạm phát ổn định, hay còn gọi là "Goldilocks".

Người dân mua sắm tại một siêu thị ở Hyderabad, Ấn Độ. Ảnh: AFP/TTXVN

Tuy nhiên, bức tranh kinh tế hiện tại của Ấn Độ kém lạc quan hơn. Chuyên gia kinh tế Shumita Deveshwar từ GlobalData.TS Lombard cảnh báo lạm phát của Ấn Độ có thể tăng tốc lên mức 6% vào tháng 9/2026 hoặc tháng 10/2026 tới. Điều này đe dọa xóa sạch nỗ lực kiểm soát giá cả của RBI trong năm qua.

Trong khi đó, chuyên gia Anubhuti Sahay của ngân hàng Standard Chartered Plc nhận định, dù dự trữ ngoại hối của Ấn Độ vẫn đủ đáp ứng khoảng 10 tháng nhập khẩu, song đồng rupee sẽ phải chịu áp lực rất lớn như một "bộ giảm xóc". Hoạt động xuất khẩu cũng đối mặt nguy cơ sụt giảm khi gần 200 tỷ USD hàng hóa xuất sang vùng Vịnh bị gián đoạn. Tình trạng này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thâm hụt tài khoản vãng lai và gia tăng áp lực lên đồng rupee, vốn đang ở mức thấp kỷ lục khoảng 92,5 rupee đổi 1 USD. Ngoài ra, dòng kiều hối gần 50 tỷ USD mỗi năm đến từ 10 triệu lao động Ấn Độ tại vùng Vịnh cũng đứng trước nguy cơ hao hụt nghiêm trọng.

Trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông vẫn diễn biến phức tạp, các nhà xuất khẩu Ấn Độ đã gặp Thư ký đặc biệt của Bộ trưởng Công thương, ông Suchindra Misra và Vụ trưởng Vụ Ngoại thương Lav Agarwal để chia sẻ những lo ngại về sự gián đoạn thương mại với Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE) và việc tăng giá cước vận chuyển.

Dữ liệu thương mại cho thấy UAE đã trở thành đối tác thương mại lớn thứ hai của Ấn Độ trong năm tài chính hiện tại, sau Mỹ. Trong khi xuất khẩu của Ấn Độ sang UAE từ tháng 4/2025 – 2/2026 đạt 32,84 tỷ USD, tổng nhập khẩu trong cùng kỳ đạt 56,59 tỷ USD. Khối lượng thương mại chỉ đứng sau Mỹ. Các mặt hàng chủ yếu được Ấn Độ xuất sang UAE hàng dệt may, kỹ thuật, thực phẩm, dược phẩm…

Theo các nhà xuất khẩu, ngành dệt may chịu áp lực nặng nề do biên lợi nhuận vốn mỏng. Đại diện ngành cho biết chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng mạnh đang làm gia tăng chi phí hoạt động, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện đơn hàng đúng hạn. UAE là một trong những thị trường xuất khẩu dệt may lớn nhất của Ấn Độ tại Tây Á, nên bất kỳ gián đoạn nào cũng tác động đáng kể đến doanh thu.

Ngành hàng kỹ thuật của Ấn Độ lo ngại nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng khi UAE và Saudi Arabia là hai thị trường trọng điểm. UAE còn đóng vai trò cửa ngõ trung chuyển sang khu vực Tây Á và Bắc Phi. Nếu tuyến vận tải qua các eo biển Hormuz chiến lược bị gián đoạn, thời gian giao hàng có thể kéo dài và chi phí logistics tăng cao, làm suy giảm sức cạnh tranh.

Công nhân kiểm tra các ống sợi trên máy dệt thảm tại một nhà máy ở ngoại ô Jammu, Ấn Độ. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Ngành may mặc xuất khẩu bằng đường hàng không của Ấn Độ cũng đang đối mặt với tình trạng hàng hóa bị mắc kẹt tại các nhà ga do hạn chế tuyến bay, đóng cửa không phận và chuyển hướng chuyến bay. Doanh nghiệp đã đề nghị miễn phí lưu kho vì sự chậm trễ nằm ngoài tầm kiểm soát của họ.

Ngành dược phẩm và thực phẩm dễ hư hỏng đặc biệt lo ngại về yếu tố thời gian, bởi sự chậm trễ vận chuyển có thể gây thiệt hại lớn về chất lượng và tài chính.

Ngoài ra, việc các tuyến hàng hải có nguy cơ phải chuyển hướng xa hơn – thậm chí vòng qua Mũi Hảo Vọng – có thể kéo dài thời gian giao hàng thêm 15–20 ngày sang châu Âu và Mỹ, đẩy chi phí bảo hiểm và vận chuyển lên cao.

Giới doanh nghiệp cảnh báo nếu bất ổn kéo dài, tác động cộng hưởng từ chi phí logistics, bảo hiểm và gián đoạn tuyến đường sẽ gây sức ép lớn lên doanh thu và lợi nhuận của nhiều ngành xuất khẩu chủ lực của Ấn Độ.

Minh Hằng (TTXVN)